Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi

Özet

Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi (SDKT), Beş Faktör Kişilik Kuramı çerçevesinde, kişilik yapısını sıfatlar aracılığıyla ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir psikolojik ölçektir. 2009 yılında Bacanlı, İlhan ve Aslan tarafından Türk kültürüne özgü bir bağlamda geliştirilen bu test, 40 maddeden oluşmaktadır. Ölçek, kişilik özelliklerinin güvenilir ve geçerli bir şekilde değerlendirilmesini sağlamayı hedeflemektedir. Geliştirme sürecinde, ölçeğin yapısal uygunluğu ve diğer ilgili psikolojik yapılarla uyumu detaylıca incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kişilik, Beş Faktör Kişilik Kuramı, Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, İç Tutarlılık.

Yazarlar

Hasan Bacanlı, Tuncay İlhan, Serap Aslan

Amaç

Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi’nin temel amacı, modern psikolojinin en kabul gören modellerinden biri olan Beş Faktör Kişilik Kuramı (B5F) boyutlarını Türkçe konuşan popülasyonda, sıfat formatını kullanarak hızlı ve etkili bir şekilde ölçebilecek, psikometrik açıdan sağlam bir araç geliştirmektir. Bu ölçek, araştırmacılara ve uygulayıcılara kişilik özelliklerini değerlendirmede alternatif ve kültürel olarak uygun bir enstrüman sunmayı amaçlamıştır.

Geliştirme süreci, mevcut yabancı ölçeklerin adaptasyonu yerine, Türk dilindeki yaygın ve ayırt edici kişilik sıfatlarını temel alarak özgün bir yapı oluşturmaya odaklanmıştır. Bu sayede, dilsel ve kültürel nüansların kişilik değerlendirmesine doğru bir şekilde yansıtılması hedeflenmiştir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

SDKT, Beş Faktör Kişilik Kuramı‘nın beş temel boyutunu ölçmektedir: Dışa dönüklük, Uyumluluk, Sorumluluk, Duygusal Denge (Nevrotizmin tersi) ve Deneyime Açıklık. Bu kuram, kişiliğin evrensel olarak kabul edilen en önemli beş temel özelliğini temsil eder.

Ölçek, her bir faktörü temsil eden sıfat çiftlerini veya tek sıfatları kullanarak bireylerin kendilerini bu özellikler açısından ne kadar tanımladığını belirlemeye çalışır. Kullanılan sıfatlar, ilgili kişilik faktörünün çekirdek özelliklerini yansıtacak şekilde titizlikle seçilmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, özellikle uyum geçerliği (concurrent validity) üzerine yoğunlaşmıştır. Bu kapsamda, SSDKT’den elde edilen puanların, teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer yerleşik ölçeklerle korelasyonları incelenmiştir.

Uyum geçerliğini sınamak amacıyla kullanılan araçlar şunlardır:

• Sosyotropi Ölçeği
• Çatışmalara Tepki Ölçeği
• Negatif-Pozitif Duygu Ölçeği
• Sürekli Kaygı Envanteri

Bu karşılaştırmalı analizler, Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi’nin ölçmeyi amaçladığı yapılarla tutarlı sonuçlar verdiğini göstermiştir.

Güvenirlik

SDKT’nin güvenirlik çalışmaları, hem zaman içindeki tutarlılığı hem de maddeler arasındaki içsel tutarlılığı değerlendirmiştir. Zaman içindeki değişmezliği belirlemek için test tekrarı yöntemi kullanılmış ve iki hafta ara ile yapılan ölçümlerde faktör puanlarının yüksek korelasyon gösterdiği rapor edilmiştir.

İç tutarlılık, ölçeğin her bir faktörünün kendi içinde ne kadar homojen olduğunu belirlemek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı ile hesaplanmıştır. Elde edilen katsayılar, faktörlerin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve bu durumun ölçeğin güvenilirliğini desteklediğini göstermiştir.

Faktör Analizi

SDKT’nin geliştirilmesi sürecinde, ölçeğin yapısal geçerliğini kanıtlamak amacıyla faktör analizi teknikleri uygulanmıştır. Ölçek, adından da anlaşılacağı gibi, Beş Faktör Kişilik Kuramı‘na dayandığı için, yapılan analizlerin sonuçları da beklendiği üzere beş faktörlü bir yapının varlığını doğrulamıştır.

Bu analizler, 40 maddenin her birinin, teorik olarak temsil etmesi gereken faktör altında yüksek yüklemeler gösterdiğini ve faktörler arası ayrışmanın yeterli düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin kuramsal temele uygun olarak çalıştığını pekiştirmiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Sıfatlara dayalı öz bildirim ölçeği. 40 maddeden oluşmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler ve üniversite öğrencileri (Türkiye popülasyonu)

Age Group: 18 yaş ve üzeri

Population Details: Türk kültürüne özgü sıfatların kullanımı baz alınmıştır.

Test Methodology: Beşli veya yedili Likert tipi derecelendirme ölçeği (kaynakta derecelendirme bilgisi net olmamakla birlikte, sıfat listelerinde yaygın olan derecelendirme türü varsayılmıştır).

Anahtar Kelimeler

Psikoloji, Kişilik Ölçümü, Psikometrik Geliştirme, Beş Faktör Kişilik Modeli, İç Tutarlılık, Test-Tekrar Güvenirliği.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

SDKT, H. Bacanlı, T. İlhan ve S. Aslan tarafından 2009 yılında geliştirilmiştir. Ölçek, akademik yayın (Türk Eğitim Bilimleri Dergisi) aracılığıyla sunulmuştur. Kullanım ve izinler için orijinal makale yazarlarıyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal makaleye Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.gov.tr.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: sifatlara-dayali-kisilik-testi-toad.pdf

Kaynaklar

Bacanlı, H., İlhan, T. ve Aslan, S. (2009). Beş faktör kişilik kuramına dayalı bir kişilik ölçeğinin geliştirilmesi: Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 261-279.

Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içeriğinde Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi’nin 40 maddesinin listesi bulunmamaktadır. Yalnızca ölçeğin 40 maddeden oluştuğu belirtilmiştir. Maddelerin tam listesi için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.

Bu ölçekte kullanılan sıfatlar, Beş Faktör Kişilik Kuramı boyutlarını temsil eden kelimelerden oluşmaktadır (Örneğin: Girişken, Sakin, Titiz, İnatçı, Meraklı vb. gibi).