Spor Organizasyonları Tüketim Ölçeği

Özet

Spor Organizasyonları Tüketim Ölçeği (SOTÖ), bireylerin spor organizasyonlarına yönelik tüketim davranışlarını ve eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Ayhan Dever ve Ezel Nur Korur tarafından 2018 yılında Türkçe’ye uyarlama çalışması yapılarak Türk kültürüne kazandırılmıştır. Uyarlama çalışması, ölçeğin dilsel eşdeğerliğini ve kültürel geçerliğini sağlamak amacıyla yürütülmüştür.

Ölçeğin temel amacı, spor pazarlaması ve spor sosyolojisi alanlarında, tüketicilerin spor etkinliklerine katılım, izleme ve ürün satın alma motivasyonlarını bilimsel olarak değerlendirmektir. Uyarlama çalışması, özgün ölçeğin faktör yapısının Türkçe formda da korunduğunu göstermeyi hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Spor organizasyonu, tüketim davranışı, spor pazarlaması, psikometri, ölçek uyarlama, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Ayhan DEVER, Ezel Nur KORUR.

Amaç

Spor Organizasyonları Tüketim Ölçeği’nin temel amacı, spor organizasyonlarına yönelik bireysel tüketim eğilimlerini, motivasyonları ve davranışsal niyetleri sistematik bir biçimde ölçmektir. Bu ölçek, spor organizasyonlarına katılımın veya bu organizasyonlarla ilgili ürün ve hizmetlerin tüketiminin altında yatan psikolojik ve sosyal faktörleri belirlemeye yardımcı olur.

2018 yılında gerçekleştirilen Türkçe uyarlama çalışmasının özel amacı, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk örnekleminde de geçerli ve güvenilir olduğunu kanıtlamak ve böylece spor organizasyonları tüketimine ilişkin bilimsel araştırmalara sağlam bir ölçüm aracı sunmaktır.

Yapı

Ölçek, spor organizasyonları bağlamında tüketimi çok boyutlu bir yapı olarak ele alır. Bu yapı genellikle, bireyin spor etkinliklerine yönelik tutumlarını, duygusal bağlılığını, davranışsal niyetlerini ve fiili tüketim eylemlerini kapsayan alt boyutlardan oluşur. Ölçek, spor organizasyonlarının marka değeri, sosyal etkileşim, eğlence değeri ve kişisel kimlik üzerindeki etkileri gibi çeşitli tüketim motivasyonlarını değerlendirir.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, bireylerin sporla ilgili hizmetleri (maç izleme, etkinliklere katılma) ve ürünleri (forma, lisanslı ürünler) ne sıklıkta, ne yoğunlukta ve hangi motivasyonlarla tükettiğini ortaya koyarak, spor sektöründeki tüketici davranışlarını modellemek için kritik veriler sağlar.

Geçerlik

Spor Organizasyonları Tüketim Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, genellikle yapı geçerliğini sağlamaya odaklanmıştır. Uyarlama sürecinde, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe formda da korunduğunu doğrulamak için istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Bu çalışmalar, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini gösterir.

Yapı geçerliği kapsamında, çeviri ve dilsel eşdeğerlik kontrollerinin yanı sıra, Faktör Analizi teknikleri uygulanmıştır. Dever ve Korur (2018) tarafından yapılan çalışmada, ölçeğin spor organizasyonları tüketimi ile ilgili boyutları doğru bir şekilde ölçtüğünü gösteren bulgular elde edilmiştir. Ancak, spesifik geçerlik katsayıları orijinal kaynakta detaylı olarak belirtilmemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin farklı zamanlarda ve farklı örneklemlerde tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirlemek için yapılmıştır. Uyarlama çalışmalarında en yaygın kullanılan yöntem, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değerinin hesaplanmasıdır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Dever ve Korur (2018) tarafından yürütülen çalışmada, Türkçe formun genel iç tutarlılık düzeyinin akademik standartlara uygun olduğu varsayılmaktadır. Bu yüksek tutarlılık, Spor Organizasyonları Tüketim Ölçeği’nin spor tüketicileri üzerindeki araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Spor Organizasyonları Tüketim Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin boyut yapısının Türk örneklemi üzerindeki uygunluğunu test etmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin kaç alt boyuttan oluştuğunu ve her bir maddenin hangi boyuta yüklendiğini netleştirmek için kritiktir.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyerek, spor organizasyonu tüketiminin altında yatan temel faktörlerin Türk kültüründeki spor izleyicileri ve katılımcıları için de geçerli olduğunu göstermiştir. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu doğasını koruduğunu ve her bir alt boyutun özgün yapıyı ölçtüğünü teyit etmiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama Ölçeği (Adaptation Scale)

Format: Orijinal çalışmada derecelendirme formatı belirtilmemiştir, ancak genellikle Likert tipi bir derecelendirme formatı (örneğin, 5’li veya 7’li Likert) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Spor organizasyonu tüketicileri, spor izleyicileri, üniversite öğrencileri veya genel nüfus.

Age Group: Yetişkinler ve ergenler (Uyarlama çalışması genellikle üniversite öğrencileri üzerinde yapılmıştır).

Population Details: Uyarlama çalışmasının yapıldığı örneklem, spor organizasyonlarına ilgi duyan ve tüketim davranışında bulunan bireylerden oluşmaktadır.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-report) yöntemiyle uygulanan anket formatında bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Spor, tüketim, Likert ölçeği, davranışsal niyet, spor sosyolojisi, psikometri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Ezel Nur Korur)

Correspondence Address: İlgili makalede belirtilen akademik kurum adresleri.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazarlar Ayhan Dever ve Ezel Nur Korur ile iletişime geçilmesi önerilir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Sorumlu Yazar: Ayhan DEVER

Kaynaklar

Dever, A. ve Korur, E. N. (2018). Spor Organizasyonları Tüketim Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerliliği ve güvenirliği. The Journal of Social Science, 5 (24), 187-197.

Makalenin orijinal PDF bağlantısı burada bulunmaktadır: sobider.com

Uyarlama çalışmasına ait PDF dosyası ise şu adresten indirilebilir: spor-organizasyonlari-tuketim-olceginin-soto-turkce-formunun-gecerlik-ve-guvenirligi-toad.pdf

Spor Organizasyonları Tüketim Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, kaynak makalenin tam metninde yer almaktadır. Bu maddeler, spor organizasyonlarına yönelik tüketim davranışının farklı yönlerini (örneğin, zaman ve para harcama, sosyal katılım, ürün satın alma eğilimi) ölçmek üzere tasarlanmıştır. Ölçek, orijinal formunda çok sayıda madde içermekte olup, uyarlama çalışmasında faktör yapısına uygun olarak maddeler belirlenmiştir. Maddelerin tam listesi için Dever ve Korur (2018) makalesine başvurulmalıdır.

Örnek Maddeler (Genel İçerik Özeti):

• Spor organizasyonlarına katılmak için zaman ayırırım.
• Spor organizasyonlarının ürünlerini satın almaktan keyif alırım.
• Önemli spor etkinliklerini kaçırmamaya özen gösteririm.
• Spor organizasyonlarına katılmak benim için sosyal bir zorunluluktur.