Sosyal Adalet Ölçeği

Özet

Sosyal Adalet Ölçeği’nin Türkçe formu, İlker Cırık tarafından 2015 yılında adapte edilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türk popülasyonu üzerindeki psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) belirlemeyi ve faktör yapısını **Doğrulayıcı Faktör Analizi** (DFA) ile test etmeyi amaçlamıştır. Elde edilen bulgular, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlığa ve güçlü bir yapısal geçerliğe sahip olduğunu göstermiş, böylece sosyal adalet kavramının Türkiye bağlamında güvenilir bir şekilde ölçülmesine olanak sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Adalet, Psikometrik Özellikler, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Ölçek Uyarlaması, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

İlker Cırık

Amaç

Ölçeğin temel amacı, orijinal **Sosyal Adalet Ölçeği**’nin psikometrik açıdan sağlam bir Türkçe uyarlamasını yaparak, sosyal adalet algısını ve tutumlarını ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç sağlamaktır. Ayrıca, uyarlama çalışması kapsamında, sosyal adaletle ilgili tutumların, algılanan davranış kontrolünün ve öznel normların, bireylerin davranış eğilimleri üzerindeki etkilerini **Yapısal Eşitlik Modellemesi** (YEM) aracılığıyla incelemek de araştırmanın ikincil amaçları arasında yer almıştır.

Yapı

Ölçek, bireylerin Sosyal Adalet kavramına yönelik tutumlarını, algılarını ve normatif inançlarını ölçen çok boyutlu bir psikolojik yapıyı değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Bu yapı, dağıtım, prosedürel ve etkileşim adaleti gibi farklı adalet boyutlarının yanı sıra, bireylerin sosyal adaletle ilgili eylemlere yönelik davranışsal eğilimlerini de kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Birinci ve İkinci Düzey **Doğrulayıcı Faktör Analizi** (DFA) ile kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Tüm analizler, modelin veriye üstün bir uyum sergilediğini kanıtlamıştır.

Birinci Düzey DFA Sonuçları: Uyum indeksleri, modelin kabul edilebilir ve iyi düzeyde uyum gösterdiğini belirtmiştir. Kabul edilebilir uyum değerleri: χ²=671.15, df=246, χ²/df=2.72, GFI=.90, ve AGFI=.88’dir. İyi uyum değerleri ise: RMSEA=.05, NFI=.96, NNFI=.97, CFI=.97 ve SRMR=.04 olarak rapor edilmiştir. Bu faktörlerin açıkladığı toplam varyans, .29 ile .83 aralığında değişmektedir.

İkinci Düzey DFA ve Yapısal Model Uyum Sonuçları: İkinci düzey analiz sonuçları da birinci düzey sonuçlarla tutarlıdır (χ²=671.64, df=248, χ²/df=2.70). Yapısal modelin test edilmesi sonucunda elde edilen uyum indeksleri (χ²=570.93, df=246, χ²/df=2.32), modelin kabul edilebilir (GFI=.90, AGFI=.87) ve iyi düzeyde (RMSEA=.05, NFI=.95, NNFI=.97, CFI=.97, SRMR=.05) uyuma sahip olduğunu göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin teorik yapısının güçlü bir şekilde desteklendiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, **iç tutarlılık** katsayıları ve **test-tekrar test** korelasyonları yoluyla belirlenmiştir. Elde edilen değerler, ölçeğin yüksek derecede güvenilir olduğunu göstermektedir.

İç Tutarlılık: Ölçeğin faktörler bazındaki iç tutarlılık katsayıları (Cronbach’s Alpha) .84 ile .92 arasında değişmektedir. Toplam ölçek için iç tutarlılık katsayısı ise oldukça yüksek bir değer olan .92 olarak hesaplanmıştır.

Dış Tutarlılık (Test-Tekrar Test): Ölçeğin zamana karşı kararlılığını ölçen test-tekrar test korelasyon katsayıları da mükemmel düzeyde bulunmuştur. Madde korelasyonları .70 ile .91 arasında, faktör korelasyonları .85 ile .95 arasında ve toplam ölçek korelasyonu .95 olarak rapor edilmiştir (p=.00, p<.01).

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, çok düzeyli bir Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) stratejisi kullanılarak incelenmiştir. Bu yöntem, ölçeğin teorik olarak beklenen faktör yapısının toplanan verilerle ne ölçüde uyumlu olduğunu test etmek için kritik öneme sahiptir.

Hem birinci düzeyde (alt faktörlerin maddelerle ilişkisi) hem de ikinci düzeyde (alt faktörlerin ana sosyal adalet yapısıyla ilişkisi) yapılan DFA, modelin kabul edilebilir ve iyi uyum sergilediğini gösteren uyum indeksleri üretmiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türkçe formunda da başarılı bir şekilde korunduğunu ve **Sosyal Adalet** kavramının hiyerarşik bir yapıda ölçüldüğünü teyit etmektedir. Açıklanan varyansların yüksekliği, faktörlerin ölçülen yapıyı etkili bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama

Format: Kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikometrik analizler Likert tipi derecelendirme formatını işaret etmektedir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Belirtilmemiş (Genellikle eğitim bilimleri ve sosyal bilimler alanlarında kullanılmaktadır.)

Age Group: Belirtilmemiş

Population Details: Uyarlama çalışmasının örneklem detayları kaynakta yer almamaktadır.

Test Methodology: Ölçek toplam 24 maddeden oluşmaktadır. Çalışmada Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Adalet, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Faktör Analizi, Tutum, Davranış Eğilimi, Uyum İndeksleri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İlker Cırık.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Uyarlama makalesi 2015 yılında yayınlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımına dair özel bir ticari bilgi mevcut değildir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanım için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ek Bilgi: Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: social-justice-scale-toad.pdf

Kaynaklar

Cirik, I. (2015). Psychometric characteristics of the Social Justice Scale’s Turkish form and a structural equation modeling. Eurasian Journal of Educational Research, 61, 23-44. http://dx.doi.org/10.14689/ejer.2015.61.2

Makale, ayrıca ULAKBİM veri tabanında da indekslenmiştir: uvt.ulakbim.gov.tr

Sosyal Adalet Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır.

Ölçek toplamda 24 maddeden oluşmaktadır.