Sınıf İklimi Envanteri

Özet

Sınıf İklimi Envanteri (SİE), sınıf ortamının psikolojik ve sosyal boyutlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu çalışma, ölçeğin Türkçe’ye uyarlanmasını ve psikometrik özelliklerinin incelenmesini kapsamaktadır. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin Türkçe formunun yüksek düzeyde geçerli ve güvenilir olduğu tespit edilmiştir. Ölçek, özellikle ilköğretim düzeyindeki öğrencilerin sınıf algılarını değerlendirmede önemli bir araç olarak kabul edilmektedir.

Uyarlama çalışması, Sağkal, Topçu-Kabasakal ve Türnüklü (2015) tarafından gerçekleştirilmiş olup, güçlü istatistiksel yöntemler kullanılarak ölçeğin yapısal uygunluğu kanıtlanmıştır. Envanter, eğitim araştırmaları ve okul psikolojisi alanlarında sınıf ikliminin niteliğini belirlemek için kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler

Sınıf İklimi, SİE, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, İlköğretim, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Sağkal, A. S., Topçu-Kabasakal, Z., Türnüklü, A.

Amaç

Sınıf İklimi Envanteri’nin (SİE) temel amacı, orijinal formu farklı bir dilde geliştirilmiş olan bu ölçeği Türk kültürüne ve diline uygun hale getirerek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sağlamaktır. Bu uyarlama, eğitim ortamlarındaki öğrencilerin sınıf iklimine dair algılarını sistematik bir şekilde değerlendirmeye olanak tanır.

Ölçek, öğretmenlerin ve araştırmacıların sınıf içindeki sosyal ilişkiler, öğrencilerin katılım düzeyi, kurallar ve beklentiler gibi sınıf iklimini oluşturan temel bileşenleri nicel olarak analiz etmesine yardımcı olmayı hedefler.

Yapı

Sınıf İklimi Envanteri, öğrencilerin sınıf ortamında deneyimledikleri sosyal ve duygusal atmosferi ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, genellikle öğrencilerin kendilerini güvende hissedip hissetmedikleri, akran ve öğretmenleriyle olan etkileşimlerinin kalitesi ve öğrenmeye yönelik motivasyon düzeyleri gibi faktörleri içerir.

Ölçek, sınıf ortamının yalnızca fiziksel koşullarını değil, aynı zamanda öğrencilerin öğrenme süreçlerini ve genel refahını doğrudan etkileyen algılanan normları, değerleri ve ilişkileri de değerlendirmektedir. Bu nedenle, ölçülen yapı, eğitim psikolojisi açısından kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

SİE’nin yapı geçerliği, kapsamlı istatistiksel analizlerle desteklenmiştir. Araştırmacılar, ölçeğin teorik yapısını doğrulamak amacıyla farklı örneklemlerde hem açımlayıcı hem de doğrulayıcı faktör analizlerini gerçekleştirmiştir.

Geçerlik çalışması için kullanılan veriler, araştırmanın katılımcılarına ait verilerin, tabakaları ve alt tabakaları eşit düzeyde temsil etmesini sağlamak amacıyla tesadüfi olarak iki bağımsız gruba ayrılmıştır (n1= 644; n2= 645). Bu yöntem, elde edilen faktör yapısının genellenebilirliğini ve sağlamlığını göstermek açısından yapı geçerliğinin güçlü bir kanıtını sunmaktadır.

Güvenirlik

Sınıf İklimi Envanteri’nin güvenirlik analizleri, ölçeğin hem iç tutarlılığının hem de zaman içindeki kararlılığının yüksek olduğunu ortaya koymuştur.

• Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin kararlılığını gösteren tekrar test güvenirliği katsayısı .83 olarak tespit edilmiştir. Bu değer, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar ürettiğini göstermektedir.
• İç Tutarlılık: Ölçeğin iç tutarlılığını gösteren Cronbach Alfa Katsayısı ise .93 olarak rapor edilmiştir. Bu yüksek katsayı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda büyük bir uyum içinde olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

SİE’nin Türkçe’ye uyarlama sürecinde, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe formda da korunduğunu kanıtlamak amacıyla kapsamlı faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Çalışmada, öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmış, ardından bu yapının doğruluğu Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir.

Faktör analizleri, araştırmanın katılımcılarına ait verilerin tesadüfi olarak iki farklı gruba (n1= 644; n2= 645) ayrılmasıyla gerçekleştirilmiştir. Bu çift örneklem stratejisi, yapısal modelin farklı popülasyon alt gruplarında da geçerliliğini koruduğunu göstererek psikometrik sağlamlığı artırmıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Envanteri

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler

Yaş Grubu: İlköğretim Dönemi Öğrencileri

Popülasyon Detayları: Yapı geçerliği çalışması için kullanılan toplam örneklem büyüklüğü n=1289 olup, bu örneklem iki alt gruba (n1= 644; n2= 645) ayrılmıştır.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme (5=tamamen katılıyorum – 1=tamamen katılmıyorum).

Anahtar Kelimeler

Yapısal Geçerlik, Güvenirlik Katsayısı, Faktör Analizi, Eğitim Psikolojisi, Sınıf Ortamı.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2015 (Uyarlama çalışmasının yayın yılı).

İletişim: Ölçek hakkında iletişim kurmak için yazarlar tarafından belirtilen e-posta adresi: [email protected]

Kaynakça

• Sağkal, A. S., Topçu-Kabasakal, Z. ve Türnüklü, A. (2015). Sınıf İklimi Envanteri’nin (SİE) Türkçe’ye uyarlanması. İlköğretim Online, 14 (4), 1179-1192.
• Makalenin çevrimiçi bağlantısı: dergipark.ulakbim.gov.tr
• Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: sinif-iklimi-envanteri-toad.pdf

Sınıf İklimi Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak içerikte Sınıf İklimi Envanteri maddelerine yer verilmemiştir. Maddeler için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.