Saygı Eğilim Ölçeği

Özet

Saygı Eğilim Ölçeği (SaEÖ), Duygu Sarmusak tarafından 2011 yılında hazırlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, ilköğretim öğrencilerinin günlük sosyal etkileşimlerde sergiledikleri saygıya yönelik davranışsal eğilimleri ve tutumları ölçmeyi amaçlamaktadır. Geliştirme aşamasında psikometrik analizlere tabi tutulan SaEÖ, öğrencilerin empatik eğilimleri ve algıladıkları öğretmen tutumlarının ahlakî değer yargıları üzerindeki etkisini inceleyen daha geniş bir araştırmanın parçası olarak kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Saygı Eğilimi, Ahlaki Değerler, İlköğretim Öğrencileri, Psikometrik Ölçek, Sosyal Davranış, Duygu Sarmusak

Yazarlar

Duygu Sarmusak

Amaç

Saygı Eğilim Ölçeği’nin temel amacı, ilköğretim düzeyindeki öğrencilerin saygılı davranış gösterme eğilimlerini güvenilir ve geçerli bir şekilde nicelendirmektir. Bu ölçek, öğrencilerin akranlarına, büyüklere ve sosyal kurallara karşı gösterdikleri saygı düzeylerini belirlemek üzere tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, öğrencilerin sosyal ve ahlaki gelişim süreçlerini anlamak ve bu alanlardaki eğitimsel ihtiyaçları tespit etmek için kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçek, temel psikolojik yapı olarak Saygı Eğilimi yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin başkalarına karşı nezaket, takdir, kabul ve toplumsal kurallara uyma gibi davranışları sergileme yatkınlığını ifade eder. SaEÖ, bu eğilimi, öğrencilerin okul ve sosyal çevrelerindeki spesifik, gözlemlenebilir davranışlar aracılığıyla operasyonelleştirir. Yapı, doğrudan öğrencilerin sosyal-duygusal öğrenme ve empatik kapasiteleriyle ilişkilidir.

Geçerlik

Saygı Eğilim Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin geliştirme aşamasında gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik analizleri bölümünde AFA (Açımlayıcı Faktör Analizi) uygulamasına dair bir atıf bulunması, ölçeğin yapı geçerliğinin belirlenmesi amacıyla faktör analizinin kullanıldığını düşündürmektedir. Faktör analizi, 14 maddenin saygı eğilimi yapısını ne ölçüde temsil ettiğini ve alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığını saptamak için temel bir yöntemdir. Detaylı geçerlik katsayıları ve analiz sonuçlarına ulaşmak için orijinal yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirlik düzeyi, iç tutarlılık katsayısı hesaplanarak değerlendirilmiştir. SaEÖ’den elde edilen puanların ne derece tutarlı olduğunu belirlemek amacıyla madde analizine dayalı olarak Cronbach Alfa iç-tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. Bu analiz sonucunda, Saygı Eğilim Ölçeği’nin güvenirlik düzeyi ,7725 olarak belirlenmiştir. Bu katsayı, sosyal bilimler araştırmaları için kabul edilebilir düzeyde iyi bir iç tutarlılığa işaret etmektedir, bu da ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin psikometrik özelliklerinin belirlenmesi sürecinde Faktör Analizi uygulanmıştır. Kaynak bilgide belirtildiği üzere, güvenilirlik çalışmalarına ek olarak AFA (Açımlayıcı Faktör Analizi) kullanılmıştır. Bu analiz, 14 maddelik ölçeğin teorik olarak beklenen yapıyı destekleyip desteklemediğini kontrol etmek, varsa alt boyutları ortaya çıkarmak ve gereksiz maddeleri elemek için hayati öneme sahiptir. Faktör analizi sonuçları, SaEÖ’nün psikometrik sağlamlığını kanıtlamada merkezi bir rol oynamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Yeni geliştirilmiş bir ölçek).

Format: 14 maddeden oluşan öz bildirim ölçeği.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: İlköğretim Öğrencileri.

Yaş Grubu: İlköğretim çağı (Genellikle 6-12 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Ölçek, Ankara’da öğrenim gören ilköğretim öğrencileri üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: 4’lü Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır (1=hiçbir zaman – 4=çoğu zaman).

Anahtar Kelimeler

Saygı, Eğilim, Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, 4’lü Likert, Güvenirlik Katsayısı

Yazarlar Detayları

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi Mevcut Değil

Yazışma Adresi: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara (2011 itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Saygı Eğilim Ölçeği, Duygu Sarmusak tarafından 2011 yılında geliştirilmiştir. Ölçek, bir akademik tezin parçası olduğundan, genellikle eğitim ve araştırma amaçlı kullanımlarda referans gösterilmek suretiyle erişime açıktır. Ticari kullanımlar veya ölçekte değişiklik yapılması için yazar veya ilgili üniversiteden izin alınması gerekebilir. Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: saygi-egilim-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

Saygı Eğilim Ölçeği’nin geliştirilmesine ve psikometrik özelliklerine ilişkin temel referans aşağıda listelenmiştir:

1. Sarmusak, D. (2011). İlköğretim öğrencilerinin empatik eğilimleri ve algıladıkları öğretmen tutumlarının öğrencilerin ahlakî değer yargılarına etkisi (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Saygı Eğilim Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek toplam 14 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme 4’lü Likert formatındadır (1=hiçbir zaman – 4=çoğu zaman). Aşağıda bazı örnek maddeler sunulmuştur:

• Kantin sırasında en önde arkadaşım varsa onun yanına geçerim
• Otobüste büyüklerime yer veririm
• Yanlış yapan insanlar gördüğümde onları nazikçe uyarırım.