Sınıf Yönetimi Stilleri Ölçeği

Özet

Sınıf Yönetimi Stilleri Ölçeği (SYSÖ), eğitimcilerin ve araştırmacıların öğretmenlerin sınıflarındaki yönetim yaklaşımlarını sistematik olarak değerlendirmelerini sağlamak amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Aktan ve Sezer (2018) tarafından Türkçe’ye uyarlanmış ve psikometrik özelliklerinin incelenmesiyle geçerlik ve güvenirlik çalışmaları tamamlanmıştır. Ölçek, öğretmenlerin sınıf içindeki davranışlarını ve öğrenci etkileşimlerini temel alan dört temel yönetim stilini ölçmeyi hedefler.

Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe kültürü ve eğitim sistemi bağlamında ne kadar uygun olduğunu belirlemek için kapsamlı istatistiksel analizler içermiştir. Elde edilen bulgular, SYSÖ’nün Türk öğretmenlerin sınıf yönetim stillerini güvenilir ve geçerli bir biçimde ölçebildiğini göstermektedir. Bu sayede, öğretmen eğitim programlarında ve mesleki gelişim çalışmalarında önemli bir değerlendirme aracı olarak kullanılabilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Sınıf Yönetimi Stilleri, Sınıf Yönetimi, Öğretmen Stilleri, Otoriter, Yetkeci, Serbest, İlgisiz, Psikometri, Ölçek Uyarlama.

Yazarlar

Sümer Aktan, Fatih Sezer.

Amaç

Sınıf Yönetimi Stilleri Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlerin sınıf ortamında sergiledikleri farklı yönetim yaklaşımlarını tanımlamak, kategorize etmek ve ölçmektir. Bu stiller genellikle öğrenci katılımı, disiplin stratejileri ve duygusal destek sağlama düzeylerine göre farklılık göstermektedir. Ölçek, öğretmenlerin kendilerini değerlendirmelerine veya gözlemciler tarafından öğretmenlerin stillerinin belirlenmesine olanak tanır.

Ölçeğin bir diğer önemli amacı ise eğitim araştırmalarına katkı sağlamaktır. Öğretmenlerin yönetim stilleri ile öğrenci başarısı, motivasyonu ve sınıf iklimi arasındaki ilişkileri inceleyen çalışmalarda standart ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmaktadır. Uyarlama çalışması, özellikle Türk eğitim bağlamında geçerli ve güvenilir ölçümler elde etmeyi amaçlamıştır.

Yapı

Sınıf Yönetimi Stilleri Ölçeği (SYSÖ), öğretmenlerin sınıf yönetiminde kullandıkları yaklaşımları temsil eden dört farklı alt boyuttan oluşmaktadır. Bu dört boyut, genellikle sınıf yönetimi literatüründe kabul gören temel davranışsal paternleri yansıtır. Ölçek toplamda 12 maddeden oluşur ve her bir alt boyut 3 madde ile temsil edilir.

Ölçeğin ölçtüğü dört temel yönetim stili şunlardır:

• Otoriter (Authoritarian): Yüksek talepkarlık ve düşük duyarlılık ile karakterize edilen, katı kurallara ve cezaya dayalı yönetim stilini ölçer.
• Yetkeci (Authoritative): Hem yüksek talepkarlık hem de yüksek duyarlılık gösteren, kuralları açıklayan ve öğrencilere destek sağlayan ideal yönetim stilini ölçer.
• Serbest (Permissive/Laissez-faire): Düşük talepkarlık ve yüksek duyarlılık içeren, kuralların gevşek olduğu ve öğrencilere aşırı özerklik tanınan yönetim stilini ölçer.
• İlgisiz (Neglectful/Uninvolved): Hem düşük talepkarlık hem de düşük duyarlılık sergileyen, sınıfa ve öğrencilere karşı kayıtsız kalınan yönetim stilini ölçer.

Geçerlik

Sınıf Yönetimi Stilleri Ölçeği’nin (SYSÖ) geçerlik çalışmaları, ölçeğin amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla iki ana aşamada gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalar, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemeye odaklanmıştır.

İlk aşamada, ölçeğin faktör yapısını ortaya çıkarmak ve orijinal yapıyı doğrulamak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA, SPSS 21 paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiş ve bu analizler, ölçeğin orijinal yapısında bulunan faktör sayısının doğrulandığını göstermiştir. İkinci aşamada ise, teorik olarak belirlenen faktör yapısının veri tarafından ne ölçüde desteklendiğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. DFA analizleri için Lisrel 8.54 istatistik programı kullanılmıştır, bu da ölçeğin madde-yapı uyumunun güçlü olduğunu ortaya koymuştur.

Güvenirlik

SYSÖ’den elde edilen ölçümlerin tutarlılığını ve kararlılığını belirlemek amacıyla kapsamlı güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmalar, ölçüm sonuçlarının zaman içinde ve farklı madde grupları arasında ne kadar stabil olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik analizlerinde üç temel yöntem kullanılmıştır:

1. Test Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verip vermediğini belirlemek için kullanılmıştır. Bu, ölçümlerin zamana karşı kararlılığını gösterir.
2. İç Tutarlılık Katsayısı (Cronbach Alfa): Ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu ölçmek için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek bir katsayı, maddelerin aynı yapıyı ölçtüğüne işaret eder.
3. İki Yarı Güvenirliği: Ölçeğin iki rastgele yarıya bölünmesi ve bu iki yarıdan elde edilen puanlar arasındaki korelasyonun incelenmesi yoluyla iç tutarlılık değerlendirilmiştir.

Faktör Analizi

Sınıf Yönetimi Stilleri Ölçeği’nin faktör yapısının incelenmesi, geçerlik çalışmalarının merkezi bir bileşenini oluşturmuştur. Araştırmacılar, ölçeğin teorik olarak beklenen yapısını hem keşfetmek hem de doğrulamak için ileri istatistiksel yöntemler kullanmışlardır.

Uyarlama çalışmasının başlangıcında, ölçeğin orijinalinde bulunan beş faktörlü yapının Türkçe versiyonunda da geçerli olup olmadığını incelemek üzere Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Bu analiz, SPSS 21 istatistik paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiş ve faktör yapısının doğrulandığı bildirilmiştir. Ancak, nihai Türkçe form 4 alt boyuttan ve 12 maddeden oluşacak şekilde yapılandırılmıştır.

Yapısal geçerliği kesinleştirmek adına, modelin veri ile uyumunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, yapısal eşitlik modellemesi için güçlü bir araç olan Lisrel 8.54 programı kullanılarak yürütülmüştür. DFA sonuçları, dört faktörlü yapının (Otoriter, Yetkeci, Serbest, İlgisiz) Türk örnekleminde iyi bir uyum sergilediğini ve ölçeğin yapısal geçerliğinin yüksek olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi (Derecelendirme formatı belirtilmemiştir, ancak psikometrik ölçekler genellikle Likert formatındadır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler ve Eğitim Çalışanları

Yaş Grubu: Yetişkin (Öğretmenlik mesleğini icra edenler)

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışması, öğretmen örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim veya gözlemci değerlendirmesi yoluyla öğretmenlerin sınıf yönetim stillerini dört temel boyutta ölçmek için kullanılan standart bir psikometrik ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Yönetim Stilleri, Eğitim Psikolojisi, Cronbach Alfa, Faktör Yapısı, SPSS, Lisrel, Adaptasyon.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Sümer Aktan)

Yazışma Adresi: Balıkesir Üniversitesi, Türkiye (Sorumlu Yazarın Bağlı Olduğu Kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal uyarlama çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için izin ve ücret bilgileri konusunda sorumlu yazar Sümer Aktan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: sinif-yonetimi-stilleri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Aktan, S., ve Sezer, F. (2018). Sınıf yönetimi stilleri ölçeği’nin psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Kastamonu Education Journal, 26(2), 439-449.

Sınıf Yönetimi Stilleri Ölçeği Maddeleri

Sınıf Yönetimi Stilleri Ölçeği, dört alt boyutta toplam 12 maddeden oluşmaktadır:

• Otoriter ( 3 m ) :
• Yetkeci ( 3 m ) :
• Serbest ( 3 m ) :
• İlgisiz ( 3 m ) :