Cornell Kas İskelet Rahatsızlığı Ölçeği

Özet

Cornell Kas İskelet Rahatsızlığı Ölçeği (CKİRÖ), orijinal adı Cornell Musculoskeletal Discomfort Questionnaire (CMDQ) olan ve işyerinde çalışanların yaşadığı kas iskelet sistemi rahatsızlıklarının (KİSR) ciddiyetini, yerini ve yaygınlığını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş standart bir ergonomi aracıdır. Bu ölçeğin Türkçeye uyarlanması, O. Erdinç, K. Hot ve M. Özkaya tarafından 2011 yılında gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültüründe ve çalışma popülasyonlarında geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermeyi amaçlamıştır. CKİRÖ, özellikle çalışma ortamından kaynaklanan fiziksel zorlanmaların ve risk faktörlerinin değerlendirilmesinde kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Cornell Kas İskelet Rahatsızlığı Ölçeği, Kas İskelet Rahatsızlıkları, Ergonomi, Mesleki Sağlık, Ağrı Değerlendirmesi, Vücut Haritası, Çapraz-Kültürel Uyarlama.

Yazarlar

Oğuzhan Erdinç, Kürşat Hot, Murat Özkaya.

[quads id=5]

Amaç

Cornell Kas İskelet Rahatsızlığı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin vücutlarının farklı bölgelerinde (boyun, omuz, sırt, bel, kol, el, bacak vb.) deneyimledikleri rahatsızlık veya ağrı düzeylerini sistematik bir şekilde kaydetmektir. Ölçek, yalnızca ağrının varlığını değil, aynı zamanda rahatsızlığın şiddetini, sıklığını ve süresini de ölçerek, işyerindeki riskli pozisyonlar veya görevler ile KİSR arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmayı hedefler.

Türkçe uyarlama çalışması özelinde amaç, orijinal İngilizce ölçeğin psikometrik özelliklerini koruyarak Türk çalışma popülasyonuna uygulanabilirliğini sağlamaktır. Bu sayede, Türkiye’deki iş güvenliği ve ergonomi uzmanlarının standart ve kültürel olarak uygun bir değerlendirme aracı kullanması mümkün hale gelmiştir.

Yapı

CKİRÖ, bireyin kendi bildirimine dayalı bir ölçektir ve temel olarak kas iskelet rahatsızlığı yapısını ölçer. Ölçek, genellikle bir vücut haritası içerir ve katılımcılardan belirli vücut bölgelerinde (örneğin, sağ omuz, sol diz) son bir hafta veya bir ay içinde hissettikleri rahatsızlıkları işaretlemeleri istenir.

Ölçek, üç ana boyutu değerlendiren maddelerden oluşur: 1) Rahatsızlığın yeri (vücut haritası), 2) Rahatsızlığın şiddeti (genellikle 0’dan 10’a kadar bir ölçekte veya Likert tipi bir derecelendirme ile), ve 3) Rahatsızlığın sıklığı ve süresi. Bu çok boyutlu yapı, araştırmacılara ve klinisyenlere sadece bir ağrı skoru değil, aynı zamanda rahatsızlığın fonksiyonel etkileri hakkında da detaylı bilgi sunar.

Geçerlik

Cornell Kas İskelet Rahatsızlığı Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, genellikle yapı geçerliği ve içerik geçerliğine odaklanmıştır. Uyarlama sürecinde, dilsel ve kültürel eşdeğerliliğin sağlanması için çeviri-geri çeviri yöntemleri kullanılmıştır.

Erdinç ve ark. (2011) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi veya bilinen diğer geçerlik ölçütleri (örneğin, diğer güvenilir ağrı ölçekleriyle korelasyon) kullanılmıştır. Ölçeğin, beklenen teorik yapıyı ölçtüğünü ve ilgili diğer değişkenlerle tutarlı ilişkiler sergilediğini gösteren sonuçlar, CKİRÖ’nün Türk popülasyonu için geçerli bir araç olduğunu desteklemektedir. Ancak, tam geçerlik detayları (örneğin, kriter geçerlik katsayıları) için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeklerin psikometrik açıdan sağlam olması için güvenilirliğin kanıtlanması esastır. CKİRÖ’nün Türkçe uyarlamasında güvenirlik, genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenirliği yöntemleriyle incelenmiştir.

İç tutarlılık analizleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. CKİRÖ’nün alt bölümleri ve toplam puanı için hesaplanan Cronbach Alfa değerlerinin kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 ve üzeri) olması beklenir. Ayrıca, test-tekrar test güvenirliği, ölçeğin zamana karşı kararlılığını değerlendirir; bu da aynı kişiye farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar elde edilip edilmediğini gösterir. Bu güvenilirlik kanıtları, ölçeğin ölçtüğü kas iskelet rahatsızlığı düzeylerinin tutarlı ve kararlı olduğunu ortaya koyar.

Faktör Analizi

Cornell Kas İskelet Rahatsızlığı Ölçeği, vücudun farklı bölgelerine odaklanan maddelerden oluştuğu için, faktör analizinde genellikle vücut bölgesi bazlı alt faktörlerin ortaya çıkması beklenir (örneğin, üst ekstremite, alt ekstremite, gövde). Erdinç ve ark. (2011) tarafından yapılan çapraz-kültürel uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu doğrulamak amacıyla faktör analizini kullanmıştır.

Yapılan analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısını desteklemeli ve her bir alt faktörün (vücut bölgesi) kendi içinde yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermelidir. Bu, ölçeğin sadece genel bir rahatsızlık puanı vermekle kalmayıp, aynı zamanda rahatsızlığın bölgesel dağılımını da doğru bir şekilde tespit edebildiğini kanıtlar.

Araç Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation). Orijinali Cornell Üniversitesi Ergonomi Laboratuvarı tarafından geliştirilmiş bir öz bildirim envanteridir.

Format: Kağıt tabanlı anket ve vücut haritası formatında olup, katılımcıların vücut bölgelerindeki rahatsızlık düzeylerini işaretlemelerini gerektirir. Derecelendirme formatı orijinalinde sıklık ve şiddet için ayrı puanlama sistemlerini içerir (Örneğin, şiddet için 0-10 görsel analog veya 4-5 puanlı Likert ölçeği).

Language Available: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama).

Population Group: Çalışan yetişkin popülasyonlar (özellikle mesleki risk altındaki gruplar, örneğin ofis çalışanları, sanayi işçileri).

Age Group: 18 yaş ve üzeri yetişkinler.

Population Details: Uyarlama çalışması, mesleki risk taşıyan belirli bir çalışma grubunda gerçekleştirilmiştir. Orijinal ölçek, geniş bir endüstriyel ve ofis ortamı yelpazesinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Test Methodology: Öz bildirim (Self-report) yöntemi. Bireyler, son zaman dilimi içinde (genellikle son 7 gün veya 1 yıl) vücutlarının 20’den fazla bölgesinde hissettikleri ağrı, rahatsızlık, uyuşma veya karıncalanma gibi semptomları derecelendirir.

Anahtar Kelimeler

Mesleki Geçerlik, Güvenirlik, Ergonomik Değerlendirme, İş Sağlığı ve Güvenliği, Vücut Ağrısı, Kas İskelet Sistemi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar için: [email protected]

Correspondence Address: Çalışmanın yapıldığı dönemdeki kurumsal adresler (Erdinç, Hot ve Özkaya’nın 2011 yılındaki akademik bağlantıları).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Cornell Kas İskelet Rahatsızlığı Ölçeği’nin orijinal versiyonu akademik ve araştırma amaçlı kullanım için genellikle erişilebilirdir. Türkçe uyarlama, 2011 yılında yayımlanmıştır (Erdinç, Hot & Özkaya). Ölçeğin ticari kullanımı veya telif ücretleri hakkında kesin bilgi için sorumlu yazar Oğuzhan Erdinç veya orijinal ölçek sahipleri ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Erdinç, O., Hot, K., & Özkaya, M. (2011). Turkish version of the Cornell Musculoskeletal Discomfort Questionnaire: cross-cultural adaptation and validation. Work, 39(3), 251-260. doi: 10.3233/WOR-2011-1173

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: cornell-musculoskeletal-discomfort-questionnaire-toad.pdf

[quads id=5]

Cornell Kas İskelet Rahatsızlığı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynakta yer almamaktadır. Ölçek, bir vücut haritası ile birlikte, vücudun farklı bölgelerindeki (örneğin boyun, sırt, dizler, bilekler) rahatsızlığın şiddetini, sıklığını ve süresini ölçen sorulardan oluşmaktadır. Tipik olarak, katılımcılardan aşağıdaki bilgileri derecelendirmeleri istenir:

• Vücudun hangi bölgelerinde rahatsızlık hissettiniz?
• Bu rahatsızlık ne kadar şiddetliydi? (Örn: Hiç yok – Dayanılmaz)
• Bu rahatsızlığı ne sıklıkla hissettiniz? (Örn: Asla – Her zaman)
• Bu rahatsızlık ne kadar sürdü? (Örn: Bir saatten az – Tüm iş günü boyunca)