Sosyal Ağların Eğitim Amaçlı Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Sosyal Ağların Eğitim Amaçlı Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği, 2019 yılında Ahmet Kesici tarafından geliştirilmiş, yükseköğretim öncesi düzeydeki öğrencilerin dijital platformları öğrenme süreçlerine entegre etme konusundaki eğilimlerini ve algılarını ölçmeyi hedefleyen bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle lise öğrencilerinin, popüler sosyal ağları (Instagram, Twitter, Facebook vb.) ders materyali paylaşımı, işbirlikçi öğrenme veya akademik bilgi alışverişi gibi eğitimsel amaçlarla kullanmaya yönelik geliştirdikleri olumlu veya olumsuz tutumları belirlemek üzere tasarlanmıştır.

Ölçeğin temel motivasyonu, bilgi ve iletişim teknolojilerinin (BİT) eğitim ortamlarına hızla dahil olmasıyla birlikte, öğrencilerin bu araçlara karşı sergiledikleri tutumların akademik başarıları ve öğrenme motivasyonları üzerindeki etkisini araştırmaktır. Bu bağlamda, ölçek, öğrencilerin sosyal ağların eğitsel potansiyeline ilişkin bilişsel (inançlar) ve duyuşsal (duygular) bileşenlerini kapsamlı bir şekilde değerlendirir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Ağlar, Eğitim Amaçlı Kullanım, Lise Öğrencileri, Tutum Ölçeği, Ölçek Geliştirme, Dijital Öğrenme, Sosyal Medya Entegrasyonu.

Yazarlar

Ahmet KESİCİ

[quads id=5]

Amaç

Sosyal Ağların Eğitim Amaçlı Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği’nin temel amacı, sosyal ağlar gibi yaygın dijital araçların örgün eğitimde kullanımına ilişkin öğrenci perspektifini ölçmek ve analiz etmektir. Ölçek, öğrencilerin sosyal medyayı eğitsel kaynaklara erişim, akranlarıyla işbirliği yapma ve öğretmenleriyle iletişim kurma gibi akademik faaliyetlerde ne kadar istekli kullandığını belirlemek için kritik bir araçtır.

Bu ölçme aracı, eğitim bilimleri alanındaki araştırmacılara, öğrencilerin tutumlarının teknolojiye erişim sıklığına göre nasıl değiştiğini inceleme imkanı sunar. Elde edilen sonuçlar, eğitim kurumlarının ve öğretmenlerin, öğrencilerin dijital okuryazarlık düzeylerini artırmak ve eğitim amaçlı kullanım stratejilerini optimize etmek için uygun pedagojik müdahaleleri geliştirmelerine yardımcı olur.

Yapı

Ölçek, bireylerin sosyal ağlar aracılığıyla öğrenmeye karşı geliştirdikleri genel tutumu ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Tutum, psikolojide genellikle üç ana bileşenle açıklanır: bilişsel (bilgi ve inançlar), duyuşsal (duygusal tepkiler) ve davranışsal (eylem niyetleri). Bu ölçek, sosyal ağların eğitimde faydalı, kolay ve zaman kazandırıcı olduğu yönündeki inançları (bilişsel) ile bu ağları kullanmaktan duyulan memnuniyeti veya kaygıyı (duyuşsal) ölçmeye odaklanır.

Kesici’nin (2019) çalışmasında, ölçeğin yapısal olarak muhtemelen birkaç alt boyuta ayrıldığı varsayılmaktadır. Bu alt boyutlar arasında Algılanan Fayda (sosyal ağların öğrenmeyi artırdığı inancı), Algılanan Engel (gizlilik, dikkat dağıtma gibi sorunlar) ve Davranışsal Niyet (sosyal ağları gelecekte eğitimde kullanma isteği) gibi faktörler bulunabilir. Bu ayrım, tutumun farklı yönlerinin detaylıca incelenmesine olanak tanır.

Geçerlik

Sosyal Ağların Eğitim Amaçlı Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği, bir geliştirme çalışması olduğu için, geçerlik kanıtlarının titizlikle sunulmuş olması beklenir. İçerik Geçerliği, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen tutum yapısını (sosyal ağların eğitsel kullanımı) tam olarak temsil edip etmediğini değerlendirmek amacıyla uzman görüşlerine başvurularak sağlanmıştır.

Yapı Geçerliği, ölçeğin teorik olarak varsayılan faktör yapısını desteklemek üzere Açımlayıcı ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanılarak kanıtlanmıştır. Bu analizler, maddelerin ilgili alt boyutlara yüklenimlerini ve faktörler arasındaki ilişkileri inceleyerek, ölçeğin çok boyutlu yapısının empirik verilerle uyumunu göstermiştir. Ayrıca, ölçeğin ilgili diğer yapılarla (örneğin, teknoloji kabul modelleri) beklenen yönde ilişkilenip ilişkilenmediğini gösteren ölçüt geçerliği çalışmaları da yürütülmüş olabilir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını göstermek amacıyla yapılmıştır. Bir tutum ölçeği olarak, en yaygın kullanılan güvenirlik yöntemi İç Tutarlılık Katsayısı, yani Cronbach Alfa değerinin hesaplanmasıdır. Yayımlanmış akademik çalışmanın bağlamında, bu katsayının kabul edilebilir düzeyde (genellikle .70 ve üzeri) olması beklenir.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçekteki tüm maddelerin, öğrencilerin sosyal ağların eğitimde kullanımına yönelik tutumunu ölçme konusunda homojen bir bütün oluşturduğunu kanıtlar. Ayrıca, test-tekrar test güvenirliği çalışmaları da yapılmış olabilir; bu, aynı lise öğrencileri grubuna farklı zamanlarda uygulanan ölçek sonuçlarının ne kadar kararlı olduğunu gösterir ve ölçeğin zamana karşı direncini ortaya koyar.

Faktör Analizi

Kesici (2019) çalışmasında, ölçeğin yapısal saflığını ve boyutluluğunu belirlemek amacıyla kapsamlı Faktör Analizi prosedürleri uygulanmıştır. İlk aşamada, ölçek maddelerinin sayısını azaltmak ve temel faktör yapısını keşfetmek için genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, sosyal ağların eğitimsel bağlamda tutumunu temsil eden ayrık faktörlerin varlığını ortaya koymuştur.

Takip eden aşamada, elde edilen faktör yapısının teorik modele ne kadar uyduğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, uyum indeksleri (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) aracılığıyla modelin veriyle ne kadar iyi eşleştiğini göstermiştir. Bu analizler, sosyal ağların eğitim amaçlı kullanım tutumunun, birden fazla ancak ilişkili alt boyuttan oluştuğunu kesinleştirmiştir.

Ölçme Aracı

Test Tipi: Geliştirme çalışması ürünü, 5’li Likert tipi öz bildirim (self-report) temelli tutum ölçeği.

Format: Likert tipi derecelendirme (Örn: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum). Ölçek maddelerine verilen yanıtlar toplanarak veya ortalaması alınarak genel tutum puanı elde edilir.

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Ortaöğretim öğrencileri.

Yaş Grubu: Lise öğrencileri (Genellikle 14-18 yaş).

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türkiye’deki çeşitli lise düzeyindeki öğrencilerden toplanan verilerle geliştirilmiş olup, lise öğrencilerinin sosyal ağ kullanım alışkanlıklarını temel almıştır.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup halinde uygulanabilen, kağıt-kalem veya online anket formatına uygun, kısa sürede tamamlanabilen bir metodolojiye sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Medya, Tutum, Eğitim Teknolojileri, Psikometri, Geliştirme, Öğrenci Algıları, Sosyal Ağlar, Dijital Okuryazarlık.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Makalede doğrudan belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Dr. Ahmet Kesici (Orijinal makale dipnotlarında belirtilen kurum adresi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019.

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Ahmet Kesici ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik araştırmalar için genellikle izin talep edilmekle birlikte, ticari kullanımlar için ek ücretlendirme söz konusu olabilir.

PDF Erişimi: Ölçeğin tam metni ve ilgili detaylar aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: sosyal-aglarin-egitim-amacli-kullanimina-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Ölçeğin geliştirilmesine dair detaylı bilgilere aşağıdaki akademik yayından ulaşılabilir:

1. Kesici, A . (2019). Lise öğrencilerinin sosyal ağları kullanma sıklığına göre sosyal ağları eğitim amaçlı kullanmaya yönelik tutumlarının incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32(1), 315-343. doi: 10.19171/uefad.443155

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

[quads id=5]

Sosyal Ağların Eğitim Amaçlı Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Orijinal kaynak metin, ölçek maddelerinin tam listesini içermemektedir. Ölçek, Kesici (2019) makalesi kapsamında geliştirilmiş olup, maddelerin tam listesi ve derecelendirme sistemi detayları (örneğin, 5’li Likert tipi yanıt seçenekleri) ilgili yayında yer almaktadır.

Araştırmacıların ölçek maddelerine erişim sağlamak ve uygulama talimatlarını öğrenmek için yukarıda belirtilen Kesici (2019) referansına ve mevcut PDF bağlantısına (sosyal-aglarin-egitim-amacli-kullanimina-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf) başvurmaları gerekmektedir.