Sayı Duyusuna Yönelik Özyeterlik Ölçeği

Özet

Özyeterlik kavramı, bireylerin belirli bir görevi başarıyla yerine getirebileceğine dair inançlarını ifade eder. Sayı Duyusuna Yönelik Özyeterlik Ölçeği, bireylerin matematiksel yeterliliklerinin temelini oluşturan sayı duyusu becerilerine ne kadar güvendiklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek, özellikle öğrencilerin sayısal işlemlerde, miktarları anlamada ve tahminde bulunmada kendilerini ne kadar yeterli gördüklerini belirlemeyi amaçlar. Ölçek, Çiğdem Alkaş Ulusoy ve Yılmaz Şahiner tarafından 2017 yılında yayımlanan bir çalışma ile Türkçeye kazandırılmış ve geliştirilmiştir.

Ölçek, toplam 19 maddeden oluşmakta olup, cevaplar 5’li Likert ölçeği formatında derecelendirilmektedir. Bu yapı, katılımcıların sayısal yeteneklerine dair öznel algılarını detaylı bir şekilde ortaya koymayı sağlamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, matematik eğitimi alanındaki araştırmacılara ve eğitimcilere, öğrencilerin sayı duyusu yeterlik inançlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde değerlendirme imkânı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sayı Duyusu, Özyeterlik, Matematik Eğitimi, Sayısal Yeterlilik, Psikometrik Ölçek, Ölçek Geliştirme, Özgüven.

Yazarlar

Çiğdem Alkaş Ulusoy, Yılmaz Şahiner.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin sayı duyusu becerilerine yönelik sahip oldukları özyeterlik inanç düzeylerini belirlemektir. Sayı duyusu, sadece temel aritmetik işlemleri yapma yeteneği değil, aynı zamanda sayıların büyüklüğünü, ilişkilerini ve işlemlerin sonuçlarını sezgisel olarak anlama becerisini de kapsar. Ölçek, bu karmaşık beceri alanında bireyin kendini ne kadar yetkin gördüğünü tespit ederek, eğitim müdahaleleri için başlangıç noktaları sağlamayı hedefler.

Ölçek geliştirme çalışması, 2017 yılında Alkaş-Ulusoy ve Şahiner tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, özellikle öğretmen adayları veya matematik alanında eğitim gören öğrencilerin sayı duyusuna ilişkin öz yeterliklerini ölçmek üzere tasarlanmıştır, bu sayede gelecekteki eğitimcilerin kendi matematiksel güven düzeyleri hakkında bilgi edinilmesi amaçlanmıştır.

Yapı

Sayı Duyusuna Yönelik Özyeterlik Ölçeği, sayı duyusu kavramının psikometrik olarak ölçülebilir bir yansıması olan özyeterlik inancını yapı olarak ele alır. Sayı duyusu, matematiksel düşünmenin temel taşı olarak kabul edilir ve genellikle sayıları esnek ve anlamlı bir şekilde kullanma becerisini içerir. Ölçek, sayıların temsili, işlemsel esneklik ve tahmin gibi sayı duyusunun farklı boyutlarını kapsayacak şekilde maddeler içermektedir.

Ölçek maddeleri, bireylerin sayıları temsil eden miktarları anlama, işlem yapmadan sonuçları tahmin etme ve farklı matematiksel stratejiler kullanma becerilerine duydukları güveni sorgular. Bu yapı, Albert Bandura tarafından ortaya konan özyeterlik teorisine dayanmaktadır; yani bireyin bir görevi başarıyla tamamlama kapasitesine olan inancı, o görevi gerçekleştirme çabasını ve azmini doğrudan etkiler.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgileri detaylı olarak sunulmamış olsa da, bir ölçek geliştirme çalışmasının doğası gereği, geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Tipik olarak bu tür çalışmalarda yapı geçerliği (Faktör Analizi yoluyla) ve kapsam geçerliği (uzman görüşleri ile) incelenir.

Ölçeğin yapı geçerliği, maddelerin teorik olarak ölçülmesi beklenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini gösterir. Kapsam geçerliği ise maddelerin, sayı duyusuna yönelik özyeterlik kavramının tüm önemli yönlerini yeterince temsil edip etmediğini değerlendirir. Detaylı geçerlik katsayıları, Alkaş-Ulusoy ve Şahiner’in 2017 tarihli makalesinde yer almaktadır.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik katsayıları açıkça belirtilmemiştir. Ancak, psikometrik bir araç olarak ölçeğin iç tutarlılık (Cronbach Alfa) ve muhtemelen test-tekrar test güvenilirliği çalışmalarının yapıldığı kabul edilmektedir. İç tutarlılık katsayısı, ölçekteki tüm maddelerin aynı yapıyı ne kadar iyi ölçtüğünü gösterir ve yüksek bir değer (genellikle 0.70 ve üzeri), ölçeğin güvenilir olduğunu gösterir.

Sayı Duyusuna Yönelik Özyeterlik Ölçeği’nin güvenirlik analiz sonuçları, ölçeğin eğitim ve psikoloji araştırmalarında tutarlı sonuçlar üretme yeteneğine sahip olduğunu doğrulamak için kritik öneme sahiptir. Detaylı güvenirlik istatistiklerine, yayınlanan orijinal makalenin incelenmesiyle ulaşılabilir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, yapı geçerliğini sağlamak amacıyla genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) teknikleri kullanılır. Bu teknikler, 19 maddenin tek bir yapıyı mı, yoksa sayı duyusunun farklı alt boyutlarını (faktörlerini) mı ölçtüğünü belirlemeye yardımcı olur.

Bu ölçeğin geliştirilmesinde, maddelerin sayı duyusuna yönelik özyeterliği tutarlı bir şekilde ölçen alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığını tespit etmek için faktör yükleri incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumlu olduğunu kanıtlamak için zorunludur.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir ölçek olarak geliştirilmiştir.)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (Özbildirim)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri veya Eğitim Fakültesi Öğrencileri (Özellikle öğretmen adayları)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Üniversite çağındaki bireyler)

Popülasyon Detayları: Ölçek, matematiksel kavramlara ve sayı duyusuna sahip olduğu varsayılan, genellikle yükseköğretim düzeyindeki bireylere uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanır. Katılımcılar, her bir maddeye ne ölçüde katıldıklarını belirtirler (Örn: “Hiç katılmıyorum”dan “Tamamen katılıyorum”a kadar).

Anahtar Kelimeler

Sayı Duyusu Ölçeği, Özyeterlik İnancı, Matematiksel Beceriler, Kastamonu Eğitim Dergisi, Psikoloji, Eğitim Bilimleri, 19 Maddelik Ölçek.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Çiğdem Alkaş Ulusoy

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (Tahmini olarak sorumluluk alınan kurumdur).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Ölçek, 2017 yılında yayımlanan akademik makale ile geliştirilmiştir.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle yazarlara referans verilmesi yeterlidir. Ticari veya büyük ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar Çiğdem Alkaş Ulusoy ile iletişime geçilmesi önerilir.

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: sayi-duyusuna-yonelik-ozyeterlik-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Alkaş-Ulusoy, Ç. ve Şahiner, Y. (2017). Sayı Duyusuna Yönelik Özyeterlik Ölçeği’ nin geliştirilmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(1), 17-32.

Makalenin çevrimiçi bağlantısı şuradadır: 79.123.169.199

Sayı Duyusuna Yönelik Özyeterlik Ölçeği Maddeleri

Ölçekte toplam 19 madde bulunmaktadır. Aşağıda, ölçeğin yapısını gösteren örnek maddeler sunulmuştur:

1. Sayıların temsil ettiği miktarları anlayabilirim.
2. 70:5 ile 70×0,5 işlemlerinin sonuçlarının aynı olup olmadığını işlem yapmadan açıklayabilirim.
3. Bir kavanoz içindeki bilye sayısını değişik yollar kullanarak tahmin edebilirim.