Sosyal Medya Öğretmen – Öğrenci Etkileşimi Ölçeği

Özet

Sosyal Medya Öğretmen – Öğrenci Etkileşimi Ölçeği (SMÖÖEÖ), öğretmenlerin sosyal medya platformlarında öğrencilerle kurdukları etkileşim düzeylerini ve bu etkileşimlere yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, Korucu ve Usta (2017) tarafından geliştirilmiş olup, öğretmenlerin dijital ortamlardaki rollerini altı farklı boyutta değerlendiren çok faktörlü bir yapıya sahiptir. Ölçeğin geliştirme süreci, hem keşfedici (AFA) hem de doğrulayıcı (DFA) faktör analizleri ile desteklenerek güçlü bir yapısal geçerlik sergilemektedir.

SMÖÖEÖ, öğretmenlerin sanal liderlik rollerinden geleneksel tutumlarına, sosyal ve akademik paylaşımcılık eğilimlerine kadar geniş bir yelpazedeki davranışlarını 6’lı Likert formatında değerlendirmektedir. Bu ölçek, dijital çağda eğitimcilerin öğrencilerle olan iletişim dinamiklerini anlamak için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal medya, öğretmen, öğrenci, öğretmen-öğrenci etkileşimi, ölçek geliştirme, sanal liderlik, psikometri, eğitim teknolojileri.

Yazarlar

Agah Tuğrul Korucu, E. Usta

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin sosyal medyayı pedagojik amaçlarla veya sosyal etkileşim bağlamında kullanma biçimlerini, öğrencileriyle kurdukları dijital etkileşim düzeylerini belirlemek üzere geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Ölçek, öğretmenlerin sanal ortamdaki rollerini ve bu rollerin öğrenci ilişkileri üzerindeki etkilerini sistematik olarak incelemeyi hedeflemektedir.

Geliştirme çalışması, sosyal medyanın eğitim ortamına entegrasyonu hızlanırken, öğretmenlerin bu yeni iletişim kanalına adaptasyonunu ve profesyonel sınırlarını nasıl yönettiklerini ortaya koymayı amaçlamıştır. Bu sayede eğitim politikalarına ve öğretmen yetiştirme programlarına veri sağlanması hedeflenmiştir.

Yapı

Sosyal Medya Öğretmen – Öğrenci Etkileşimi Ölçeği (SMÖÖEÖ), öğretmenlerin sosyal medya kullanımına ilişkin çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, öğretmenlerin dijital ortamlardaki pedagojik yaklaşımlarını, kişisel sınırlarını ve iletişim stillerini altı ana faktör altında toplamaktadır. Bu faktörler, öğretmenin sanal ortamda üstlendiği farklı rolleri temsil etmektedir.

Ölçeğin ölçtüğü yapı, öğretmenlerin sadece teknik yeterliliğini değil, aynı zamanda etik ve sosyal sorumluluk anlayışlarını da kapsamaktadır. Bu alt boyutlar, öğretmenlerin geleneksel rollerden dijital liderliğe geçişteki eğilimlerini somutlaştırmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda ortaya çıkan altı faktörlü yapının uygunluğunu değerlendirmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, ölçeğin teorik yapısının verilerle ne kadar uyumlu olduğunu göstermiştir.

DFA sonucunda elde edilen uyum indeksleri, ölçeğin kabul edilebilir düzeyde bir uyuma sahip olduğunu göstermektedir: χ²(sd=512, N=400)= 3242,55, pp<.000. Diğer uyum indeksleri ise şöyledir: RMSEA= 0,098, S-RMR= 0,096, GFI= 0,81, AGFI= 0,89, CFI= 0,86, NNFI= 0,83 ve IFI= 0,96. Bu değerler, SMÖÖEÖ’nün altı faktörlü yapısının veri tarafından doğrulandığını işaret etmektedir.

Güvenilirlik

SMÖÖEÖ’den elde edilen puanların iç tutarlılık düzeyini belirlemek amacıyla madde analizine dayalı olarak Cronbach Alfa iç-tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin bütünü için iç tutarlılık katsayısı 0,85 olarak bulunmuştur.

Genel olarak 0,70 ve üzeri Cronbach Alfa değerleri güvenilir kabul edildiğinden, 0,85 katsayısı SMÖÖEÖ’nün yüksek düzeyde güvenilir ve tutarlı bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Bu yüksek güvenilirlik düzeyi, ölçeğin tekrarlı ölçümlerde benzer sonuçlar verebileceğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak altı faktörlü bir yapıya ulaşılmıştır. Bu faktörler, öğretmenlerin sosyal medyadaki farklı etkileşim biçimlerini temsil etmektedir. Daha sonra bu yapının doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır.

SMÖÖEÖ, toplamda altı alt boyuttan oluşmaktadır. Bu faktörler ve madde sayıları şunlardır: F1-Sanal lider (13 madde), F2- Geleneksel öğretmen (7 madde), F3-İzleyen (Esnek) Öğretmen (4 madde), F4-Sanal aktiflik (4 madde), F5-Sosyal paylaşımcılık (3 madde) ve F6-Akademik paylaşımcılık (3 madde). Bu altı faktör, öğretmenlerin sosyal medya kullanımındaki davranış yelpazesini kapsamaktadır.

Enstrüman

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: 6’lı Likert tipi derecelendirme (1=Kesinlikle katılmıyorum; 6=Kesinlikle katılıyorum)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler

Age Group: Yetişkin Eğitimciler

Population Details: Ölçeğin geçerlik çalışması 400 öğretmen üzerinde gerçekleştirilmiştir (N=400).

Test Methodology: Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile yapı geçerliği sağlanmıştır. Güvenilirlik analizi için Cronbach Alfa katsayısı kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Faktör Analizi, psikometrik özellikler, eğitim teknolojileri, sanal etkileşim, SMÖÖEÖ, ölçek.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Belirtilmemiştir.

Correspondence Address: Agah Tuğrul Korucu ([email protected])

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

Kullanım İzinleri ve Ücret: Akademik araştırmalarda kullanım için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ek Bilgi: Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı geliştirme süreci İlköğretim Online dergisinde yayımlanmıştır. Orijinal makalenin linkine buradan ulaşılabilir: ilkogretim-online.org.tr

Referanslar

Korucu, A. T. ve Usta, E. (2017). Sosyal Medya Öğretmen – Öğrenci Etkileşimi Ölçeğinin Geliştirilmesi. İlköğretim Online, 16(1), 197-216.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: sosyal-medya-ogretmen-ogrenci-etkileşimi-olcegi-toad.pdf

Sosyal Medya Öğretmen – Öğrenci Etkileşimi Ölçeği Maddeleri

• F1-Sanal lider (13 madde): 27. Öğretmen sosyal medya da dahil her ortamda öğrencisinden sorumludur.
• F2- Geleneksel öğretmen (7 madde): 37. Sosyal medyanın eğitim amaçlı olarak kullanıla bilineceği fikrine katılmıyorum.
• F3-İzleyen (Esnek) Öğretmen (4 madde): Sanal ortamda bulduğum ve beni ekleyen bütün öğrencilerimi sosyal ağıma eklerim.
• F4-Sanal aktiflik (4 madde): 6. Günlük olaylarla ilgili haberleri sosyal medyada yorumlarım.
• F5-Sosyal paylaşımcılık (3 madde): 3. Sosyal hayatımla ilgili ile paylaşımlarda sıkça bulunurum.
• F6-Akademik paylaşımcılık (3 madde): 9. Öğrencilerimin ders ile aktivitelerini paylaşırım.