Sınıf Öğretmeni Demokratik Davranış Ölçeği

Özet

Bu ölçek, Mehmet Kaan Demir tarafından 2003 yılında tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, ilköğretim düzeyindeki öğrencilerin, sınıf öğretmenlerinin sergilediği demokratik davranışlara ilişkin algılarını ve görüşlerini sistematik olarak değerlendirmektir. Geliştirme süreci, kapsamlı psikometrik analizleri içermiş olup, bu analizler sonucunda ölçek, yüksek düzeyde güvenilir ve geçerli bulunmuştur. Nihai formunda 4 boyuttan ve 36 maddeden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sınıf Öğretmeni, Demokratik Davranış, Ölçek Geliştirme, İlköğretim, Öğrenci Görüşleri, Eğitim Psikolojisi, Psikometrik Özellikler, Eğitim.

Yazarlar

Mehmet Kaan Demir

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, ilköğretim kademesindeki sınıf öğretmenlerinin ders içi ve dışı uygulamalarda ne ölçüde demokratik davranışlar sergilediğini, doğrudan öğrencilerin bakış açısıyla, nicel verilerle belirlemektir. Bu araç, öğretmenlerin sınıf yönetiminde ve öğrenci ilişkilerinde demokratik eğitim ilkelerine ne kadar uygun hareket ettiğini ölçmek için tasarlanmıştır.

Elde edilen veriler, öğretmenlerin demokratik tutum ve davranışları konusunda geri bildirim sağlamak, eğitim programlarını bu yönde geliştirmek ve öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçlarını tespit etmek için kullanılabilir. Ölçek, özellikle öğretmen eğitiminde ve pedagojik araştırmalarda demokratik sınıf ortamlarının değerlendirilmesine önemli katkılar sunmaktadır.

Yapı

Sınıf Öğretmeni Demokratik Davranış Ölçeği, sınıf öğretmenlerinin demokratik davranışlarını ölçmeye odaklanan çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Ölçek, uygulanan faktör analizi sonucunda dört ana boyuta ayrılmıştır ve toplam 36 maddeden oluşmaktadır. Bu boyutlar, demokratik eğitim felsefesinin farklı yönlerini ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Ölçeğin boyutları, öğretmenin sınıfta öğrenci katılımını teşvik etme, adil karar alma süreçlerini uygulama, farklı görüşlere saygı gösterme ve öğrencilere sorumluluk verme gibi temel demokratik eğitim prensiplerini kapsayan davranışsal alanları temsil etmektedir. Her bir boyut, öğretmen davranışlarının spesifik ve ölçülebilir yönlerini değerlendirmeye imkan tanır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek ve teorik yapısını ortaya çıkarmak amacıyla keşfedici faktör analizi uygulanmıştır. Analiz öncesinde, veri toplama aracının içerik geçerliliğini sağlamak için uzman görüşlerine başvurulmuştur. Faktör analizi sürecinde, faktör yükü 0.30’un altında kalan toplam 6 madde, ölçekten çıkarılarak maddelerin homojenliği artırılmıştır.

Analiz sonucunda, kalan 36 maddenin dört farklı boyutta toplandığı belirlenmiştir. Bu dört faktörlü yapı, ölçeğin kavramsal olarak ölçmeyi amaçladığı demokratik davranış yapısını başarılı bir şekilde temsil ettiğini ve yeterli düzeyde yapı geçerliliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach alfa değeri hesaplanarak test edilmiştir. Genel ölçek için bu değer 0.90 olarak bulunmuştur, bu sonuç ölçeğin mükemmel düzeyde güvenilir ve tutarlı olduğunu işaret etmektedir. Yüksek alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Ayrıca, ölçeği oluşturan dört ana boyutun her biri için iç tutarlılık katsayıları ayrı ayrı hesaplanmıştır. Bu katsayılar:

• Birinci Faktör için: 0.84
• İkinci Faktör için: 0.81
• Üçüncü Faktör için: 0.82
• Dördüncü Faktör için: 0.80

Tüm faktörlerin 0.80 ve üzerinde tutarlılık katsayıları göstermesi, alt boyutların da yüksek derecede güvenilir olduğunu ve bağımsız olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını netleştirmek için yürütülen faktör analizi, ölçeğin psikometrik kalitesini sağlamlaştırmıştır. Analiz, teorik beklentilere uygun olarak, öğretmenlerin demokratik davranışlarının birbirinden ayrışan alt bileşenlere sahip olduğunu ortaya koymuştur. Başlangıçtaki madde havuzundan 6 maddenin elenmesi, ölçeğin faktör yapısını güçlendirmiştir.

Nihai 36 maddenin dört boyutta toplanması, ölçeğin sadece genel bir demokratiklik düzeyi değil, aynı zamanda bu davranışların farklı yönlerini (örneğin, karar verme katılımı, kurallara uyma, eşitlik) ayrı ayrı ölçme yeteneğine sahip olduğunu göstermektedir. Bu yapı, araştırmacılara öğretmen davranışlarını daha detaylı inceleme imkanı sunmaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Developmental Scale)

Format: 4 boyut ve 36 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir, ancak bu tür psikometrik araçlarda genellikle 5’li Likert tipi bir derecelendirme kullanıldığı varsayılmaktadır.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlköğretim Öğrencileri

Yaş Grubu: İlköğretim seviyesindeki öğrenciler (Genellikle 8-12 yaş arası)

Popülasyon Detayları: İlköğretim öğrencilerinin, kendi sınıf öğretmenlerinin demokratik uygulamalarına dair algıları.

Test Metodolojisi: Öğrenci görüşlerine dayalı öz bildirim ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Eğitim, Öğretmen Davranışı, Gazi Üniversitesi, Psikometri, Ölçme ve Değerlendirme, Yüksek Lisans Tezi, Sınıf Yönetimi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Yüksek lisans tezi dönemi itibarıyla Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2003

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçek, Mehmet Kaan Demir’in yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ticari olmayan akademik kullanımlar için tezin referans gösterilmesi gerekmektedir. Kullanım izinleri ve koşulları için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

1. Demir, M. K. (2003). İlköğretim sınıf öğretmenlerinin gösterdikleri demokratik davranışlara ilişkin öğrenci görüşleri (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

[quads id=5]

Sınıf Öğretmeni Demokratik Davranış Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte mevcut değildir. Bu nedenle maddeler buraya eklenememiştir. Ölçeğin tam içeriğine ulaşmak için ilgili yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.