Şişirilmiş Benlik Duygusu Ölçeği

Özet

Şişirilmiş Benlik Duygusu Ölçeği (ŞBDÖ), yazar Hasan Yılmaz tarafından 2018 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, bireylerin narsizme giden yolda ilk adımı teşkil eden, abartılı ve gerçek dışı bir benlik algısını ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle sosyal ilişkilerde kendini üstün görme, bencil davranışlar sergileme ve manipülatif eğilimler gösterme gibi şişirilmiş benlik özelliklerini dört farklı alt boyut üzerinden değerlendirmektedir. ŞBDÖ, toplam 15 maddeden oluşmakta ve psikolojik araştırmalarda narsisistik eğilimlerin erken belirtilerini saptamak için güçlü bir araç olarak hizmet vermektedir.

Ölçeğin geliştirme çalışması, yapı geçerliliği ve iç tutarlılık analizleri ile desteklenmiştir. Elde edilen yüksek Cronbach Alfa katsayıları ve anlamlı faktör yapısı, ŞBDÖ’nün akademik ve klinik çalışmalarda güvenle kullanılabileceğini göstermektedir. Bu ölçek, özellikle sosyal psikoloji ve kişilik çalışmaları alanlarında, benlik saygısı ile narsisizm arasındaki ayrımı incelemek isteyen araştırmacılar için değerli bir kaynak sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Şişirilmiş Benlik Duygusu, Narsizm, Psikolojik Ölçek Geliştirme, Öz Saygı, Faktör Analizi, İç Tutarlılık, Abartılı Benlik Algısı.

Yazarlar

Hasan Yılmaz

Amaç

Şişirilmiş Benlik Duygusu Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kendilerine yönelik abartılı, gerçekçi olmayan veya üstünlük içeren algılarını sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçek, özellikle narsistik kişilik özelliklerinin klinik seviyeye ulaşmadan önceki safhalarını, yani “narsizme giden yolun ilk adımı” olarak tanımlanan benlik enflasyonunu tespit etmek üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, bu benlik enflasyonunun farklı boyutlarını (sosyal, bencil, abartmacı ve manipülatif) ayrı ayrı değerlendirerek, araştırmacılara ve profesyonellere bu yapının doğası hakkında detaylı bilgi sunmayı hedefler. Geliştirme çalışması (Yılmaz, 2018), bu ölçeğin, standart benlik saygısı ölçümlerinden farklı olarak, patolojik eğilimlere daha yakın olan grandiyözite unsurlarını yakalama yeteneğini kanıtlamıştır.

Yapı

Şişirilmiş Benlik Duygusu Ölçeği, psikolojik literatürde grandiyözite ve narsistik özelliklerin çekirdeğini oluşturan, bireyin kendini aşırı değerli ve hak sahibi görme eğilimini temsil eden bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, sadece yüksek özgüvenle sınırlı kalmayıp, aynı zamanda başkalarını küçümseme ve ilişkilerde sömürücülük eğilimlerini de içermektedir.

Ölçek, teorik olarak bu şişirilmiş benlik yapısını dört temel alt boyutta incelemektedir:

• Sosyal Yönelimde Enflasyon: Sosyal ortamlarda üstünlük ve ayrıcalık arayışı.
• Bencillikte Enflasyon: Kişisel istek ve ihtiyaçların her zaman öncelikli kabul edilmesi.
• Kendini Abartmada Enflasyon: Kendi yetenek ve başarılarını sürekli olarak olduğundan büyük gösterme.
• Manipülasyonda Enflasyon: Başkalarını kendi çıkarları doğrultusunda kullanma eğilimi.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini saptamak amacıyla kapsamlı bir faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Faktör analizine başlamadan önce veri setinin uygunluğu test edilmiş ve bu analizler sonucunda güçlü bir yapısal model elde edilmiştir.

Veri uygunluğunu değerlendirmek için hesaplanan Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) katsayısı .88 olarak bulunmuştur, bu değer mükemmel bir örneklem yeterliliğine işaret etmektedir. Ayrıca, verilerin çok değişkenli normal dağılıma uygunluğunu test eden Bartlett Sphericity testi anlamlı çıkmıştır (χ² = 2378.71, p = 0.000). Bu sonuçlar, faktör analizinin uygulanabilirliğini doğrulamaktadır. Ölçek, toplam varyansın %55.11’ini açıklayan dört faktörlü bir yapı sergilemiştir.

Güvenirlik

Şişirilmiş Benlik Duygusu Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenilirliği, 15 maddenin tamamı için Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Elde edilen katsayılar, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Ölçeğin bütünü için hesaplanan toplam iç tutarlık katsayısı .90 olarak belirlenmiştir, bu da mükemmel bir güvenilirlik seviyesine işaret eder. Alt boyutların iç tutarlılık katsayıları ise şöyledir:

• “Sosyal Yönelimde Enflasyon” alt boyutu için: .76
• “Bencillikte Enflasyon” alt boyutu için: .78
• “Kendini Abartmada Enflasyon” alt boyutu için: .77
• “Maniplasyonda Enflasyon” alt boyutu için: .79

Bu değerler, tüm alt boyutların kabul edilebilir düzeyin üzerinde ve tutarlı bir şekilde ilgili yapıyı ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Yapılan açımlayıcı faktör analizi (AFA) sonucunda, Şişirilmiş Benlik Duygusu Ölçeği’nin dört faktörlü bir yapıya sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu dört faktör, ölçek maddelerinin %55.11’lik bir varyansını açıklamaktadır.

Faktör yükleri açısından incelendiğinde, boyutların madde dağılımı ve faktör yükleri şu şekildedir:

• Birinci Boyut (Sosyal Yönelimde Enflasyon): 4 maddeden oluşmaktadır. Faktör yükleri .62 ile .69 arasında değişmektedir.
• İkinci Boyut (Bencillikte Enflasyon): 4 maddeden oluşmaktadır. Faktör yükleri .58 ile .79 arasında değişmektedir.
• Üçüncü Boyut (Kendini Abartmada Enflasyon): 4 maddeden oluşmaktadır. Faktör yükleri .59 ile .75 arasında değişmektedir.
• Dördüncü Boyut (Maniplasyonda Enflasyon): 3 maddeden oluşmaktadır. Faktör yükleri .66 ile .76 arasında değişmektedir.

Bu faktör yapısı, şişirilmiş benlik duygusunun çok boyutlu doğasını desteklemekte ve her bir alt boyutun kendine özgü, ancak genel yapıya katkıda bulunan yönlerini ortaya koymaktadır.

Ölçüm Aracı

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Kağıt tabanlı anket, 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon (Geliştirme çalışması için üniversite öğrencileri kullanılmış olabilir.)

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışma, genellikle üniversite öğrencileri veya genç yetişkinler üzerinde yürütülmüştür. Ölçek, bireyin benlik algısındaki şişkinliği ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: Katılımcılardan, 15 maddeyi 5’li Likert ölçeği üzerinde kendilerine ne kadar benzediğine göre derecelendirmeleri istenir. Derecelendirme sistemi şöyledir: 1= Bana Hiç Benzemiyor, 2= Bende Bu Özellik Çok Az Var, 3= Bende Bu Özellik Biraz Var, 4= Genellikle Ben de Böyle Yaparım, 5= Aynı Benim Gibi. Yüksek puanlar, şişirilmiş benlik duygusunun yüksek olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Likert Ölçeği, Grandiyözite, Bencillik, Kendini Abartma, Sosyal Karşılaştırma, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Hasan Yılmaz

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazışma adresi bilgisi kaynakta açıkça belirtilmemiştir, ancak iletişim e-posta adresi mevcuttur.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için yazar Hasan Yılmaz ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ek Materyaller: Ölçeğin orijinal Word (DOCX) ve PDF dosyaları aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:

• sisirilmis-benlik-duygusu-olcegi-toad.docx
• sisirilmis-benlik-duygusu-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Yılmaz, H. (2018). Narsizme giden yolun ilk adımı: “Şişirilmiş Benlik Duygusu Ölçeği” geliştirme çalışması. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(73), 1-16. DOI: http://dx.doi.org/10.16992/ASOS.13860

Makalenin orijinal PDF bağlantısı: asosjournal.com

Şişirilmiş Benlik Duygusu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Toplam Madde sayısı: 15

• İlişkilerinde vermekten çok almak hoşuna gider.
• Kendi istek ve ihtiyaçları her zaman daha önemlidir.
• Mutluluğu başkalarından daha fazla hak ettiğine inanır.
• Başka insanların kendisinden üstün olduğunu görmekten rahatsızlık duyar.