SIGAM Hareketlilik Ölçeği

Özet

SIGAM Hareketlilik Ölçeği (Special Interest Group in Amputee Medicine Mobility Scale), özellikle alt ekstremite ampute bireylerin fonksiyonel hareketlilik seviyelerini objektif olarak sınıflandırmak amacıyla geliştirilmiş standardize bir değerlendirme aracıdır. Bu ölçek, hastaların protez kullanımı ve günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlık düzeylerini belirlemede kritik bir rol oynar. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, H. Yılmaz, Ü. Gafuroğlu, N. Ryall ve S. Yüksel tarafından 2018 yılında gerçekleştirilmiş olup, uyarlama çalışması ölçeğin Türk popülasyonunda yüksek düzeyde geçerlik ve güvenilirlik taşıdığını doğrulamıştır.

Ölçek, klinik uygulamalarda rehabilitasyon hedeflerini belirlemek, tedavi sonuçlarını izlemek ve hastaların hareket potansiyelini öngörmek için kullanılmaktadır. Ölçeğin orijinal yapısı, ampute bireyin çevresel kısıtlamalar altında yürüme yeteneğine odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ampute, hareketlilik, SIGAM, fonksiyonel durum, uyarlama, rehabilitasyon, alt ekstremite, mobilite, psikometrik.

Yazarlar

H. Yılmaz, Ü. Gafuroğlu, N. Ryall, S. Yüksel.

Amaç

SIGAM Hareketlilik Ölçeği’nin temel amacı, alt ekstremite ampütasyonu geçirmiş bireylerin bağımsız hareket yeteneklerini ve fonksiyonel performanslarını sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçek, bireyleri genellikle A’dan F’ye kadar değişen altı farklı hareketlilik seviyesine ayırarak, klinik personelin hastanın mevcut durumunu hızlı ve doğru bir şekilde değerlendirmesine olanak tanır.

Ölçeğin Türkçe versiyonunun geliştirilmesi, Türkiye’deki klinisyenlerin ve araştırmacıların uluslararası kabul görmüş bu aracı kullanarak ampute hastaların rehabilitasyon süreçlerini standart metotlarla izleyebilmelerini sağlamıştır. Bu, özellikle protez reçetesi ve rehabilitasyon programlarının kişiselleştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Yapı

Ölçek, Özel İlgi Grubu Ampute Tıbbı (Special Interest Group in Amputee Medicine – SIGAM) tarafından geliştirilmiştir. Ölçeğin yapısal modeli, bireyin hareketliliğini bir dizi basamaklı kategori üzerinden değerlendiren, tek boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu kategoriler, hastanın yardımcı cihaz kullanıp kullanmadığına, yürüme mesafesine ve çevresel engellerle başa çıkma yeteneğine göre belirlenir.

Ölçülen temel yapı, bireyin dış dünyaya ne kadar entegre olabildiği ve günlük yaşamda ne ölçüde bağımsız hareket edebildiğidir. Bu yapı, fonksiyonel hareketlilik kavramı etrafında şekillenmiştir ve ampütasyon sonrası rehabilitasyonun başarısını değerlendirmede merkezi bir gösterge olarak kabul edilir.

Geçerlik

Yılmaz ve arkadaşlarının 2018 tarihli uyarlama çalışması, Türkçe SIGAM Hareketlilik Ölçeği’nin geçerliğini kapsamlı bir şekilde incelemiştir. Çalışmada, ölçeğin alt ekstremite ampute bireylerin hareketlilik düzeylerini doğru bir şekilde ölçtüğüne dair kanıtlar elde edilmiştir. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ölçtüğünü doğrulamıştır.

Ek olarak, eşzamanlı geçerlik analizleri, Türkçe SIGAM Ölçeği puanlarının, benzer hareketlilik ve fonksiyonel durumu ölçen diğer standart ölçeklerle yüksek düzeyde korelasyon gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu bulgular, ölçeğin klinik değerlendirmeler için geçerli bir araç olduğunu desteklemektedir.

Güvenilirlik

Türkçe adaptasyon çalışması, ölçeğin güvenilirliğini de detaylıca incelemiştir. Genellikle test-tekrar test güvenilirliği ve iç tutarlılık analizleri kullanılmıştır. Test-tekrar test güvenilirliği, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verdiğini göstermiş, bu da klinik izlem için uygun olduğunu kanıtlamıştır.

İç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa), ölçeğin maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve tek bir yapıya hizmet ettiğini göstermiştir. Bu yüksek güvenilirlik değerleri, SIGAM Hareketlilik Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun ampute popülasyonunda psikometrik açıdan sağlam bir ölçüm aracı olduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

SIGAM Hareketlilik Ölçeği, hareketliliği bütüncül bir yetenek olarak ele aldığı için teorik olarak tek faktörlü bir yapıya sahiptir. Türkçe uyarlama sürecinde gerçekleştirilen faktör analizi (genellikle doğrulayıcı veya açıklayıcı faktör analizi), ölçeğin maddelerinin beklenen tek boyutlu yapıyı sürdürdüğünü doğrulamıştır. Bu, ölçeğin yapısal bütünlüğünün Türk kültürüne aktarılırken korunduğunu göstermektedir.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Klinik gözlem ve sınıflandırmaya dayalı, kategorik derecelendirme ölçeği.

Mevcut Diller: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama).

Popülasyon Grubu: Alt ekstremite ampute bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Özellikle rehabilitasyon gören 18 yaş üstü bireyler).

Popülasyon Detayları: Travmatik, vasküler veya doğuştan nedenlerle alt ekstremite ampütasyonu geçirmiş, protez kullanan veya kullanma potansiyeli olan hastalar.

Test Metodolojisi: Bireyin hareket kabiliyetinin A (en düşük mobilite) ile F (en yüksek mobilite) arasında altı farklı seviyeye ayrıldığı bir sınıflandırma sistemi kullanılır. Bu sistem, hastanın ev içi veya ev dışı hareketliliğini, kullanılan yardımcı cihazları ve yürüme kalitesini değerlendirir.

Anahtar Kelimeler

Fonksiyonel değerlendirme, protez, SIGAM Hareketlilik Ölçeği, ampute rehabilitasyonu, psikometri, uyarlama çalışması.

Yazarlar

Author ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Hülya Yılmaz)

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

SIGAM Hareketlilik Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması 2018 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı, bilimsel araştırma ve klinik uygulamalar için genellikle izin gerektirebilir. Ölçeğin kullanımı ve olası ücretlendirmesi hakkında bilgi almak için sorumlu yazar Hülya Yılmaz ile iletişime geçilmesi önerilir.

İletişim e-posta adresi: [email protected].

Kaynaklar

1. Yilmaz, H., Gafuroğlu, Ü., Ryall, N., & Yüksel, S. (2018). Establishing the Turkish version of the SIGAM Mobility Scale, and determining its validity and reliability in lower extremity amputees. Disability and Rehabilitation, 40(3), 346-352. https://doi.org/10.1080/09638288.2016.1250125

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: special-interest-group-in-amputee-medicine-sigam-toad.pdf

SIGAM Hareketlilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Maddelerin tamamı için yukarıda belirtilen kaynak makaleye veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.