Sosyalleşme Taktikleri Ölçeği

Özet

Sosyalleşme Taktikleri Ölçeği (STÖ), yükseköğrenim kurumlarında öğrencilerin yeni sosyal ve akademik ortama adaptasyon sürecinde kullandıkları çeşitli stratejileri ve davranışları ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikolojik araçtır. Bu ölçek, özellikle Eğitim Fakültesi öğrencilerinin üniversite yaşamına geçişte tercih ettikleri eğitsel, araçsal, sosyal, entelektüel ve politik olmak üzere beş temel sosyalleşme taktiği boyutunu belirlemeyi hedeflemektedir. Ölçeğin uyarlama çalışması, öğrencilerin yükseköğrenim görme motivasyonları ile sosyalleşme stratejileri arasındaki ilişkiyi inceleyen daha geniş kapsamlı bir yüksek lisans tezi bünyesinde gerçekleştirilmiştir.

Ölçek, katılımcıların ilgili taktikleri kullanma sıklığını veya derecesini değerlendirmelerine olanak tanıyan 5’li Likert Ölçeği formatını kullanmaktadır. Yapılan psikometrik analizler, ölçeğin yapı geçerliğini ve güvenirlik düzeylerini desteklemektedir, bu da onu üniversite öğrencilerinin adaptasyon stratejilerini araştırmada kullanılabilecek güvenilir bir araç haline getirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Sosyalleşme Taktikleri Ölçeği, Yükseköğrenim, Öğrenci Sosyalleşmesi, Adaptasyon Stratejileri, Eğitim Psikolojisi, Faktör Analizi, Güvenirlik, Özkan.

Yazarlar

Özkan, C. (Uyarlayıcı ve Araştırmacı).

Amaç

Sosyalleşme Taktikleri Ölçeği’nin temel amacı, yükseköğrenim kurumlarındaki öğrencilerin yeni akademik ve sosyal çevrelerine uyum sağlarken başvurdukları spesifik davranışsal ve bilişsel stratejileri sistematik olarak değerlendirmektir. Bu ölçek, öğrencilerin kullandığı taktikleri kategorize ederek, hangi stratejilerin (örneğin, eğitsel, sosyal veya politik) adaptasyon sürecinde daha baskın olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Ölçeğin uyarlama çalışması, üniversite öğrencilerinin yükseköğrenime yönelme motivasyonları ile bu sosyalleşme taktikleri arasındaki korelasyonu incelemek üzere yapılmış olup, eğitim fakültesi öğrencilerinin akademik ve sosyal entegrasyon süreçlerine ışık tutmayı hedeflemiştir. Bu sayede, üniversitelerin oryantasyon programları ve destek hizmetleri için değerli veriler sağlanması amaçlanmıştır.

Yapı (Construct)

Ölçek, bireylerin yeni bir sosyal veya örgütsel ortama (bu durumda, üniversiteye) başarılı bir şekilde entegre olmak için kullandıkları sosyalleşme taktikleri yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle öğrencilerin akademik başarı, sosyal kabul ve kurumsal normlara uyum sağlama çabalarını içerir. Ölçek, bu genel yapıyı beş farklı boyutta ele almaktadır:

• Eğitsel Taktikler: Akademik görevlere ve öğrenmeye yönelik stratejiler.
• Araçsal Taktikler: Kaynaklara erişim ve pratik hedeflere ulaşma yöntemleri.
• Sosyal Taktikler: Akranlar ve öğretim üyeleri ile ilişki kurma ve sürdürme stratejileri.
• Entelektüel Taktikler: Bilgi arama, merak ve eleştirel düşünme yoluyla adaptasyon.
• Politik Taktikler: Kurumsal güç dinamiklerini anlama ve etkileme çabaları.

Geçerlik

Sosyalleşme Taktikleri Ölçeği’nin (STÖ) yapı geçerliğini incelemek ve faktör yapısını doğrulamak amacıyla temel bileşenler faktör analizi kullanılmıştır. Analiz öncesinde, örneklem büyüklüğünün faktör analizine uygunluğunu belirlemek için Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem yeterliliği testi ve Bartlett’s Küresellik Testi uygulanmıştır.

Elde edilen sonuçlar, ölçeğin güçlü bir yapısal geçerliliğe sahip olduğunu göstermektedir. KMO değeri 0.824 olarak bulunmuştur, bu da örneklem büyüklüğünün ve veri setinin faktör analizi için oldukça uygun olduğunu işaret eder. Bartlett’s Testi sonucu ise istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (x²=9478.963; p<0.01). Bu bulgular, verilerin çok değişkenli normal dağılım gösterdiğini ve faktör yapısının incelemeye elverişli olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını ve güvenilirliğini belirlemek amacıyla Cronbach’s Alpha katsayıları hesaplanmıştır. Yapılan güvenirlik analizleri sonucunda, ölçeğin beş farklı faktörünün de kabul edilebilir düzeyde güvenilirliğe sahip olduğu tespit edilmiştir.

Faktörlere göre elde edilen Cronbach’s Alpha değerleri aşağıdaki gibidir:

• Eğitsel Taktikler faktörü için: 0.76
• Araçsal Taktikler faktörü için: 0.62
• Sosyal Taktikler faktörü için: 0.67
• Entelektüel Taktikler faktörü için: 0.72
• Politik Taktikler faktörü için: 0.76

Bu değerler, özellikle eğitsel ve politik taktikler faktörlerinin yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu, diğer faktörlerin ise psikometrik araştırmalar için alt sınırın üzerinde veya ona yakın bir güvenirlik sergilediğini göstermektedir. Genel olarak, tüm faktörlerin araştırmalarda kullanılabilir düzeyde güvenirliğe sahip olduğu sonucuna varılmıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısının incelenmesi, temel bileşenler faktör analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Bu analiz, ölçek maddelerinin altında yatan temel boyutları (faktörleri) ortaya çıkarmayı amaçlamıştır. Analiz öncesinde örneklem yeterliliği, Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) testi ile incelenmiş ve 0.824 değeri, faktörleştirme için mükemmel bir uygunluk düzeyini işaret etmiştir.

Bartlett’s Testi’nin anlamlı çıkması (p<0.01), verilerin faktör analizi için yeterli korelasyon yapısına sahip olduğunu doğrulamıştır. Bu analizler sonucunda Sosyalleşme Taktikleri Ölçeği’nin, uyarlama çalışmasında tanımlanan Eğitsel, Araçsal, Sosyal, Entelektüel ve Politik Taktikler olmak üzere beş faktörlü bir yapı sergilediği anlaşılmıştır. Bu çok boyutlu yapı, öğrencilerin sosyalleşme süreçlerini farklı stratejik alanlar üzerinden ele almanın önemini vurgulamaktadır.

Araç (Instrument)

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Derecelendirme: 5’li Likert Ölçeği (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum )

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Yükseköğrenim yaş grubu (Genellikle 18-25 yaş arası)

Popülasyon Detayları: Çalışma, Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Uygulama, yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiş olup, öğrencilerin sosyalleşme taktiklerini değerlendirmelerine dayanmaktadır.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: sosyallesme-taktikleri-olcegi-toad.pdf

Anahtar Kelimeler

Öğrenci Uyum, KMO Testi, Bartlett’s Testi, Yüksek Lisans Tezi, Sosyalleşme Süreçleri, Eğitim Fakültesi, Üniversite Hayatı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin (Tez çalışmasının yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sosyalleşme Taktikleri Ölçeği’nin uyarlama çalışması 2011 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler, tez çalışmasının yapıldığı Mersin Üniversitesi ve yazar C. Özkan’dan alınmalıdır. Ticari kullanım veya ücretlendirme bilgileri, yazarın veya tez danışmanının onayıyla belirlenecektir.

Referanslar

Özkan, C. (2011). Eğitim Fakültesi öğrencilerini yüksek öğrenim görmeye yönelten nedenler ve sosyalleşme taktikleri: Mersin Üniversitesi örneği (Yüksek lisans tezi). Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.

Tez çalışmasının tam metnine Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilmektedir: tez.yok.gov.tr.

Sosyalleşme Taktikleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynakta Sosyalleşme Taktikleri Ölçeği’nin maddelerine doğrudan yer verilmemiştir. Maddelerin tam listesi için yukarıda belirtilen yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.