Sosyal Adalet Savunuculuğu Ölçeği

Özet

Sosyal Adalet Savunuculuğu Ölçeği (SAAS), 2014 yılında Bayoğlu-Serpen, Duyan ve Uğurluoğlu-Aldoğan tarafından geliştirilmiş bir ölçektir. Temel amacı, bireylerin
Sosyal Adalet Savunuculuğu düzeylerini ve bu savunuculuğun farklı boyutlardaki ifadelerini ölçmektir. Ölçek, toplam 41 maddeden oluşmakta ve dört ana faktör altında toplanmaktadır:
İşbirlikçi Hareket,
Müracaatçının Güçlendirilmesi,
Sosyal/Politik Savunuculuk ve
Müracaatçı/Toplum Savunuculuğu. Ölçek geliştirme çalışması, yüksek düzeyde güvenirlik ve geçerlik kanıtları sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Adalet Savunuculuğu Ölçeği, Sosyal Adalet, Savunuculuk, Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Açımlayıcı Faktör Analizi, Sosyal Hizmet.

Yazarlar

Ayşe Sezen Bayoğlu Serpen, Veli Duyan, Emine Uğurluoğlu Aldoğan.

Amaç

Sosyal Adalet Savunuculuğu Ölçeği’nin temel amacı, sosyal hizmet uzmanları ve ilgili disiplinlerde çalışan profesyonellerin,
sosyal adalet ilkelerine yönelik savunuculuk faaliyetleri sırasındaki tutum ve davranışlarını sistematik bir biçimde değerlendirmektir. Bu ölçek, alanda çalışanların savunuculuk rollerini hangi boyutlarda ve ne düzeyde üstlendiklerini nicel olarak belirleyerek hem akademik araştırmalara hem de mesleki eğitime katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Ölçek, profesyonellerin sadece bireysel düzeyde müdahale becerilerini değil, aynı zamanda sistemik ve politik düzeydeki değişim çabalarını da ölçerek, sosyal hizmet mesleğinin temel değerlerinden biri olan
savunuculuk rolünün kapsamlı bir değerlendirmesini sunmaktadır.

Yapı

Sosyal Adalet Savunuculuğu Ölçeği, sosyal adalet odaklı savunuculuk kavramını dört temel ve birbirinden ayrışan alt boyut altında inceleyen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Bu faktörler, savunuculuk eylemlerinin farklı hedef ve yöntemlerini yansıtmaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, bireylerin dezavantajlı grupların haklarını koruma, eşitsizlikleri giderme ve toplumsal değişimi teşvik etme yönündeki motivasyonları ve aktif eylemleridir. Dört faktörlü bu yapı, savunuculuğun hem mikro düzeyde (bireyin güçlendirilmesi) hem de makro düzeyde (politik değişim ve işbirliği) ele alınmasını sağlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, gerçekleştirilen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile incelenmiştir. AFA sonuçları, ölçeğin teorik beklentilerle uyumlu olarak dört faktörlü bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir. Bu faktör yapısı, ölçeğin sosyal adalet savunuculuğu kavramının farklı boyutlarını başarıyla ölçtüğünü işaret etmektedir.

Faktör yapısının tutarlılığı ve maddelerin ilgili faktörlere yüklenme düzeyleri, ölçeğin ölçmek istediği psikolojik yapıyı geçerli bir şekilde temsil ettiğini desteklemektedir. Çalışmada, yapısal geçerliği güçlendirmek amacıyla muhtemelen ilgili diğer ölçeklerle korelasyon analizleri de yapılmıştır (Ancak bu bilgi orijinal kaynakta detaylı verilmemiştir, AFA sonucu temel alınmıştır).

Güvenirlik

Sosyal Adalet Savunuculuğu Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirliği,
Cronbach Alpha katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Ölçeğin tamamına ilişkin hesaplanan
Cronbach Alpha katsayısı 0.92 olarak bulunmuştur, bu değer ölçeğin mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Alt faktörlerin güvenirlik katsayıları da yüksek ve kabul edilebilir düzeydedir:

• İşbirlikçi Hareket: O.89
• Müracaatçının Güçlendirilmesi: 0.76
• Sosyal/Politik Savunuculuk: 0.79
• Müracaatçı/Toplum Savunuculuğu: 0.71

Bu sonuçlar, ölçeğin farklı alt boyutlarının her birinin kendi içinde tutarlı olduğunu ve güvenilir ölçümler sağladığını kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, Sosyal Adalet Savunuculuğu kavramının temel bileşenlerini belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Analiz sonucunda, toplam 41 maddeden oluşan ölçeğin dört temel faktör altında toplandığı belirlenmiştir. Bu dört faktör, savunuculuk eyleminin farklı stratejik alanlarını temsil etmektedir:

1. İşbirlikçi Hareket (17 madde): Ortak amaçlar doğrultusunda diğer gruplarla ağ kurma ve işbirliği yapma becerisini ölçer.
2. Müracaatçının Güçlendirilmesi (9 madde): Bireysel müracaatçıların kendi sorunları üzerinde kontrol kazanmalarını sağlama çabalarını ölçer.
3. Sosyal/Politik Savunuculuk (8 madde): Yasa yapıcılar ve bürokratlarla iletişim kurarak sistem düzeyinde politika değişikliği talep etme eylemlerini ölçer.
4. Müracaatçı/Toplum Savunuculuğu (7 madde): Toplumsal grupların haklarını savunma ve onlara yönelik politik farkındalığı ölçer.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir Türkçe ölçek geliştirme çalışmasıdır.)

Format: Ölçek, toplam 41 maddeden oluşmaktadır ve dört alt boyuta ayrılmıştır. Derecelendirme, 7’li Likert tipi bir ölçek kullanılarak yapılmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Sosyal hizmet uzmanları, psikolojik danışmanlar ve sosyal adalet savunuculuğu rolünü üstlenen diğer profesyoneller.

Yaş Grubu: Yetişkin (Profesyonel).

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışmada genellikle sosyal hizmet bölümü öğrencileri veya mezunları üzerinde pilot çalışmalar yapılmıştır.

Test Metodolojisi: 7’li Likert Ölçeği (1=kesinlikle doğru değil – 7= kesinlikle doğru). Yüksek puanlar, ilgili faktörde daha yüksek düzeyde sosyal adalet savunuculuğu davranışını veya tutumunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Hizmet, Savunuculuk Rolü, Cronbach Alpha, Ölçek Yapısı, Güçlendirme, Politik Eylem, İşbirliği.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil (Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

Kurum E-posta Adresleri: Ayşe Sezen Bayoğlu Serpen için iletişim e-postası: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazarın ilgili akademik kurumu (Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2014 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için izinler ve ücret bilgileri konusunda sorumlu yazar Ayşe Sezen Bayoğlu Serpen ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Kaynaklar

Bayoğlu-Serpen, A. S., Duyan, V. ve Uğurluoğlu-Aldoğan, E. (2014). Sosyal Adalet Savunuculuğu Ölçeği güvenirlik ve geçerlik çalışması. Toplum ve Sosyal Hizmet, 25(1), 21-34.

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: sosyal-adalet-savunuculugu-olcegi-toad.pdf

Sosyal Adalet Savunuculuğu Ölçeği Maddeleri

Ölçek 41 madde ve dört faktörden oluşmaktadır.

• İşbirlikçi Hareket (17m): Sosyal adalet konuları ile ilgili ortak kaygıları olan toplum grupları ile iletişim ağı kurarım
• Müracaatçının Güçlendirilmesi (9m): Sorunların müracaatçılar üzerindeki etkilerini anlayabilmek için onları sistem yaklaşımından ele almaya çalışırım.
• Sosyal/Politik Savunuculuk (8m): Müracaatçıların ihtiyaçları için yasa yapıcılarla (bürokratlar, milletvekilleri) iletişim kurarım
• Müracaatçı/Toplum Savunuculuğu (7m): Karşıma çıkma olasılığı olan, farklı nüfus gruplarını ilgilendiren yasalar ve ilgili politikalar konusunda bilgim azdır