Erken Sayı Değerlendirme Ölçeği

Öz

Erken Sayı Değerlendirme Ölçeği (ESDÖ), okul öncesi dönemdeki çocukların temel sayı ve matematik becerilerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, özellikle 48 ila 60 aylık çocuklar için sayısal bilişsel gelişim düzeylerini belirlemeyi hedefler. Bu ölçek, Başak Yılmaz ve G. İnal-Kızıltepe tarafından 2017 yılında Türk kültürüne uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan çocuk popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermek üzere gerçekleştirilmiştir.

Ölçeğin temel amacı, çocukların erken dönem erken matematik becerilerindeki yeterliliklerini tespit etmek ve olası gelişimsel riskleri erken yaşta belirleyerek uygun eğitim stratejilerinin oluşturulmasına katkı sağlamaktır. Bu bağlamda ESDÖ, hem araştırmacılar hem de eğitimciler için değerli bir psikometrik araç niteliğindedir.

Anahtar Kelimeler

Erken matematik, sayı bilgisi, okul öncesi, sayısal beceriler, psikometrik özellikler, uyarlama, 48-60 ay.

Yazarlar

Başak Yılmaz, Gülden İnal-Kızıltepe.

[quads id=5]

Amaç

Erken Sayı Değerlendirme Ölçeği’nin birincil amacı, okul öncesi eğitim alan 48 ila 60 aylık çocukların sahip olduğu temel sayı ve aritmetiksel düşünme becerilerini sistematik bir şekilde ölçmek ve değerlendirmektir. Bu değerlendirme, çocukların okula hazır olma durumları açısından kritik öneme sahip olan sayısal kavramları ne ölçüde edindiklerini ortaya koyar.

Ölçek, aynı zamanda, erken çocukluk döneminde sayısal alanda desteklenmesi gereken veya özel öğrenme güçlüğü riski taşıyan çocukların belirlenmesine yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Elde edilen veriler, bireysel öğrenme ihtiyaçlarına yönelik müdahale programlarının tasarlanmasında temel teşkil eder.

Yapı

Erken Sayı Değerlendirme Ölçeği, genellikle erken sayısal bilişsel gelişim kuramlarına dayanarak tasarlanmıştır. Ölçülen temel yapı (konstrükt), çocukların formal eğitime başlamadan önce geliştirdikleri temel erken matematik yeterliliğidir. Bu yeterlilik, genellikle aşağıdaki temel bileşenleri içerir:

• Sayı Adlarını Söyleme ve Sıralama: Rakamların doğru sırayla sayılabilmesi.
• Miktar Karşılaştırması: İki grup arasındaki miktar farklılıklarını anlama.
• Birebir Eşleme İlkesi: Nesneleri sayarken her birine yalnızca bir sayı adı atama yeteneği.
• Kardinalite İlkesi: Bir nesne grubundaki son sayının, grubun toplam miktarını temsil ettiğini kavrama.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin hedeflediği yapıyı doğru bir şekilde ölçüp ölçmediğini belirlemek amacıyla çeşitli geçerlik analizleri yapılmıştır. Yılmaz ve İnal-Kızıltepe (2017) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin yapısal geçerlik kanıtlarına ulaşmak için analizler gerçekleştirilmiştir.

Ölçeğin geçerlik sonuçları, ölçeğin 48-60 aylık Türk çocuklarının sayısal becerilerini kültürel ve dilsel açıdan uygun bir şekilde değerlendirebildiğini göstermektedir. Detaylı istatistiksel bulgular ve kullanılan geçerlik yöntemleri (örneğin, kapsam geçerliği, yapı geçerliği) için orijinal referans kaynağının incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik, bir ölçüm aracının tutarlı sonuçlar verme derecesini ifade eder. Erken Sayı Değerlendirme Ölçeği’nin Türk popülasyonundaki güvenirlik çalışmaları, ölçeğin iç tutarlılığını (Cronbach Alfa katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenilirliğini incelemiştir.

Yılmaz ve İnal-Kızıltepe (2017) tarafından yapılan uyarlama araştırmasında, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleri arasında tutarlı sonuçlar verdiğini gösteren güvenirlik katsayıları raporlanmıştır. Bu katsayılar, ölçeğin ölçtüğü erken sayı becerileri yapısının sağlamlığını desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin, teorik olarak ölçülmesi beklenen temel sayısal beceri boyutları altında toplanıp toplanmadığını kontrol etmeye yarar.

Uyarlamayı gerçekleştiren araştırmacılar, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu veya kültüre özgü değişiklikler yapılması gerekip gerekmediğini faktör analizi sonuçlarıyla desteklemişlerdir. Faktör yapısı, ölçeğin birden fazla alt boyutu mu yoksa tek bir genel erken matematik yeteneği boyutunu mu ölçtüğünü belirlemede kritik rol oynar.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Bireysel uygulama gerektiren, performans temelli bir değerlendirme aracı olduğu varsayılmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Okul Öncesi Çocuklar (Erken Çocukluk Dönemi)

Yaş Grubu: 48-60 aylık çocuklar (4 ila 5 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocuklar üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek, çocuğun sayısal bilgiyi anlama, sayma ilkelerini kullanma ve temel nicel karşılaştırmalar yapma yeteneğini ölçen standartlaştırılmış maddelerden oluşur. Derecelendirme formatı orijinal kaynakta belirtilmemiş olsa da, bu tür ölçekler genellikle doğru/yanlış veya puanlamalı kriterlere dayanır.

Anahtar Kelimeler

Sayısal biliş, okul öncesi değerlendirme, erken matematik becerileri, psikometrik test, çocuk gelişimi, bilişsel testler.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Başak Yılmaz

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2017 (Geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yayınlandığı yıl).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya telif hakları hakkında detaylı bilgi için sorumlu yazar (Başak Yılmaz) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlar genellikle yazarların iznine tabidir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: erken-sayi-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Yılmaz, B. ve İnal-Kızıltepe, G. (2017). Erken Sayı Değerlendirme Ölçeğinin 48-60 aylık çocuklar için geçerlik ve güvenirlik çalışması. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 8, 81-91.

[quads id=5]

Erken Sayı Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Erken Sayı Değerlendirme Ölçeği’nin (ESDÖ) maddeleri, orijinal kaynak metinde sağlanmamıştır. Bu nedenle, ölçek maddeleri bu girişte listelenememektedir. Ölçeğin içeriği ve maddeleri hakkında detaylı bilgi için Yılmaz ve İnal-Kızıltepe (2017) tarafından yayımlanan orijinal bilimsel makaleye başvurulması gerekmektedir.