Sırt Rahatsızlığı Skalası

Özet

Sırt Rahatsızlığı Skalası (Backill) olarak da bilinen bu ölçme aracı, bireylerin sırt ağrısı, bununla ilişkili yetersizlik durumu ve genel hastalık algılarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçeğin Türkçe’ye uyarlama çalışması sonucunda ortaya çıkmıştır. Ölçek, 2017 yılında Çarhoğlu ve Çıtaker tarafından gerçekleştirilen bir pilot çalışma ile Türk kültürüne kazandırılmıştır. Çalışma, özellikle sırt rahatsızlığı yaşayan bireylerin psikososyal ve fonksiyonel durumlarını güvenilir bir şekilde ölçmeyi hedeflemektedir.

Orijinali “The Back Illness Pain and Disability Nine-Item Scale” olan bu aracın adaptasyonu, 24 maddelik bir form üzerine odaklanmıştır. Derecelendirme, 1 (Hiç katılmıyorum) ile 6 (Tamamen katılıyorum) arasında değişen 6’lı Likert tipi bir ölçek kullanılarak yapılmaktadır. Bu uyarlama çalışması, uluslararası bir kongrede sunulmuş olup, alanda sırt rahatsızlıkları değerlendirmesi için kültüre özgü bir araç sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Sırt Rahatsızlığı Skalası, Backill, Sırt Ağrısı, Yetiyitimi, Uyarlama Çalışması, Likert Ölçeği, 24 Madde, Ağrı Algısı, Sağlık Bilimleri.

Yazarlar

Mübeccel Nur Çarhoğlu, Sümeyye Çıtaker.

[quads id=5]

Amaç

Sırt Rahatsızlığı Skalası’nın temel amacı, kronik veya akut sırt rahatsızlıkları yaşayan bireylerin yaşadığı ağrı şiddetini, fiziksel kısıtlılıkları ve hastalığa yönelik genel algılarını kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, klinisyenler ve araştırmacılar için hastaların tedaviye yanıtlarını izlemede ve rehabilitasyon programlarının etkinliğini objektif olarak ölçmede standart bir araç sağlamayı amaçlamaktadır.

Ölçeğin Türkçe uyarlamasının spesifik amacı ise, orijinal olarak geliştirilmiş olan “Back Illness Pain and Disability Nine-Item Scale” (Backill) ölçeğinin Türk popülasyonunda kültürel ve dilsel eşdeğerliğini, geçerliğini ve güvenirliğini saptamaktır. Bu sayede, Türkiye’deki sağlık bilimleri ve psikoloji araştırmalarında sırt rahatsızlığı değişkenini ölçmek için güvenilir bir enstrüman kullanma imkanı sunulmuştur.

Yapı

Sırt Rahatsızlığı Skalası, sırt ağrısı ile ilişkili üç ana psikolojik ve fonksiyonel yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır: Ağrı Şiddeti, Fiziksel Yetiyitimi (Disabilite) ve Hastalık Algısı. Orijinal ölçek 9 maddeden oluşmasına rağmen, Türkçe uyarlama çalışmasında 24 madde kullanılması, uyarlamacıların ölçeğin kapsamını genişleterek ilgili alt boyutları daha detaylı inceleme çabasına işaret etmektedir.

Ölçekteki maddeler, bireylerin günlük yaşam aktivitelerinde yaşadıkları kısıtlamaları, ağrı nedeniyle hissettikleri sıkıntıları ve hastalığın genel yaşam kaliteleri üzerindeki etkisini sorgulamaktadır. Kullanılan 6’lı Likert derecelendirme sistemi, katılımcıların ifadelerle ne ölçüde hemfikir olduğunu detaylı bir yelpazede belirtmesine olanak tanır, bu da ölçülen yapının nüanslarını yakalamada önemlidir.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisine dair detaylı bir analiz sunulmamıştır. Ancak, pilot çalışma olarak belirtilen uyarlama sürecinde, ölçeğin kültürel eşdeğerlik ve dilsel geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Ölçeğin geçerliğinin tam olarak kanıtlanması için, kongre bildirisinde sunulan detaylı sonuçların incelenmesi gerekmektedir.

Sağlık psikolojisi ve fizyoterapi alanlarında kullanılacak bu ölçeğin, yapı geçerliği (faktör analizi sonuçları) ve ölçüt bağımlı geçerliği (örneğin, bilinen diğer ağrı ve disabilite ölçekleriyle korelasyonu) gibi farklı geçerlik türlerinin raporlanması, ölçeğin bilimsel sağlamlığını pekiştirecektir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, Test-Tekrar Test yöntemi kullanılarak sağlanmıştır. Bu yöntem, ölçeğin aynı bireylere farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verip vermediğini değerlendirmek için kritik öneme sahiptir.

Test-tekrar test kararlılığı, sırt rahatsızlığı gibi nispeten stabil olduğu varsayılan algı ve yetiyitimi yapıları için uygun bir güvenirlik kanıtıdır. Güvenirlik sonuçlarının daha kapsamlı olması için, iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) değerlerinin de sunulması, ölçek maddelerinin kendi aralarındaki korelasyon düzeyini gösterecektir.

Faktör Analizi

Kaynak verilerde faktör analizine dair doğrudan bir bilgi verilmemiştir. Ancak, 24 maddelik Türkçe uyarlamanın, orijinal 9 maddelik ölçeğin teorik yapısını (Ağrı, Disabilite, Hastalık Algısı) koruyup korumadığını belirlemek amacıyla Faktör Analizi yapıldığı varsayılmaktadır.

Bu analiz, 24 maddenin hangi alt boyutlara yüklendiğini netleştirecek ve ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyecektir. Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin çok boyutlu olarak mı yoksa tek bir genel sırt rahatsızlığı puanı olarak mı kullanılması gerektiği konusunda rehberlik edecektir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama (The Back Illness Pain and Disability Nine-Item Scale’ın Türkçe versiyonu).

Format: Öz bildirim ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal).

Popülasyon Grubu: Sırt rahatsızlığı veya ağrısı deneyimleyen bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Pilot çalışma, Adnan Menderes Üniversitesi 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi kapsamında sunulmuştur, bu da çalışmanın genellikle klinik veya sağlık hizmeti alan bireyler üzerinde yapıldığını düşündürmektedir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 24 maddeden oluşur ve 6’lı Likert tipi derecelendirme (1=Hiç katılmıyorum – 6=Tamamen katılıyorum) kullanılarak yanıtlanır. Yüksek toplam puanlar, daha şiddetli sırt rahatsızlığı, ağrı ve yetiyitimi algısını işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Bel Ağrısı, Fiziksel Disabilite, Hastalık Algısı, Test-Tekrar Test, Sağlık Bilimleri, 6’lı Likert, Mübeccel Nur Çarhoğlu, Adaptasyon.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Mübeccel Nur Çarhoğlu).

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin adaptasyon çalışması 2017 yılında bir kongre bildirisi olarak yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanım izinleri, lisans ücretleri ve ticari amaçlı kullanımı hakkında kesin bilgi için sorumlu yazar Mübeccel Nur Çarhoğlu ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Bu ölçeğin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: backill-skalasi-toad.pdf.

Kaynaklar

• Çarhoğlu, M.N.,& Çıtaker, S. (2017). The Back Illness Pain and Disability Nine-Item Scale (Backill) Türkçe versiyon, geçerlik ve güvenirlik çalışması (pilot çalışma). Adnan Menderes Üniversitesi 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi, (ss. 1021). Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi.

[quads id=5]

Sırt Rahatsızlığı Skalası Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Ancak ölçek, 24 maddeden oluşmaktadır. Maddelerin tam içeriği için yazar referansına başvurulması gerekmektedir.