Selfitis Davranış Ölçeği

Özet

Bu akademik çalışma, aşırı ve kompulsif özçekim (selfie) çekme davranışını ölçmek amacıyla geliştirilen Selfitis Davranış Ölçeği‘nin (SDÖ) Türk kültürüne uyarlanmasını ve psikometrik özelliklerinin incelenmesini kapsamaktadır. Ölçek, bireylerin özçekim yapma motivasyonlarını, sosyal rekabetçiliklerini ve duygusal düzenleme amaçlarını değerlendirmektedir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe formunun yüksek düzeyde yapısal geçerlik ve iç tutarlılık güvenirlik katsayılarına sahip olduğunu bilimsel verilerle kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Selfitis Davranış Ölçeği, SDÖ, Özçekim, Sosyal Medya, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Ersun Çıplak, Murat Atıcı

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerdeki özçekim çekme ve paylaşma davranışının yoğunluğunu ve bu davranışın altında yatan psikolojik motivasyonları belirlemektir. Uyarlama çalışması (Adaptasyon), orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türkiye’deki popülasyon üzerinde geçerli ve güvenilir ölçümler yapmayı hedeflemiştir. Bu sayede, Selfitis davranışının psikolojik araştırmalarda standart bir araçla incelenmesine olanak sağlanmıştır.

Yapı

Selfitis Davranış Ölçeği (SDÖ), özçekim çekme eğilimini çok boyutlu bir yapı olarak ele alır. Bu yapı, toplamda 20 madde ve altı farklı faktörden oluşmaktadır. Bu faktörler, bireyin özçekimleri kullanarak çevresini, sosyal statüsünü ve duygusal durumunu nasıl yönettiğini yansıtmaktadır.

Ölçeğin alt boyutları ve temsil ettikleri yapılar şunlardır:

• Çevre Geliştirme (SDÖ-ÇG): Bireyin bulunduğu ortamdan daha fazla keyif almak için özçekim kullanması.
• Sosyal Rekabet (SDÖ-SR): Özçekim paylaşımı yoluyla akranları arasında rekabete girmesi.
• Dikkat Çekme (SDÖ-DÇ): Sosyal medyada daha fazla ilgi toplama arzusu.
• Duygu Düzenleme (SDÖ-DD): Stres veya olumsuz duygularla başa çıkmak için özçekimi kullanma.
• Özgüven (SDÖ-Ö): Özçekim yaparak kendine olan güvenini artırma.
• Öznel Uyum (SDÖ-ÖU): Özçekim paylaşımı yoluyla sosyal gruba uyum sağlama ve güçlenme hissi.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliğini değerlendirmek amacıyla birinci ve ikinci düzey Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Birinci düzey DFA sonuçları, modelin mükemmel uyum sergilediğini göstermektedir: X2/df: 1.62, p: .00, RMSEA: .050, SRMR: .049, NFI: .97, NNFI: .98, CFI: .99 ve GFI: .91.

İkinci düzey DFA sonuçları da iyi düzeyde uyum sağlamıştır: X2/df: 2.49, p: .00, RMSEA: .078, SRMR: .060, NFI: .95, NNFI: .97, CFI: .97 ve GFI: .86 şeklindedir. Bu sonuçlar, ölçeğin teorik yapısının verilerle tutarlı olduğunu ve yüksek yapısal geçerliğe sahip olduğunu doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Ölçeğin tamamı için Cronbach Alfa katsayısı oldukça yüksektir (α: .92). Bu değer, ölçeğin tüm maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Alt boyutların iç tutarlılık katsayıları ise şöyledir:

• Çevre Geliştirme [SDÖ-ÇG]: α: .78
• Sosyal Rekabet [SDÖ-SR]: α: .68
• Dikkat Çekme [SDÖ-DÇ]: α: .72
• Duygu Düzenleme [SDÖ-DD]: α: .84
• Özgüven [SDÖ-Ö]: α: .82
• Öznel Uyum [SDÖ-ÖU]: α: .70

Faktör Analizi

Uygulanan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonucunda, SDÖ’nün toplam 20 maddesine ait faktör yük değerlerinin .46 ile .88 arasında değiştiği belirlenmiştir. Bu değerler, tüm maddelerin ilgili faktörleri temsil etme derecelerinin yeterli ve güçlü olduğunu göstermektedir. Ölçeğin Türkçe formunun da orijinal ölçek gibi altı faktörlü yapıyı başarılı bir şekilde koruduğu görülmüştür.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkin Popülasyonu

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle üniversite öğrencileri ve genç yetişkinler)

Population Details: Türkiye’deki örneklem üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: 5’li Likert tipi öz bildirim formu kullanılmıştır. Derecelendirme 1= Hiç katılmıyorum ile 5= Tamamen katılıyorum arasında değişmektedir.

Anahtar Kelimeler

Selfitis, Selfie, Psikometri, Sosyal Medya Bağımlılığı, Özgüven, Duygu Düzenleme.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Ersun Çıplak

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2021 yılında yayımlanmıştır. Ölçekle ilgili iletişim ve izin talepleri sorumlu yazar Ersun Çıplak’a yönlendirilmelidir. İletişim e-posta adresi: [email protected]. Ölçeğin orijinal PDF dosyası bu bağlantıdan indirilebilir: selfitis-davranis-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

Ciplak, E., & Atici, M. (2021). The Selfitis Behavior Scale: An Adaptation Study. European Journal of Educational Sciences, 8(2), 29-41. DOI: 10.19044/ejes.v8no2a29. Ek kaynak bağlantısı: ejes.eu

Selfitis Davranış Ölçeği Maddeleri

SDÖ-ÇG: Çevre Geliştirme: “Özçekim yapmak içinde bulunduğum ortamdan daha çok keyif almamı sağlar.”

SDÖ-SR: Sosyal Rekabet: “Özçekim paylaşmak arkadaşlarım ve meslektaşlarımla sağlıklı bir rekabete girmemi sağlar.”

SDÖ-DÇ: Dikkat Çekme: “Sosyal medyada özçekim paylaşırsam daha çok ilgi çekerim.”

SDÖ-DD: Duygu Düzenleme: “Özçekim yaparak stres atabilirim.”

SDÖ-Ö: Özgüven: “Özçekim yapınca kendime güvenim artar.”

SDÖ-ÖU: Öznel Uyum: “Özçekim paylaştıkça arkadaş grubumda güçlü bir kişi haline gelirim.”