Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme Ölçeği (Social Competence and Behavior Evaluation Scale)

Özet

Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme Ölçeği (SCBE-30), çocukların sosyal yetkinlik düzeylerini ve davranışsal uyum problemlerini (içselleştirme ve dışsallaştırma) değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu giriş, ölçeğin Duygu Arslan Yalçın tarafından 2009 yılında Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde hazırlanan yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilen Türkçe adaptasyon ve psikometrik özelliklerinin incelenmesine odaklanmaktadır. Ölçek, özellikle erken çocukluk ve okul öncesi dönemi çocuklarının sosyal-duygusal gelişim alanlarındaki güçlü ve zayıf yönlerini belirlemede önemli bir araç olarak kullanılmaktadır.

Ölçeğin Türkçe uyarlaması, uluslararası alanda kabul görmüş olan SCBE-30’un Türk kültürü bağlamında geçerli ve güvenilir bir şekilde uygulanabilirliğini sağlamayı amaçlamıştır. Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısını koruyarak Türkçeye çevirisini, kültürel adaptasyonunu ve güvenilirlik/geçerlik analizlerini içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Yetkinlik, Davranış Değerlendirme, SCBE-30, Ölçek Uyarlama, Erken Çocukluk, Psikometrik Özellikler, Duygu Arslan Yalçın, Boğaziçi Üniversitesi.

Yazarlar

Duygu Arslan Yalçın (Türkçe Uyarlama Yazarı)

[quads id=5]

Amaç

Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme Ölçeği’nin temel amacı, çocukların sosyal davranışlarını, duygusal tepkilerini ve yetkinliklerini sistematik bir şekilde ölçmektir. Ölçek, çocukların akranlarıyla etkileşimleri, duygusal düzenleme becerileri ve davranışsal problemleri (kaygı, içe kapanıklık, saldırganlık vb.) gibi kritik alanlarda standart bir değerlendirme sunar.

Ölçeğin Türkçe adaptasyonunun spesifik amacı, Türk kültürüne özgü dilsel ve kültürel hassasiyetleri dikkate alarak, orijinal SCBE-30’un psikometrik kalitesini sürdürmek ve böylece Türk eğitim ve psikoloji alanındaki uzmanlara güvenilir bir değerlendirme aracı sağlamaktır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel bir kavram olan sosyal yetkinlik (social competence) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin sosyal çevresiyle etkileşimde bulunma, duygularını uygun şekilde ifade etme ve sosyal görevleri başarıyla yerine getirme kapasitesini ifade eder. SCBE-30 genellikle üç ana boyutta toplanan alt ölçeklerden oluşur: Sosyal Yetkinlik (Social Competence), İçselleştirme Problemleri (Internalizing Problems) ve Dışsallaştırma Problemleri (Externalizing Problems).

Bu üç temel boyut, çocuğun genel uyumunu ve sosyal-duygusal gelişimini kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. İçselleştirme problemleri genellikle kaygı, depresif belirtiler ve içe kapanıklık gibi davranışları içerirken; dışsallaştırma problemleri saldırganlık, dürtüsellik ve yıkıcı davranışları kapsar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlaması sırasında geçerlik çalışmaları, ölçek maddelerinin Türk kültürü ve dili için uygunluğunu ve ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçtüğünü kanıtlamayı amaçlamıştır. Arslan-Yalçın (2009) tarafından yürütülen validasyon çalışması, yapı geçerliğini ve muhtemelen ölçüt bağıntılı geçerliği incelemiştir.

Spesifik geçerlik katsayıları ve detaylı analiz sonuçları, ilgili yüksek lisans tez çalışmasında yer almaktadır. Bu çalışmalar, ölçeğin Türk örnekleminde sosyal yetkinlik ve davranış problemlerini geçerli bir şekilde ayırt edebildiğini göstermiştir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında güvenirlik (reliability) analizleri, ölçeğin zamana karşı tutarlılığını ve iç tutarlılığını değerlendirmiştir. İç tutarlılık, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ne kadar homojen bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

2009 tarihli tez çalışması, Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme Ölçeği’nin alt boyutları için yeterli düzeyde iç tutarlılık (Cronbach Alfa) katsayıları rapor etmiştir. Yüksek güvenirlik değerleri, ölçekten elde edilen puanların rastgele hatalardan nispeten arınmış olduğunu ve tutarlı sonuçlar verdiğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme Ölçeği’nin Türkçe uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin teorik olarak öngörülen faktör yapısının (Sosyal Yetkinlik, İçselleştirme ve Dışsallaştırma) Türk örnekleminde de doğrulanıp doğrulanmadığını belirlemek amacıyla faktör analizi yapılmıştır.

Yapılan analizler, ölçek maddelerinin beklenen faktörlere yüklendiğini ve orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısının Türkçe versiyonda da kabul edilebilir düzeyde korunduğunu göstermiştir. Bu, ölçeğin yapı geçerliğine önemli bir kanıt sağlamaktadır.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme Ölçeği (Rating Scale) – Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi format kullanılarak öğretmen veya ebeveynler tarafından doldurulur.

Language Available: Türkçe (Turkish), İngilizce (Original)

Population Group: Çocuklar (Children)

Age Group: Genellikle Erken Çocukluk Dönemi (3-6 yaş) ve Okul Öncesi Dönem

Population Details: Türk kültürü bağlamındaki okul öncesi ve erken çocukluk dönemindeki çocuklar.

Test Methodology: Gözlem ve Raporlamaya Dayalı Değerlendirme.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Uyum, Davranışsal Problemler, İçselleştirme, Dışsallaştırma, Okul Öncesi Eğitim, Duygusal Düzenleme, Psikolojik Değerlendirme.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Not provided in source content)

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor (Not provided in source content)

Correspondence Address: Duygu Arslan Yalçın, Boğaziçi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü (2009 Çalışması)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2009 yılında tamamlanmıştır. Ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği için, kullanım izinleri ve ücretlendirme konusunda orijinal ölçeğin telif hakları ve uyarlamayı yapan yazarın izinleri dikkate alınmalıdır. Yüksek lisans tezi YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır.

Ölçeğin orijinal PDF versiyonu aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: sosyal-yetkinlik-ve-davranis-degerlendirme-olcegisocial-competence-and-behavior-evaluation-scale.pdf

Kaynaklar

1. Arslan-Yalçın, D. (2009). Turkish validation of the Social Competence and Behavior Evaluation Scale (SCBE-30). (Master’s Thesis). Boğaziçi University Institute for Graduate Studies in the Social Sciences, İstanbul.
2. Tez Merkezi Bağlantısı: tez.yok.gov.tr

[quads id=5]

Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme Ölçeği (Social Competence and Behavior Evaluation Scale) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır.