Örgütsel Sosyalleşme Ölçeği

Özet

Örgütsel Sosyalleşme Ölçeği, öğretmenlerin yeni bir örgüte veya mevcut görevlerine ne derece uyum sağladıklarını, örgütün kültürünü ve gerekliliklerini ne ölçüde benimsediklerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, örgütsel sosyalleşme sürecinin farklı boyutlarını kapsamaktadır. 24 maddeden oluşan ölçek, öğretmenlerin kişiler arası ilişkilerden mesleki yeterliğe, örgüt politikalarından kültürel uyuma kadar geniş bir yelpazedeki uyum düzeylerini ölçmek için tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi, 2019 yılında Ufuk Erdoğan ve Büşra Dönmez tarafından gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Sosyalleşme, Öğretmen, Ölçek Geliştirme, Yapı Geçerliği, Güvenirlik, Eğitim Yönetimi.

Yazarlar

Ufuk ERDOĞAN, Büşra DÖNMEZ

Amaç

Ölçeğin temel amacı, görevli öğretmenlerin örgütsel çevrelerine olan uyum ve adaptasyon seviyelerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu çalışma, özellikle eğitim kurumlarında çalışan öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeylerini belirleyerek, bu süreçte karşılaşılan potansiyel sorun alanlarının tespit edilmesine ve çözülmesine bilimsel katkı sağlamayı hedeflemiştir. Ölçek, sosyalleşme sürecinin multidisipliner yapısını yansıtan beş temel boyutu ele almaktadır.

Yapı

Örgütsel Sosyalleşme Ölçeği, bireyin bir kurumun normlarını, değerlerini, becerilerini ve gerekli davranış kalıplarını öğrenme sürecini ifade eden örgütsel sosyalleşme kavramını ölçmektedir. Bu yapı, kuramsal olarak sosyalleşmenin temel bileşenlerini temsil eden beş alt boyutta incelenmiştir.

• Kişiler Arası İlişkiler: İş arkadaşları ve yönetimle kurulan sosyal ve profesyonel bağların gücünü ve katılım düzeyini ölçer.
• Örgüt Politikası: Kurum içindeki resmi ve gayri resmi güç dengeleri, karar alma mekanizmaları ve sözü dinlenen kilit kişileri tanıma yeterliliğini ifade eder.
• Mesleki Yeterlik: Öğretmenin görevini başarıyla yerine getirebilecek bilgi, beceri ve teknik yeterliliğe sahip olma düzeyidir.
• Amaç ve Değerlere Uyum: Okulun misyonunu, vizyonunu ve öğrencilere kazandırmayı hedeflediği temel değerleri benimseme ve içselleştirme derecesidir.
• Örgüt Dili ve Tarihi: Kurumun kendine özgü terminolojisine, geleneklerine, ritüellerine ve tarihsel geçmişine dair bilgi sahibi olma ve bu kültürü anlama seviyesidir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, hem açımlayıcı faktör analizi (AFA) hem de doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak kapsamlı bir şekilde test edilmiştir. Bu iki aşamalı analiz, ölçeğin kuramsal yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir.

Doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonuçları, elde edilen modelin verilerle uyumunun iyi düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgular, ölçeğin beş faktörlü yapısının teorik beklentilerle tutarlı olduğunu ve öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeylerini ölçmede geçerli bir araç olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliğini belirlemek amacıyla her bir alt boyut için Cronbach alfa katsayıları hesaplanmıştır. Yapılan analizler sonucunda elde edilen katsayılar .84 ile .91 arasında değişmektedir.

Bu yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin farklı alt boyutlarının kendi içlerindeki maddeler arasında yüksek düzeyde korelasyon bulunduğunu ve ölçeğin genel olarak son derece güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal temelini belirlemek için uygulanan açımlayıcı faktör analizi (AFA), başlangıçta yer alan 24 maddenin beş ana faktör altında toplandığını göstermiştir. Bu faktörler, ölçeğin kuramsal olarak öngörülen beş alt boyutuna karşılık gelmektedir.

Maddelerin faktör yükleri .46 ile .84 arasında değişmektedir. Bu yük değerleri, maddelerin ait oldukları faktörleri temsil etmede güçlü bir katkıya sahip olduğunu göstermektedir. Doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ise, bu beş faktörlü yapının (Kişiler Arası İlişkiler, Örgüt Politikası, Mesleki Yeterlik, Amaç ve Değerlere Uyum, Örgüt Dili ve Tarihi) veri seti ile mükemmel bir uyum sergilediğini teyit etmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Beşli Likert Tipi Ölçek

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Nüfus Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkinler (Çalışan Nüfus)

Nüfus Detayları: Türkiye’deki çeşitli eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenler.

Test Metodolojisi: Öz Bildirimli (Self-Report) Anket. Derecelendirme formatı: 1 (Kesinlikle katılmıyorum) – 5 (Tamamen Katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Sosyalleşme, Faktör Analizi, Güvenirlik, Likert Ölçeği, Eğitim Kurumları, Mesleki Uyum.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Ufuk ERDOĞAN)

Yazışma Adresi: Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi (Sorumlu Yazarın mevcut kurumu).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik ve bilimsel araştırmalarda kullanılabilir. Ticari kullanım için sorumlu yazar (Ufuk ERDOĞAN) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Erdoğan, U. ve Dönmez, B. (2019). Öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeylerini belirlemeye yönelik bir ölçek geliştirme çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 288-302. doi: 10.17679/inuefd.531733

Makalenin tam metnine DergiPark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: orgutsel-sosyallesme-olcegi-toad.pdf

Örgütsel Sosyalleşme Ölçeği Maddeleri

Ölçek Alt Boyutları ve Örnek Maddeler:

• Kişiler arası ilişkiler (6m): Okulumdaki iş arkadaşlarımın katıldığı sosyal etkinliklere ben de katılırım.
• Örgüt politikası (4m): Okulumda sözü dinlenen kişilerin kimler olduğunu biliyorum.
• Mesleki yeterlik (5m): Mesleğimi en ince ayrıntılarına kadar biliyorum.
• Amaç ve değerlere uyum (5m): Okulum tarafından öğrencilere kazandırılan değerleri benimsiyorum.
• Örgüt dili ve tarihi (4m): Okulumun geçmişten bugüne uzanan geleneklerini biliyorum.