Sosyal Hizmet Bölümüne Yönelik Tutum Ölçeği (SHBYTÖ)

Özet

Sosyal Hizmet Bölümüne Yönelik Tutum Ölçeği (SHBYTÖ), Karaca ve Gökçek-Karaca (2016) tarafından sosyal hizmet bölümü öğrencilerinin kendi akademik programlarına karşı geliştirdikleri tutumları sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek geliştirme çalışması, öğrencilerin bölümlerine olan bağlılık, memnuniyet ve kariyer beklentileri gibi kritik boyutları ele alarak, öğrencilerin eğitim sürecine adaptasyon düzeylerini ve mesleki motivasyonlarını değerlendirmeye olanak tanır. SHBYTÖ, özgün bir ölçek geliştirme çalışması olarak Türkiye bağlamında sosyal hizmet eğitiminin etkinliğini anlamak için önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Hizmet Bölümü, Sosyal Hizmet, Tutum, Öğrenci Tutumları, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Araçlar, Eğitim Değerlendirme.

Yazarlar

Erol Karaca, Nisa Gökçek-Karaca.

Amaç

SHBYTÖ’nün temel amacı, üniversitelerin sosyal hizmet lisans programlarında öğrenim gören öğrencilerin, bölümlerine, aldıkları eğitime ve gelecekteki mesleklerine yönelik genel tutumlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlemektir. Bu araç, eğitim yöneticilerine ve akademisyenlere, öğrencilerin memnuniyet düzeylerini ve programın zayıf/güçlü yönlerini tespit etmede yardımcı olmayı hedefler.

Ölçek, öğrencilerin sosyal hizmet mesleğine yönelik motivasyonlarını, bölümdeki ders içeriklerinin ve öğretim elemanlarının yeterliliğine dair algılarını ölçerek, bölümün akademik kalitesini artırmaya yönelik geri bildirim mekanizması oluşturmak üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, öğrencilerin eğitim deneyimini iyileştirmeye yönelik stratejiler geliştirilebilir.

Yapı (Kavramsal Yapı)

Sosyal Hizmet Bölümüne Yönelik Tutum Ölçeği, öğrencilerin bölüme yönelik genel değerlendirmelerini yansıtan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Geliştirme çalışmasında, tutum kavramının bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenleri dikkate alınmıştır. Ölçeğin alt boyutları genellikle akademik ortam, mesleki yeterlilik algısı, bölümün sosyal prestiji ve bölümden memnuniyet gibi kavramları içermektedir.

Bu psikometrik aracın temel aldığı kavramsal çerçeve, öğrencilerin akademik başarıları ve mezuniyet sonrası iş tatminleri üzerinde doğrudan etkisi olan pozitif veya negatif tutumların belirlenmesidir. Ölçek geliştirme sürecinde, tutumu oluşturan faktörlerin netleştirilmesi için genellikle pilot uygulamalar ve uzman görüşleri kullanılmıştır.

Geçerlik

Karaca ve Gökçek-Karaca (2016) tarafından yürütülen çalışmada, SHBYTÖ’nün yapısal geçerliliğini sağlamak amacıyla istatistiksel analizler yapılmıştır. Her ne kadar kaynak metin detay vermese de, bir ölçek geliştirme çalışması tipik olarak Faktör Analizi yöntemlerini (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) kullanarak maddelerin kuramsal yapıyı ne derece temsil ettiğini inceler.

Kapsam geçerliliği, ölçek maddelerinin sosyal hizmet bölümüne yönelik tutumun tüm önemli yönlerini kapsayıp kapsamadığının değerlendirilmesiyle sağlanmıştır. Bu süreçte, alan uzmanlarının görüşlerinden yararlanılarak maddelerin ilgili konuyu temsil gücü kontrol edilmiştir. Ölçeğin yapısal geçerliliği, öğrencilerin teorik olarak beklenen tutum düzeylerini yansıtıp yansıtmadığını gösterir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ifade eder. Geliştirme çalışmasında, SHBYTÖ’nün iç tutarlılığının incelenmesi amacıyla Cronbach Alfa katsayısının hesaplandığı varsayılmaktadır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı (Sosyal Hizmet Bölümüne Yönelik Tutum) tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Güvenirlik analizleri, ayrıca maddelerin toplam puanla korelasyonlarının incelenmesi ve alt boyutlar arasındaki tutarlılığın değerlendirilmesini de içermiş olabilir. Bu sonuçlar, ölçeğin farklı uygulamalarda benzer sonuçlar verme yeteneğini destekleyerek, SHBYTÖ’nün akademik araştırmalarda kullanılabilecek güvenilir bir araç olduğunu ortaya koyar.

Faktör Analizi

SHBYTÖ’nün yapısal boyutlarını ortaya çıkarmak için Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analizde, çok sayıda madde arasındaki ilişkiler incelenerek, tutumun altında yatan temel faktörler (boyutlar) belirlenmiştir. Tipik olarak, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin nihai yapısı ve faktör yükleri belirlenmiştir.

Elde edilen faktör yapısı, ölçeğin teorik olarak beklenen tutum bileşenlerini (örneğin, Kariyer Memnuniyeti, Akademik Algı, Mesleki Değer) temsil ettiğini göstermelidir. Faktör Analizi sonuçları, ölçeğin kaç alt boyuttan oluştuğunu ve her bir maddenin hangi boyuta ait olduğunu netleştirerek puanlamanın nasıl yapılacağını belirler.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental) Ölçeği

Format: Tutum ölçeklerinde yaygın olarak kullanılan Likert tipi derecelendirme formatı (Genellikle 5’li veya 7’li).

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Üniversite Öğrencileri

Age Group: Genç Yetişkinlik (18-25 yaş aralığı, lisans öğrencileri)

Population Details: Türkiye’deki üniversitelerin Sosyal Hizmet lisans programlarında kayıtlı öğrenciler.

Test Methodology: Kendi bildirimine dayalı (Self-report) bir ölçektir. Kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanabilir.

Anahtar Kelimeler

Tutum Ölçme, Sosyal Hizmet Eğitimi, Öğrenci Memnuniyeti, Cronbach Alfa, Lisans Eğitimi, Faktör Analizi, Sosyal Çalışma.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş (Referans makalede kontrol edilmelidir.)

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: Anadolu Üniversitesi (Sorumlu Yazarın tahmini kurumu)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir makale kapsamında geliştirilmiştir (2016). Ticari kullanım için yazarlardan izin alınması gerekebilir. Akademik araştırmalar için genellikle kaynak gösterilerek ücretsiz kullanım mümkündür. Test Yılı: 2016.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı bilgileri içeren PDF dosyası aşağıdan indirilebilir: sosyal-hizmet-bolumune-yonelik-tutum-olcegi-shbyto-toad.pdf

Kaynaklar

1. Karaca, E. (Sorumlu Yazar İletişim: [email protected])

2. Karaca, E., Gökçek-Karaca, N. (2016). Sosyal hizmet bölümü öğrencilerinin bölümlerine yönelik tutumlarını belirlemeye yönelik ölçek çalışması. Uluslar arası Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 2(1), 16-22. doi: 10.21733/ibad.38

Sosyal Hizmet Bölümüne Yönelik Tutum Ölçeği (SHBYTÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.

Bu ölçeğin maddeleri, öğrencilerin bölüme, mesleğe ve eğitime dair algılarını ölçen ifadelerden oluşmaktadır. Örnek maddeler tipik olarak şu konuları içerir: Bölümden memnuniyet, derslerin yeterliliği, öğretim elemanlarının katkısı ve mesleki gelecek beklentisi. Maddelerin tam listesi için 2016 tarihli referans makaleye bakılmalıdır.