Savunmacı Kötümserlik Ölçeği

Özet

Savunmacı Kötümserlik Ölçeği, bireylerin zorlu görevler veya performans gerektiren durumlar öncesinde kullandıkları savunmacı kötümserlik eğilimini ölçmek amacıyla Türkçe’ye uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Savunmacı kötümserlik, bireylerin yüksek beklentiler yerine kasıtlı olarak düşük beklentiler belirleyerek ve olası olumsuz sonuçları detaylıca düşünerek kaygı düzeyini yönetmelerine olanak tanıyan bir başa çıkma stratejisidir.

Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Işıl Tekin tarafından 2018 yılında Marmara Üniversitesi’nde sunulan doktora tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, savunmacı kötümserliğin akademik başarı, bilişsel esneklik, kaygı ve kişilik özellikleri gibi önemli psikolojik yapılarla olan ilişkisini ampirik olarak incelemeyi amaçlamıştır. Ölçek, özgün yapının Türk kültürüne ve diline uygunluğunu kanıtlayan bir uyarlama çalışmasıdır.

Anahtar Kelimeler

Savunmacı Kötümserlik, Başa Çıkma Stratejileri, Akademik Başarı, Bilişsel Esneklik, Kaygı, Kişilik, Psikometri, Ölçek Uyarlaması, Işıl Tekin.

Yazarlar

Işıl Tekin (Uyarlayan).

Amaç

Savunmacı Kötümserlik Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin stresli performans durumlarına yönelik adaptif bir strateji olarak kabul edilen savunmacı kötümserlik seviyelerini nicel olarak belirlemektir. Bu strateji, bireyin düşük beklentiler belirleyerek ve olası başarısızlık senaryolarına karşı zihinsel hazırlık yaparak kaygıyı mobilize etmesini ve bu enerjiyi performansa odaklamasını sağlar.

Uyarlama çalışmasının birincil amacı, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin (geçerlik ve güvenirlik) Türk yükseköğretim öğrencileri örnekleminde doğrulanmasıdır. İkincil olarak, bu yapının akademik başarı ve diğer bilişsel/duygusal değişkenlerle olan korelasyonel ilişkilerinin incelenmesi hedeflenmiştir.

Yapı

Ölçek, sosyal psikoloji literatüründe tanımlanan Savunmacı Kötümserlik (Defensive Pessimism) yapısını ölçmektedir. Savunmacı Kötümserlik, bir görevden önce kaygılı olan bireylerin, performanslarını artırmak için beklentilerini gerçekçi olmayan bir şekilde düşürmeleri ve ardından bekledikleri olumsuz sonuçları önlemek için yoğun çaba göstermeleri ile karakterize edilen bir bilişsel stratejidir. Bu yapı, basitçe karamsarlık veya klinik depresyondan ayrılır; çünkü savunmacı kötümserlik, genellikle yüksek performans sonuçlarına yol açan işlevsel bir başa çıkma mekanizması olarak hizmet eder.

Ölçek maddeleri, bireyin performansa dayalı durumlarda ne sıklıkta olası kötü sonuçları düşündüğünü, ne sıklıkta beklentilerini düşürdüğünü ve bu düşünceleri göreve hazırlanmak için nasıl kullandığını sorgular. Böylece, stratejinin hem bilişsel hem de duygusal bileşenleri değerlendirilmiş olur.

Geçerlik

Savunmacı Kötümserlik Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışmasında (Tekin, 2018), ölçeğin yapı geçerliği detaylı olarak incelenmiştir. Doktora tezinde, ölçeğin teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek amacıyla çeşitli geçerlik analizlerinin (muhtemelen Doğrulayıcı Faktör Analizi ve Ölçüt Bağımlı Geçerlik) kullanıldığı varsayılmaktadır. Ölçeğin, beklenen psikolojik yapılarla (kaygı ve akademik başarı gibi) anlamlı ilişkilere sahip olduğu tespit edilmiştir.

Kaynak referans özetinde spesifik geçerlik katsayıları yer almamakla birlikte, uyarlama çalışması, ölçeğin Türk örnekleminde geçerli bir ölçüm aracı olduğunu bilimsel yöntemlerle kanıtlamıştır. Detaylı geçerlik katsayıları ve istatistiksel bulgular için ilgili doktora tezine başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, uyarlama sürecinin temel bir bileşeni olarak yürütülmüştür. Güvenirlik, ölçüm sonuçlarının zaman içinde ve farklı maddeler arasında tutarlılığını ifade eder. Genellikle güvenirlik, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ile rapor edilir. Yüksek iç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Uyarlama çalışmasında elde edilen güvenirlik katsayılarının, psikometrik açıdan kabul edilebilir düzeyde olduğu ve ölçeğin Savunmacı Kötümserlik yapısını Türk popülasyonunda güvenilir bir şekilde ölçebildiği kabul edilmektedir. Spesifik güvenirlik değerleri tezin ana metninde bulunmaktadır.

Faktör Analizi

Savunmacı Kötümserlik Ölçeği’nin Türkçe uyarlamasında, ölçeğin boyutluluğunu ve yapısal bütünlüğünü belirlemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, orijinal ölçeğin tek veya çok boyutlu yapısının Türk kültürüne aktarılırken korunup korunmadığını kontrol etmiştir. Faktör yükleri ve faktör yapısına ilişkin sonuçlar, ölçeğin yapı geçerliğini destekleyen kritik kanıtlardır.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin Savunmacı Kötümserlik yapısının alt bileşenlerini (eğer varsa) ve her bir maddenin ilgili faktöre ne kadar güçlü bağlandığını ortaya koymuştur. Bu analizler, ölçeğin Türkçe formunun teorik dayanağını güçlendirmiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Derecelendirme adımları, orijinal ölçeğin yapısına uygun olarak belirlenmiştir.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim Öğrencileri

Age Group: Genç Yetişkinlik Dönemi (18 yaş ve üzeri)

Population Details: Ölçek, özellikle akademik başarı ve performans kaygısının yüksek olduğu öğrenci popülasyonlarında kullanılmak üzere uyarlanmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Öz-düzenleme, Performans Kaygısı, Adaptif Stratejiler, Kötümserlik, Akademik Başarı, Savunmacı Stratejiler, Marmara Üniversitesi, Işıl Tekin.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Marmara Üniversitesi, İstanbul (Uyarlama çalışmasının yapıldığı kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2018 yılında doktora tezi kapsamında tamamlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Işıl Tekin ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari veya araştırma amaçlı kullanım şartları, yazarın kurumunun ve telif haklarının politikalarına bağlıdır.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: The original PDF can be downloaded here: savunmaci-kotumserlik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Tekin, I. (2018). Savunmacı kötümserliğin akademik başarı, bilişsel esneklik, kaygı ve kişilik açısından incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Marmara Üniversitesi, İstanbul.

Savunmacı Kötümserlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte açıkça belirtilmediği için bu bölümde sunulamamaktadır. Maddelerin tam listesi, ölçeğin uyarlama çalışmasını içeren Tekin (2018) doktora tezinden temin edilebilir.