Sorumluluk Duygusu Ölçeği

Ölçek Çeşidi: 
Geliştirme
Kaynak/Referans: 

Özen, Y. (2013). Sorumluluk Duygusu Ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirliği. Journal of European Education, 3(2), 17-23.

Geçerlik: 

Ölçeğin kapsam geçerliğini sağladığı madde toplam test korelasyonunun yüksekliğinden görülmektedir. Ayrıca, ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla da faktör analizi yapılmıştır. Faktör analizi yapılmadan önce verilerin faktör analizine uygunluğu Kaiser-Mayer-Olkin (KMO) ve Bartlett testiyle test edilmiştir.
Değerlendirmeye alınan 234 adet 44 maddelik deneme ölçeği formu için KMO değeri .80, Barlett testi sonucu .000 (p< .005) olarak bulunmuştur. Veriler üzerinde faktör analizi yapılabilmesi için en az KMO değeri .60 olarak önerilmektedir. Bu durumda gözlenen .80’lik KMO değeri önerilen KMO değerinden yüksektir. Ölçeğin deneme formu verilerinin faktör analizi yapmaya uygun olduğu görülmektedir. Yapılan temel bileşenler analizi sonucunda ölçek maddelerinin on üç faktörde toplandığı görülmüştür. Yapılan ilk analiz sonrasında faktör yükü düşük olan bazı maddeler (11, 33, 35, 9, 5, 12, 3, 7, 42, 39) çıkarıldıktan sonra Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) .83 olarak görülmüş ve dokuz faktör şekline dönüşmüştür. Yapılan ikinci analizde faktör yükleri düşük olan maddeler (26, 8, 4, 31, 1, 25, 2, 17, 6, 43, 13, 37) ölçekten çıkarıldıktan sonra Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) .81 olarak görülmüş olup, üçüncü analizde ise faktör yükü düşük olan tek madde (14) çıkarıldıktan sonra Kaiser – Meyer-Olkin (KMO) .81 olarak kalmıştır. Çıkarılan maddeler sonrasında faktör yükleri .77 ile .48 arasında değişen 21 maddeden ve dört faktörden oluşan ölçek belirlenmiştir. Ölçekte yer alan yirmi bir maddeden on ikisi olumsuz yargı içermektedir. Ölçekte I. faktörde faktör yükü değerleri .73 ile .62 arasında değişmekte ve toplam varyansın yüzde 23.07’sini, II. faktörde faktör yükü değerleri .72 ile .48 arasında değişmekte ve toplam varyansın yüzde 12,60’ını, III. faktörde faktör yükü .77 ile .49 arasında değişmekte ve toplam varyansın yüzde 8,4’ünü ve IV. faktörde ise faktör yükü .68 ile .59 arasında değişmekte ve toplam varyansın yüzde 7,02’sini açıkladığı görülmektedir.

Güvenirlik: 

Likert tipi bir tutum ölçeğinde güvenirlik düzeyini saptamak için iç tutarlılığın bir ölçütü olan, “Cronbach Alpha” katsayısının kullanılması uygun olmaktadır. Deneme ölçeğinden sonra oluşturulan ölçekte kullanılacak 21 madde üzerindeki Cronbach Alpha katsayısı 4 faktör olarak ayrı ayrı ele alınmıştır. Maddeler seçildikten sonra, I. faktörün Cronbach Alpha katsayısı .76, II. faktörün .80, III. faktörün .69 ve IV. faktörünki .62 olarak belirlenmiştir. (değerin güvenirlik açısından p>.60 olması gerekmektedir) Bu sonuç; ölçeğin güvenilir ölçme yaptığını göstermektedir.

Derecelendirme: 
5’li Likert