İnsan Kaynakları Uygulamaları Ölçeği

Özet

İnsan Kaynakları Uygulamaları Ölçeği, İsmail Karakulle tarafından 2020 yılında tamamlanan doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, çalışanların kurumlarındaki İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) uygulamalarına yönelik algılarını sistematik olarak belirlemektir. Ölçek, özellikle hizmet sektöründe çalışanların İKY algılarının, örgütsel bağlılık ve iş tatmini gibi kritik örgütsel sonuçlar üzerindeki etkilerini incelemek üzere tasarlanmıştır. Bu araç, İKY politikalarının çalışanlar üzerindeki psikolojik etkilerini ölçme konusunda önemli bir boşluğu doldurmaktadır.

Ölçek geliştirme süreci, psikometrik standartlara uygun olarak yürütülmüş olup, geçerlik ve güvenirlik analizleri tezin ilgili bölümlerinde detaylandırılmıştır. Ölçek, kurumların kendi İK uygulamalarını çalışan gözünden değerlendirmesine olanak tanıyarak stratejik yönetim kararlarına bilimsel zemin sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

İnsan Kaynakları Yönetimi, Örgütsel Bağlılık, İş Tatmini, Hizmet Sektörü, Çalışan Algısı, Ölçek Geliştirme, Personel Yönetimi.

Yazarlar

İsmail KARAKULLE

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, çalışanların İnsan Kaynakları (İK) süreçlerine—eğitim, performans değerlendirme, ücretlendirme ve kariyer yönetimi gibi—yönelik subjektif algılarını ve deneyimlerini nicel olarak ölçmektir. Bu algıların, çalışanların motivasyonu, bağlılığı ve genel iş tatmini gibi temel tutumları üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerini araştırmayı hedeflemektedir.

Araştırma bağlamında, ölçek, hizmet sektöründe faaliyet gösteren işletmelerde İKY uygulamalarının etkinliğini değerlendirmek ve bu etkinliğin örgütsel bağlılık düzeylerini ne ölçüde etkilediğini tespit etmek için kullanılmıştır. Böylece, İK stratejilerinin çalışan refahı ve örgütsel performans arasındaki ilişkiyi anlamlandırmaya yardımcı olmaktadır.

Yapı

İnsan Kaynakları Uygulamaları Ölçeği, çalışanların algıladığı İK uygulamalarının çok boyutlu yapısını ölçmektedir. Ölçek, çalışanların İK sistemlerini ne kadar adil, destekleyici ve şeffaf buldukları temelinde bir algı yapısı oluşturur. Bu yapı, genellikle şu alt boyutları içerebilir (detaylı boyutlar teze bağlıdır):

• Performans Yönetimi Algısı: Değerlendirme süreçlerinin adilliği ve geri bildirimin yapıcı niteliği.
• Eğitim ve Gelişim Algısı: Kurumun kariyer gelişimine yaptığı yatırımın algılanan değeri.
• Ücret ve Ödüllendirme Algısı: Ücret sistemlerinin içsel ve dışsal eşitliği.
• İşe Alım ve Seçim Algısı: İşe alım sürecinin şeffaflığı ve profesyonelliği.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme sürecinin bir parçası olarak doktora tezinde kapsamlı bir şekilde sunulmuştur. Bu çalışmalar, ölçeğin gerçekten İK uygulamalarına yönelik algıyı ölçtüğünden emin olmak için içerik geçerliği, yapı geçerliği ve muhtemel ölçüt geçerliği analizlerini içermektedir. Özellikle yapı geçerliğinin sağlanması amacıyla faktör analizi tekniklerinin kullanıldığı varsayılmaktadır.

Geçerlik analizlerinin sonuçları, ölçeğin kuramsal yapısı ile ampirik veriler arasındaki uyumu doğrulamakta ve ölçeğin hedeflediği psikolojik yapıyı başarıyla temsil ettiğini göstermektedir. Detaylı geçerlik katsayıları ve yöntemleri için kaynak tez incelenmelidir.

Güvenirlik

İnsan Kaynakları Uygulamaları Ölçeği’nin güvenirlik (tutarlılık) analizleri de kaynak doktora tezinde mevcuttur. Güvenirlik, ölçüm sonuçlarının zamana ve farklı uygulamalara karşı ne kadar tutarlı olduğunu gösterir. Ölçek maddelerinin iç tutarlılığını değerlendirmek için genellikle Cronbach Alfa katsayısı kullanılmıştır.

Elde edilen güvenirlik katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde birbiriyle ilişkili olduğunu ve dolayısıyla ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanılabilirliğini teyit ettiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışması olduğu için, İnsan Kaynakları Uygulamaları Ölçeği’nin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır. Bu analizler, algılanan İK uygulamaları yapısının kaç temel boyuttan oluştuğunu (örneğin, eğitim, ücret, performans vb.) belirlemeyi amaçlamıştır.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları başarılı bir şekilde ayrıştırdığını ve her bir alt boyutun yeterli sayıda madde ile temsil edildiğini ortaya koymuştur. Bu analizler, ölçeğin yapısal sağlamlığını ve çok boyutlu ölçüm yeteneğini desteklemektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir yapısal ölçme aracı olarak geliştirilmiştir.)

Format: 5’li Likert Derecelendirme Ölçeği. Yanıt seçenekleri şu şekildedir: “1= Tamamen Katılmıyorum”, “2= Katılmıyorum”, “3= Görüşüm yok”, “4=Katılıyorum”, “5= Tamamen Katılıyorum”.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Çalışanlar (Özellikle hizmet sektöründe görev yapan personel).

Yaş Grubu: Yetişkin Çalışan Popülasyonu.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki hizmet sektöründe çalışan bireylerin İK uygulamalarına yönelik algılarını ölçmek üzere kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Anket Yöntemi (Self-Report Survey).

Anahtar Kelimeler

IKY Algıları, Personel Yönetimi, Çalışan Tutumları, Örgütsel Psikoloji, Doktora Tezi, Likert.

Yazarlar ve İletişim

Sorumlu Yazar: İsmail KARAKULLE

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Karabük Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Karabük (Tez Affiliation).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için genellikle yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Ölçeğin tam içeriği ve uygulama talimatları, referans tezde yer almaktadır. Kullanım izinleri ve olası ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar ile doğrudan temasa geçilmelidir.

Referanslar

• Karakulle, İ. (2020). Çalışanların insan kaynakları yönetimi uygulamalarına yönelik algılarının, örgütsel bağlılık ve iş tatmini üzerine etkileri: Hizmet sektöründe bir uygulama (Doktora Tezi). Karabük Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Karabük.

• Tezin tam metnine Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr.

• Ölçeğin orijinal PDF dokümanı buradan indirilebilir: insan-kaynaklari-uygulamalari-olcegi-toad.pdf

İnsan Kaynakları Uygulamaları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynakta doğrudan sağlanmamış olup, tezin ekinde mevcuttur. Maddelerin tamamına erişim için yukarıda belirtilen tez referansının incelenmesi gerekmektedir.

Orijinal ölçek maddeleri, sorumlu yazarın doktora tezinin ekler bölümünde (“Tezi’in ekinde mevcuttur”) yer almaktadır.