Social Media Craving Scale

Özet

Sosyal Medya Aşerme Ölçeği (SMCS), bireylerin sosyal medya platformlarını kullanmaya yönelik yaşadıkları yoğun arzu ve dürtüleri ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin uyarlama ve geçerlik çalışması, Savci ve Griffiths (2019) tarafından Türkçe konuşan popülasyon üzerinde gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle sosyal medya kullanımının aşerme boyutu üzerine odaklanarak, bağımlılık eğilimi gösteren davranışların anlaşılmasına katkıda bulunmaktadır. SMCS, sosyal medya kullanım bozukluklarının erken teşhisinde ve müdahale programlarının etkinliğinin değerlendirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Medya Aşerme Ölçeği, SMCS, sosyal medya bağımlılığı, internet bağımlılığı, aşerme, psikometrik araç, uyarlama.

Yazarlar

Mark D. Griffiths, M. Savci.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin sosyal medya platformlarına erişim sağlama veya kullanma konusunda deneyimledikleri şiddetli ve kontrol edilemez isteği, yani aşermeyi, güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu araç, sosyal medya kullanımının potansiyel olarak problematik hale geldiği durumları belirlemeye yardımcı olur.

Özellikle Savci ve Griffiths tarafından yapılan uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe kültür ve dil yapısına uygunluğunu test ederek, Türk popülasyonunda sosyal medya ile ilgili davranışsal aşermenin bilimsel olarak incelenmesine olanak sağlamıştır. Ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Sosyal Medya Aşerme Ölçeği, genellikle “aşerme” psikolojik yapısının çeşitli yönlerini yakalamak üzere tasarlanmıştır. Bu yapı, dürtüsel kullanım, yoğun arzu, yoksunluk belirtileri ve kullanımın zihinsel meşguliyetini içeren bilişsel ve duygusal bileşenleri kapsar. Ölçek, aşermenin şiddetini ve sıklığını değerlendirir.

Sosyal medya bağlamında aşerme, sadece keyif alma isteği değil, aynı zamanda sosyal medyaya erişilemediğinde ortaya çıkan rahatsızlık veya kaygıyı giderme dürtüsü olarak da kavramsallaştırılır. Ölçek, bu karmaşık yapıyı tek bir genel skor veya alt boyutlar aracılığıyla ölçebilir (Savci & Griffiths, 2019).

Geçerlik

Savci ve Griffiths (2019) tarafından yürütülen geçerlik çalışması, SMCS’nin yapısal geçerliğini ve ölçtüğü yapıyı doğru temsil ettiğini göstermeyi amaçlamıştır. Bu çalışma kapsamında genellikle yakınsak geçerlik (benzer yapıları ölçen diğer ölçeklerle korelasyon) ve ayırt edici geçerlik (ilişkisiz yapıları ölçen ölçeklerden ayrışma) analizleri gerçekleştirilmiştir.

Ölçeğin geçerliği, özellikle sosyal medya bağımlılığı veya problematik internet kullanımı ölçekleriyle pozitif korelasyon göstererek desteklenmiştir. Faktör analizi sonuçları (bkz. Faktör Analizi bölümü), ölçek maddelerinin kuramsal yapıya uygun bir şekilde yüklendiğini ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Güvenirlik, bir ölçüm aracının tutarlılığını ifade eder. SMCS’nin güvenirlik analizi, genellikle Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Savci ve Griffiths (2019) çalışmasında, SMCS’nin iç tutarlılık katsayısının kabul edilebilir veya yüksek düzeyde olduğu bildirilmiştir, bu da ölçeğin kararlı ve güvenilir bir ölçüm sağladığını kanıtlamaktadır. Ayrıca, test-tekrar test güvenirliği de ölçeğin zaman içindeki stabilitesini doğrulamak için incelenmiş olabilir.

Faktör Analizi

SMCS’nin geliştirilmesi veya uyarlanması sürecinde, ölçeğin altında yatan boyutsal yapıyı belirlemek için Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analizler, sosyal medya aşermesinin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu bir yapı mı olduğunu ortaya koyar.

Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapıyı koruyup korumadığı veya kültürel farklılıklar nedeniyle yeni bir faktör yapısının ortaya çıkıp çıkmadığı incelenmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin aşerme yapısının farklı yönlerine ne kadar iyi yüklendiğini göstererek yapısal geçerliğe önemli katkı sağlamıştır.

Ölçüm Aracı

Test Türü: Uyarlama

Biçim: Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi (-) olarak belirtilse de, bu tür psikometrik ölçekler genellikle 5’li veya 7’li Likert Tipi Derecelendirme formatını kullanır. Katılımcılar, maddelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Muhtemelen İngilizce (Orijinal Kaynak)

Popülasyon Grubu: Yetişkinler ve Ergenler

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri ve genel yetişkin popülasyonu.

Popülasyon Detayları: Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması, Türkiye’deki üniversite öğrencileri örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama ölçeği. Katılımcılar, sosyal medya ile ilgili aşerme deneyimlerini yansıtan bir dizi maddeye yanıt verirler.

Anahtar Kelimeler

Sosyal medya, bağımlılık, aşerme, psikometri, Mark D. Griffiths, uyarlama, psikolojik değerlendirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Araştırma makalesinde belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Nottingham Trent Üniversitesi (Nottingham Trent University), Uluslararası Oyun Araştırma Birimi (International Gaming Research Unit) ile ilişkilidir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Yayın Yılı: 2019 (Türkçe Uyarlama)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya resmi kullanımı için sorumlu yazar Mark D. Griffiths ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

PDF Kaynağı: Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: social-media-craving-scale-toad.pdf

Kaynaklar

1. Savci, M., & Griffiths, M. D. (2019). The Development of the Turkish Social Media Craving Scale (SMCS): a Validation Study. International Journal of Mental Health and Addiction, 1-15.

Sosyal Medya Aşerme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Bu nedenle bu bölüm boş bırakılmıştır, ancak yapısal gereklilik nedeniyle başlık korunmuştur.