Spor Organizasyonlarında Algılanan Kalite-İmaj Ölçeği (SOAKİ)

Özet

Spor Organizasyonlarında Algılanan Kalite-İmaj Ölçeği (Ölçek Geliştirme) (SOAKİ), Yeşim Bayrakdaroğlu ve Derya Katkat tarafından 2018 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, katılımcıların veya tüketicilerin ulusal ve uluslararası Spor Organizasyonları bağlamında algıladıkları hizmet kalitesini ve kurumsal imajı çok boyutlu olarak ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. SOAKİ, spor bilimleri ve pazarlama alanlarında, organizasyonların performansını ve hedef kitle nezdindeki konumunu değerlendirmek için kritik bir araç olarak kabul edilmektedir.

Ölçeğin geliştirme süreci, kapsamlı literatür taraması, uzman görüşleri ve istatistiksel analizleri içermiş olup, ölçeğin spor etkinliklerine özgü koşullarda geçerli ve güvenilir ölçümler yapabildiğini göstermiştir. Bu çalışma, spor sektöründeki yöneticilere ve araştırmacılara, organizasyonel başarıyı etkileyen temel algısal faktörleri nicel olarak belirleme imkanı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Spor Organizasyonları, Algılanan Kalite, Kurumsal İmaj, Ölçek Geliştirme, Spor Pazarlaması, Tüketici Algısı

Yazarlar

Yeşim BAYRAKDAROĞLU, Derya KATKAT

Amaç

SOAKİ’nin temel amacı, spor etkinliklerine katılan veya bu etkinlikleri deneyimleyen bireylerin, organizasyonun sunduğu hizmet kalitesine ve organizasyonun genel kurumsal imajına dair algılarını sistematik ve yapılandırılmış bir şekilde ölçmektir. Geleneksel hizmet kalitesi ölçeklerinin spor organizasyonlarının kendine has dinamiklerini tam olarak yansıtamaması nedeniyle, bu ölçek spesifik olarak bu boşluğu doldurmak üzere geliştirilmiştir.

Ölçek, spor yöneticilerine hangi alanlarda iyileştirme yapmaları gerektiği konusunda somut veriler sağlamayı hedefler. Elde edilen bulgular, organizasyonel stratejilerin belirlenmesinde, müşteri memnuniyetinin artırılmasında ve marka sadakatinin oluşturulmasında bilimsel bir temel teşkil eder.

Yapı

Spor Organizasyonlarında Algılanan Kalite-İmaj Ölçeği (SOAKİ), iki ana teorik yapıyı ölçmektedir: Algılanan Kalite ve Kurumsal İmaj. Algılanan Kalite boyutu, katılımcıların deneyimledikleri hizmetin somut ve soyut yönlerine odaklanırken; Kurumsal İmaj boyutu, organizasyonun genel itibarı, marka değeri ve toplumsal algısı gibi daha geniş, duygusal ve bilişsel unsurları kapsamaktadır.

Bu iki yapının birlikte ele alınması, spor organizasyonlarının başarısının sadece anlık hizmet sunumuna değil, aynı zamanda uzun vadeli itibar yönetimine de bağlı olduğunu vurgular. Ölçeğin çok boyutlu yapısı, bu karmaşık ilişkileri analiz etme yeteneği sunar.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmalarında geçerlik (validity) analizleri, SOAKİ’nin amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde ölçüp ölçmediğini belirlemek için kritik öneme sahiptir. Kaynak makalede spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, geliştirme çalışmalarında genellikle kapsam (içerik) geçerliği, yapı geçerliği ve ayırt edici geçerlik incelemeleri yapılmıştır.

Yapı geçerliği, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenir. Bu analizler, ölçek maddelerinin, teorik olarak belirlenen Algılanan Kalite ve Kurumsal İmaj faktörleri altında gruplandığını istatistiksel olarak doğrulamayı amaçlar. Detaylı geçerlik sonuçları, 2018 tarihli orijinal bilimsel yayında yer almaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik (reliability) analizleri, ölçeğin tutarlı ve kararlı ölçümler yapma yeteneğini değerlendirir. SOAKİ’nin iç tutarlılık (internal consistency) katsayısı, ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu gösterir ve genellikle Cronbach Alfa değeri ile ifade edilir.

Yüksek bir Cronbach Alfa katsayısı, ölçeğin farklı maddelerinin aynı temel yapıyı ölçtüğünü gösterir. Ölçek geliştirme çalışmalarında, bu katsayının kabul edilebilir düzeylerin (genellikle 0.70 ve üzeri) üzerinde olduğu rapor edilmiştir. Test-tekrar test Güvenirlik analizleri de ölçeğin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek için kullanılmış olabilir.

Faktör Analizi

SOAKİ’nin faktör yapısının belirlenmesinde hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin nihai madde yapısını ve temel boyutlarını keşfetmeye yardımcı olurken, DFA ise geliştirilen teorik modelin toplanan verilerle ne kadar uyumlu olduğunu test etmek için kullanılır.

Faktör analizi sonuçları, spor organizasyonlarına yönelik algının tek boyutlu değil, çeşitli alt faktörlerden oluşan karmaşık bir yapı olduğunu ortaya koymuştur. Bu faktörler genellikle hizmetin somut yönleri (tesisler, ekipman), personel kalitesi (yetkinlik, ilgi) ve kurumsal itibar gibi boyutları kapsamaktadır. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyen güçlü kanıtlar sunmaktadır.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme tipi bir ölçektir. Spesifik olarak Algılanan Kalite ve İmajı ölçen tutum ölçeğidir.

Format: Orijinal makalede belirtilmemekle birlikte, bu tür algı ölçekleri genellikle 5’li veya 7’li Likert Tipi derecelendirme formatını kullanır (Örn: “Kesinlikle Katılmıyorum”dan “Kesinlikle Katılıyorum”a).

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Spor organizasyonlarının izleyicileri, seyircileri veya katılımcıları.

Yaş Grubu: Genellikle yetişkin popülasyon (18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Ölçek, spor organizasyonlarını deneyimlemiş veya spor etkinlikleriyle ilgili bilgi sahibi olan genel kitle üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Geleneksel anket yöntemiyle toplanan veriler üzerinden, psikometrik analizler (AFA, DFA, Güvenirlik) kullanılarak geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Spor Yönetimi, Hizmet Kalitesi, Örgütsel İmaj, Tutum Ölçeği, Organizasyonel Performans

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresleri: Sorumlu Yazar Yeşim BAYRAKDAROĞLU için: [email protected]

Yazışma Adresi: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle yazarlara atıfta bulunulması yeterlidir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için sorumlu yazar (Yeşim BAYRAKDAROĞLU) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal dökümanları aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:

• spor-organizasyonlarinda-algilanan-kalite-imaj-olcegi-soaki-inventory-of-perceived-quality-image-in.docx
• spor-organizasyonlarinda-algilanan-kalite-imaj-olcegi-soaki-inventory-of-perceived-quality-image-in.docx

Referanslar

Bayrakdaroglu, Y., & Katkat, D. (2018). A study on development of Perceived Quality-Image Scale in Sports Organizations. Journal of Human Sciences, 15(4), 2407-2416.

Spor Organizasyonlarında Algılanan Kalite-İmaj Ölçeği (SOAKİ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte doğrudan sağlanmamıştır. Maddeler, belirtilen 2018 tarihli akademik makalede detaylı olarak bulunabilir.