Sosyal sorumlu İnsan Kaynakları Ölçeği

Özet

Sosyal Sorumlu İnsan Kaynakları Ölçeği, bir kuruluşun Sosyal Sorumlu İnsan Kaynakları (SSİKY) uygulamalarını çalışanların bakış açısıyla değerlendirmeyi amaçlayan psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, çalışanların refahı, adil çalışma koşulları, yasalara uyum ve etik davranışlar gibi sosyal sorumluluk boyutlarının İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) süreçlerine ne ölçüde entegre edildiğini ölçmektedir. Özkan, Üzüm ve Özdemir (2021) tarafından Türkçe’ye kazandırılan bu araç, Türkiye’deki organizasyonlarda SSİKY uygulamalarının düzeyini belirlemek ve akademik çalışmalara zemin hazırlamak amacıyla bir ölçek uyarlaması çalışması olarak sunulmuştur.

Ölçek, toplam 12 maddeden oluşmakta olup, cevaplar 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılarak toplanmaktadır. Bu uyarlama çalışması, yerel kültürel ve yasal bağlamda SSİKY kavramının geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçülmesini sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Sorumlu İnsan Kaynakları, İnsan Kaynakları Yönetimi, Kurumsal Sosyal Sorumluluk, Ölçek Uyarlaması, Çalışan Refahı, Örgütsel Davranış, 5’li Likert

Yazarlar

Osman Seray Özkan, Burcu Üzüm, Yılmaz Özdemir

Amaç

Sosyal Sorumlu İnsan Kaynakları Ölçeği’nin temel amacı, orijinal olarak yabancı dilde geliştirilmiş olan SSİKY ölçüm aracını Türk kültürüne ve diline uygun hale getirerek psikometrik özelliklerini incelemektir. Bu uyarlama çalışması, Türkiye’deki araştırmacıların ve profesyonellerin, kurumların sosyal sorumluluklarını İK uygulamaları aracılığıyla nasıl yerine getirdiğini sistematik olarak değerlendirmelerine olanak tanımaktadır.

Ölçek, özellikle çalışan haklarına saygı, iş sağlığı ve güvenliği, ayrımcılığın önlenmesi ve adil ücretlendirme gibi SSİKY bileşenlerini ölçerek, kurumların etik ve yasal sorumluluklarını ne ölçüde yerine getirdiğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu sayede, kurumların sosyal performansının artırılmasına yönelik stratejik İK kararları alınmasına katkıda bulunulması amaçlanmaktadır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, Sosyal Sorumlu İnsan Kaynakları Yönetimi (SSİKY) kavramıdır. Bu yapı, İnsan Kaynakları (İK) süreçlerinin sadece organizasyonel hedeflere ulaşmaya değil, aynı zamanda çalışanların, toplumun ve çevrenin refahına da katkıda bulunmasını gerektiren etik ve sosyal standartları içermektedir. SSİKY, genellikle üç ana boyut etrafında şekillenir: yasalara uygunluk ve etik standartlar; çalışanların fiziksel ve psikolojik refahı; ve toplumsal fayda sağlayan İK uygulamaları.

Ölçek maddeleri, çalışma saatlerinin yasal sınırlara uygunluğu gibi somut uygulamalardan, kurumun genel sosyal sorumluluk bilincine dair algılara kadar çeşitli SSİKY yönlerini kapsamaktadır. Bu 12 madde, SSİKY’nin çok boyutlu doğasını yakalamak üzere tasarlanmıştır, ancak uyarlama çalışmasında ortaya çıkan nihai faktör yapısı için makalenin incelenmesi gerekmektedir.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin Türkçe formunun ölçtüğü yapıyı doğru bir şekilde temsil edip etmediğini belirlemek amacıyla geçerlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışmalarında genellikle yapı Geçerlik analizleri, yani Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılır.

Özkan ve arkadaşları (2021) tarafından gerçekleştirilen bu araştırmada, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de korunduğunu veya kabul edilebilir sınırlar içinde yeniden yapılandığını gösteren geçerlik kanıtları sunulmuştur. Çalışmanın detaylı sonuçları, ölçeğin Türkiye bağlamında SSİKY’yi ölçmek için uygun bir araç olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Sosyal Sorumlu İnsan Kaynakları Ölçeği’nin iç tutarlılığını test etmek amacıyla güvenirlik analizleri yapılmıştır. Psikometrik araçlarda iç tutarlılık, ölçeği oluşturan maddelerin aynı yapıyı ne kadar homojen bir şekilde ölçtüğünü gösterir ve genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile rapor edilir.

Uyarlama çalışmasında elde edilen Güvenirlik katsayıları, ölçeğin 12 maddesinin tutarlı bir biçimde SSİKY yapısını ölçtüğünü ve dolayısıyla akademik araştırmalarda kullanılabilecek yeterli güvenilirliğe sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Güvenirlik sonuçları, ölçeğin farklı örneklemlerde kararlı sonuçlar üretme potansiyeline işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin Türkçe uyarlaması sürecinde, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültürüne uygunluğunu test etmek için Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, 12 maddenin SSİKY yapısı altında kaç alt boyuta ayrıldığını incelemeyi amaçlamıştır.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin kuramsal olarak beklenen yapısını desteklemiş veya uyarlama gereği kültürel farklılıkları yansıtan yeni bir faktör yapısının ortaya çıkıp çıkmadığını belirlemiştir. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğinin temelini oluşturmakta ve araştırmacılara ölçeğin alt boyutları hakkında bilgi sağlamaktadır.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Çalışanlar ve Örgüt Üyeleri

Age Group: Yetişkin (18+ yaş)

Population Details: Türkiye’deki çeşitli sektörlerde çalışan bireyler

Test Methodology: Toplam 12 maddeden oluşur. Katılımcılar, her bir ifadeye ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Sorumluluk, İK Uygulamaları, Çalışma Etiği, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Örgütsel Adalet, Likert Ölçeği

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Uyarlama makalesinde belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazarın e-posta adresi: [email protected]

Correspondence Address: İlgili makale referansında belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2021 yılında Türkçe’ye uyarlanmış ve yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler, sorumlu yazar Osman Seray Özkan ile iletişime geçilerek alınmalıdır. Kullanım ücreti bilgisi makalede açıkça belirtilmemiştir, ancak akademik amaçlı kullanımlar için yazarla iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Özkan, O.S., Üzüm, B., ve Özdemir, Y., (2021). Sosyal Sorumlu İnsan Kaynakları Ölçeğinin Türkçe’ye Uyarlanmasına İlişkin Bir Araştırma. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 56(2), 875-894. doi:10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.21.06.1573

Makalenin orijinal PDF bağlantısı: makalesistemi.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: sosyal-sorumlu-insan-kaynaklari-olcegi-toad.pdf

Sosyal Sorumlu İnsan Kaynakları Ölçeği Maddeleri

Sosyal Sorumlu İnsan Kaynakları Ölçeği toplam 12 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme 5’li Likert tipi (1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum) kullanılarak yapılmaktadır.

Örnek madde:

• Çalıştığım kurumda çalışma saatleri iş kanununda belirtilen üst sınırları aşmaz.