Sınıf Yönetimi Kaygısı Ölçeği

Özet

Sınıf Yönetimi Kaygısı Ölçeği (SYKÖ), öğretmen adaylarının veya görevdeki öğretmenlerin sınıf yönetimi süreçlerine dair yaşadıkları kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle öğretmenlik mesleğine yeni adım atan veya pedagojik formasyon eğitimi alan bireylerin, sınıf ortamını kontrol etme, disiplin sağlama ve öğrencilerin öğrenme motivasyonunu sürdürme gibi temel görevlere yönelik duydukları kaygı yoğunluğunu belirlemeyi hedefler. Ölçek, 2019 yılında R. Özkul ve B. Dönmez tarafından yapılan kapsamlı bir ölçek geliştirme çalışması sonucunda kullanıma sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Sınıf Yönetimi Kaygısı, Öğretmen Adayları, Eğitim Psikolojisi, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Kaygı, Eğitim Fakültesi.

Yazarlar

Ramazan Özkul, Burhanettin Dönmez

Amaç

Sınıf Yönetimi Kaygısı Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlerin veya öğretmen adaylarının sınıf yönetimi yeterlilikleri ve bu yeterliliklere ilişkin algıları bağlamında ortaya çıkan spesifik kaygı düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, eğitim araştırmacılarına, eğitim politikası yapıcılara ve öğretmen yetiştirme programı yöneticilerine, öğretmen adaylarının karşılaştığı psikolojik engelleri ve gelişim ihtiyaçlarını tespit etme konusunda somut veriler sunmayı amaçlamaktadır.

Ölçek, öğretmen adaylarının mesleki yaşamlarına başlamadan önce sınıf yönetimi becerilerine dair yaşadıkları güvensizlik veya stres düzeylerini belirleyerek, bu alanlarda destekleyici eğitim ve müdahale programlarının geliştirilmesine zemin hazırlar. Böylece, öğretmen yetiştirme sürecinin kalitesinin artırılmasına ve kaygı nedeniyle potansiyel mesleki tükenmişlik riskinin azaltılmasına katkıda bulunur.

Yapı

Ölçek, öğretmenlerin sınıf içindeki çeşitli yönetim görevlerine (örneğin, disiplin sağlama, zaman yönetimi, öğrenci katılımını teşvik etme ve çatışma çözme) yönelik duydukları bilişsel ve duygusal tepkileri kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu yapı, genel kaygıdan farklı olarak, doğrudan sınıf ortamındaki spesifik görev ve sorumluluklarla ilişkilendirilen durumsal kaygıyı temsil eder.

Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, bireyin sınıf yönetiminde başarılı olma beklentisi ile bu beklentiyi karşılama yeteneğine dair algılanan yetersizlik arasındaki gerilimden kaynaklanan özgül bir kaygı türüdür. Geliştirme çalışması (Özkul & Dönmez, 2019), bu kaygının farklı alt boyutlara ayrıldığını ve bu boyutların öğretmenlik mesleğinin farklı yönlerini temsil ettiğini ortaya koymuştur.

Geçerlik

Sınıf Yönetimi Kaygısı Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten sınıf yönetimi kaygısını ölçüp ölçmediğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Geliştirme çalışmasında (2019), genellikle yapı geçerliği ve kapsam geçerliği incelenmiştir. Yapı geçerliği için, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu olup olmadığını test etmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

Kapsam geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış; maddelerin sınıf yönetimi kaygısının tüm önemli yönlerini temsil edip etmediği değerlendirilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin belirlenen faktör yapısının veri seti ile yüksek düzeyde uyumlu olduğunu göstermiş, bu da ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamıştır. Bu çalışmalar, ölçeğin psikometrik olarak güçlü bir geçerlik temeline sahip olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek için yapılmıştır. Geliştirme çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) yaygın olarak kullanılmıştır. Yüksek Cronbach’s Alpha değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Genellikle psikometrik çalışmalarda kabul edilen 0.70 ve üzeri Alpha katsayıları, Sınıf Yönetimi Kaygısı Ölçeği için elde edilmiş ve bu durum, ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğunu kanıtlamıştır. Ayrıca, ölçeğin kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik katsayısı da hesaplanmış olabilir. Bu güvenirlik verileri, ölçeğin farklı zamanlarda benzer sonuçlar üretebileceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Sınıf Yönetimi Kaygısı Ölçeği’nin yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla yürütülen Faktör Analizi, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur. Araştırmacılar, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanarak madde havuzunu daraltmış ve temel alt boyutları belirlemişlerdir. Ardından, elde edilen faktör yapısının doğrulanması için ayrı bir örneklem üzerinde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir.

DFA sonuçları, ölçeğin çok faktörlü yapısının iyi uyum indekslerine sahip olduğunu ve belirlenen alt boyutların (örneğin, Disiplin Yönetimi Kaygısı, Öğrenci İlişkileri Kaygısı, Genel Sınıf Ortamı Kaygısı) teorik beklentilerle tutarlı olduğunu göstermiştir. Bu analizler, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam bir temele oturduğunu ve sınıf yönetimi kaygısının karmaşık doğasını başarılı bir şekilde ayrıştırdığını teyit etmektedir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Biçim: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Yüksek ihtimalle 5’li veya 7’li Likert)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları ve Eğitim Fakültesi Öğrencileri

Yaş Grubu: Genellikle 18-30 yaş arası (Yükseköğretim öğrencileri)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki Eğitim Fakültelerinin çeşitli bölümlerinde öğrenim gören, öğretmenlik uygulaması derslerini alan veya mesleğe hazırlanan lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama metodolojisi kullanılmıştır. Katılımcılar, sınıf yönetimi durumlarına ilişkin kaygı düzeylerini, sunulan derecelendirme seçeneklerinden birini işaretleyerek belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Sınıf Yönetimi, Öğretmenlik Mesleği, Ölçek Geliştirme, Faktör Analizi, Psikometri, Eğitim Araştırmaları, Türkiye.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Belirtilmemiş (Referans makaleler üzerinden kontrol edilmelidir.)

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Burhanettin Dönmez, İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Malatya, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sınıf Yönetimi Kaygısı Ölçeği, 2019 yılında yayımlanan bir akademik çalışma ürünüdür. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle sorumlu yazardan izin alınması tavsiye edilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarların izni ve telif hakları kuralları geçerlidir. Ölçeğin orijinal makalesi açık erişimli bir dergide yayımlanmıştır.

Testin geliştirildiği yıl 2019‘dur. Ölçeğin orijinal PDF belgesi, ek materyal olarak mevcuttur. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: sinif-yonetimi-kaygisi-toad.pdf.

Kaynaklar

Özkul, R., ve Dönmez, B. (2019). Sınıf Yönetimi Kaygısı: Bir ölçek geliştirme çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(3), 673-694. DOI: http://dx.doi.org/10.17679/inuefd.521575

Sınıf Yönetimi Kaygısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme yapısı için okuyucunun, belirtilen orijinal akademik kaynağa (Özkul & Dönmez, 2019) veya yukarıda bağlantısı verilen PDF dokümanına başvurması gerekmektedir.