Sosyal Sorun Çözme Envanteri

Özet

Sosyal Sorun Çözme Envanteri (SSÇE), bireylerin günlük yaşamda karşılaştıkları problemleri etkili bir şekilde çözme yeteneklerini ve sorunlara karşı genel yaklaşımlarını değerlendirmek amacıyla kullanılan, 70 maddeden oluşan çok boyutlu bir psikometrik araçtır. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme (0=Benim için kesinlikle doğru değil – 4=Benim için kesinlikle doğru) kullanılarak yanıtlanmaktadır. Türkçeye uyarlama çalışması 2008 yılında Veli Duyan ve S. Gelbal tarafından gerçekleştirilmiştir ve envanterin yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirliğe sahip olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Sorun Çözme, Psikolojik Ölçek, Uyarlama, Çok Boyutlu Envanter, Cronbach Alpha, Veli Duyan, Sosyal Hizmet, Yapı Geçerliği.

Yazarlar

Veli Duyan, S. Gelbal.

Amaç

Sosyal Sorun Çözme Envanteri’nin temel amacı, bireylerin sorun çözme süreçlerini ve bu süreçlere yönelik genel tutumlarını (sorun yönelimi) kapsamlı bir şekilde ölçmektir. Bu envanter, bireylerin sorunları tanımlama, alternatif çözüm yolları üretme, karar verme ve çözümleri uygulama yeteneklerini nicel olarak değerlendirmeye olanak tanır.

Ölçek, sosyal bilimler ve psikoloji alanlarında, bireylerin sorun çözme becerileri ile ruh sağlığı, uyum ve başa çıkma stratejileri arasındaki ilişkileri inceleyen araştırmalarda önemli bir tanı aracı olarak kullanılmaktadır. Aynı zamanda, sorun çözme eğitimlerinin veya müdahalelerinin etkinliğini ölçmek amacıyla da faydalanılmaktadır.

Yapı

SSÇE, bireyin sorun çözme becerilerini etkileyen hem bilişsel hem de duygusal bileşenleri içeren karmaşık bir yapıyı ölçmektedir. Envanter, temel olarak iki ana boyuta odaklanmaktadır: Sorun Yönelimi ve Sorun Çözme Becerileri.

Sorun Yönelimi boyutu, bireyin sorunlara karşı geliştirdiği bilişsel, duyuşsal ve davranışsal tepkileri içerirken; Sorun Çözme Becerileri boyutu ise sistematik problem çözme sürecinin aşamalarını (tanımlama, formülasyon, seçenek oluşturma, karar verme ve doğrulama) değerlendirmektedir. Bu çok katmanlı yapı, bireyin sorun çözme yeteneğine bütüncül bir bakış açısı sunar.

Geçerlik

Envanterin geçerlik çalışmaları, Türk örnekleminde açıklayıcı faktör analizi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçları, ölçeğin teorik olarak öngörülen yapıyı, yani iki temel boyutu doğruladığını göstermiştir. Bu bulgular, SSÇE’nin Türk kültürüne ve diline uyarlanırken orijinal yapısının korunduğuna işaret etmektedir.

Yapı geçerliği bulgularına göre, envanter maddeleri iki farklı faktör altında toplanmakta ve bu faktörler toplam varyansın önemli bir kısmını açıklamaktadır. Bu durum, SSÇE’nin sosyal sorun çözme yapısını güvenilir ve geçerli bir biçimde ölçtüğünü desteklemektedir.

Güvenirlik

Sosyal Sorun Çözme Envanteri’nin güvenirliği, iç tutarlılık yöntemiyle (Cronbach Alpha katsayısı) test edilmiştir ve sonuçlar ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir. Envanterin tamamı için elde edilen Cronbach Alpha değeri 0.95’tir, bu da mükemmel bir iç tutarlılığa işaret etmektedir.

Alt ölçekler bazında da yüksek güvenirlik değerleri rapor edilmiştir:

• Sorun Yönelim Ölçeği: 0.93
• Biliş Alt Ölçeği: 0.85
• Duyuş Alt Ölçeği: 0.69
• Davranış Alt Ölçeği: 0.88
• Sorun Çözme Becerileri Ölçeği: 0.93
• Sorun Tanımlaması ve Formülasyonu Alt Ölçeği: 0.72
• Seçenek Çözümlerin Oluşturulması Alt Ölçeği: 0.76
• Karar Verme Alt Ölçeği: 0.84
• Çözümü Gerçekleştirme ve Doğrulama Alt Ölçeği: 0.78

Faktör Analizi

Geçerlik çalışmaları kapsamında yürütülen açıklayıcı faktör analizi (AFA), envanterin çok boyutlu yapısını istatistiksel olarak desteklemiştir. Analiz sonuçları, ölçeğin iki ana boyutta toplandığını açıkça göstermektedir. Bu iki boyut, ölçülen yapıdaki toplam değişkenliğin önemli bir yüzdesini açıklamaktadır.

Faktör yükleri ve açıklanan varyans oranları şöyledir:

• Birinci Faktörün Açıklanan Toplam Değişkenlik Oranı: % 24.597
• İkinci Faktörün Açıklanan Toplam Değişkenlik Oranı: % 9.178
• İki Faktörün Açıklanan Toplam Varyans Oranı: % 33.775

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Biçim: 70 maddeden oluşan çok boyutlu, öz bildirim envanteri.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler ve Genç Yetişkinler

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: Türk popülasyonu üzerinde uyarlama çalışması gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği (0=Benim için kesinlikle doğru değil – 4=Benim için kesinlikle doğru).

Anahtar Kelimeler

Problem Çözme Becerisi, Psikometri, Yapı, İç Tutarlılık, İç Tutarlılık Katsayısı, Derecelendirme Ölçeği, Sosyal Sorun Yönelimi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlantılı Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Veli Duyan (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2008 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı, telif hakları ve olası ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Veli Duyan ile doğrudan iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Kaynaklar

Duyan, V. ve Gelbal, S. (2008). Sosyal Sorun Çözme Envanteri’nin türkçeye uyarlama çalışması. Toplum ve Sosyal Hizmet, 19(1), 7-28.

Makalenin ek bir linki mevcuttur: asosindex.com

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: sosyal-sorun-cozme-envanteri-toad.pdf

Sosyal Sorun Çözme Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesi için referans yayına başvurulması gerekmektedir.