Selfitis Ölçeği

Özet

Selfitis Ölçeği, bireylerin özçekim (selfie) çekme ve paylaşma eylemlerine yönelik aşırı, takıntılı veya kompulsif davranışlarını ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle üniversite öğrencileri popülasyonunda selfitis düzeylerini belirlemek ve bu düzeylerin narsisizm, dini davranışlar ve dini ibadet gibi diğer psikososyal değişkenlerle olan ilişkisini incelemek için kullanılmıştır. Bu uyarlama çalışması Sezai Korkmaz tarafından 2020 yılında gerçekleştirilmiş ve Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi’nde yayımlanmıştır.

Ölçek, 5’li bir Likert tipi derecelendirme sistemi kullanmaktadır (1= Kesinlikle Katılmıyorum, 5= Kesinlikle Katılıyorum). Bu yapı, bireylerin selfie çekme ihtiyacını ve bu davranışın sosyal kabul, dikkat çekme, rekabet ve stres yönetimi üzerindeki algılanan etkilerini değerlendirmeye olanak tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Selfitis, Selfie, Narsisizm, Sosyal Medya, Psikometri, Davranış Ölçeği, Uyarlama, Üniversite Öğrencileri.

Yazarlar

Sezai KORKMAZ (Uyarlayan).

Amaç

Selfitis Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kendi fotoğraflarını çekme ve sosyal medya platformlarında paylaşma davranışlarına karşı gösterdikleri aşırı bağlılık veya zorlayıcı eğilimleri saptamaktır. Bu davranış, genellikle sosyal kabul görme arzusu, dikkat çekme motivasyonu ve özgüveni artırma çabalarıyla ilişkilendirilir. Uyarlama çalışması, Türkiye’deki genç yetişkin popülasyonunda selfitis eğilimlerinin yaygınlığını ve şiddetini ölçmeyi hedeflemiştir.

Ölçeğin kullanılması, dijital çağın getirdiği yeni davranışsal bağımlılıkların ve psikolojik durumların akademik çevrelerce incelenmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Elde edilen veriler, narsisizm gibi kişilik özellikleri ile selfitis arasındaki korelasyonları anlamak için kritik bir zemin sunar.

Yapı

Selfitis Ölçeği, bir bireyin selfie çekme eylemini bir zorunluluk, bir sosyal statü aracı veya duygusal düzenleme mekanizması olarak algılama derecesini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Ölçek maddeleri, selfie çekmenin bireyin dış dünya ile etkileşimi, mutluluk algısı, sosyal rekabeti ve içsel stres yönetimi üzerindeki algılanan etkilerini değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Bu yapı, selfie davranışının sadece basit bir eylem değil, aynı zamanda karmaşık psikososyal ihtiyaçların bir göstergesi olduğunu varsayar.

Ölçek, dolaylı olarak kişinin sosyal çevresinden onay alma ihtiyacını ve bu ihtiyacı gidermek için dijital araçları kullanma eğilimini nicel hale getirir. Yüksek skorlar, bireyin yaşamının önemli bir kısmını selfie çekme ve paylaşma eylemine ayırdığını, bu durumun potansiyel olarak diğer yaşam alanlarını olumsuz etkileyebileceğini işaret eder.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasında geçerlik analizlerine dair istatistiksel sonuçlar kaynakta belirtilmemiş olsa da, akademik standartlar gereği yapı geçerliği çalışmalarının (Çeviri ve Kültürel Uyarlama) yapıldığı varsayılmaktadır. Yapı geçerliğini sağlamak amacıyla, ölçeğin Türkçe formunun orijinal ölçekle aynı teorik yapıyı ölçtüğünü kanıtlamak için genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanır.

Ek olarak, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, Selfitis Ölçeği skorlarının teorik olarak ilişkili olduğu düşünülen diğer yapılarla (örneğin, Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçekleri, Narsisizm Ölçekleri) anlamlı korelasyonlar gösterip göstermediği incelenmelidir. Bu, ölçeğin ölçtüğü kavramın bağımsız bir yapı olarak diğer psikolojik yapılarla ilişkisini ortaya koyar.

Güvenirlik

Kaynak verilerinde güvenirlik katsayıları belirtilmemiştir. Ancak, güvenirlik, bir ölçeğin farklı uygulamalarda veya farklı madde setlerinde tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini ifade eder. Uyarlama çalışmalarında en yaygın kullanılan güvenirlik yöntemi, ölçeğin iç tutarlılığını ölçen Cronbach Alfa katsayısının hesaplanmasıdır.

Standart psikometrik gerekliliklere göre, kabul edilebilir bir iç tutarlılık düzeyinin (genellikle .70 ve üzeri) raporlanmış olması beklenir. Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki istikrarını test etmek için test-tekrar test güvenirliği yönteminin kullanılması da ölçeğin güvenilirliğini pekiştiren bir yöntemdir.

Faktör Analizi

Selfitis Ölçeği’nin uyarlanması sırasında, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk kültürüne ve öğrenci popülasyonuna uygunluğunu belirlemek için faktör analizi kullanılmıştır. Orijinal Selfitis Davranış Ölçeği, genellikle üç temel boyutu (Sınırda, Akut ve Kronik Selfitis) içermekte olup, uyarlamada bu yapının korunup korunmadığı Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri ile test edilmiştir.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin alt boyutlarının tanımlanmasında, her bir maddenin hangi faktöre yüklendiğinin belirlenmesinde ve ölçeğin toplam varyansı ne ölçüde açıkladığının raporlanmasında kritik rol oynar. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğinin temel dayanağını oluşturur.

Araç

Test Türü: Uyarlama, Psikometrik Davranış Ölçeği.

Format: Öz Bildirim (Self-Report) Envanteri.

Mevcut Dil: Türkçe (Uyarlama Dili).

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon (Özellikle Üniversite Öğrencileri Üzerinde Uygulanmıştır).

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (18-25 yaş aralığı öncelikli olmak üzere).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerin çeşitli fakültelerinde öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum). Yüksek puanlar, kompulsif selfitis eğilimine işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Selfitis, Selfie Bağımlılığı, Sosyal Görünürlük, Psikoloji, Davranışsal Bağımlılık, Likert Ölçeği, Sosyal Medya Kullanımı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

Bağlantılı E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Sezai Korkmaz).

Yazışma Adresi: Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Kilis, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Selfitis Ölçeği, 2020 yılında yayımlanan akademik bir makale kapsamında Sezai Korkmaz tarafından Türkçeye uyarlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım veya ücretlendirme hakkında detaylı bilgi, yazarın e-posta adresi aracılığıyla talep edilebilir.

Araştırma makalesinin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: The original PDF can be downloaded here: selfitis-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Korkmaz, S . (2020). Üniversite öğrencilerinde selfitis, narsisizm, dini davranış ve dini ibadet ilişkisi. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 7(2), 1089-1119. https://doi.org/10.46353/k7auifd.725660

Makalenin DOI bağlantısı: doi.org.

Selfitis Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

1. Selfie çekmek, çevremde beni daha mutlu gösterir.
2. Selfielerimi paylaşmak iş ve yakın arkadaşlarımla sağlıklı bir rekabet ortamı sağlamaktadır.
3. Sosyal medyada selfielerimi paylaşarak çok dikkat çekerim.
4. Selfie çekerek stres seviyemi azaltabilirim.