Savaş ve Barış Tutum Ölçeği

Özet

Savaş ve Barış Tutum Ölçeği, Ö. Aktaş tarafından 2012 yılında hazırlanan bir Yüksek Lisans Tezi çalışması kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, özellikle ortaöğretim öğrencilerinin tarih eğitimi bağlamında edindikleri bilgiler ışığında, savaş ve barış konularına yönelik mevcut tutumlarını sistematik olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, öğrencilerin bu sosyo-politik kavramlara ilişkin algılarını, duygusal tepkilerini ve davranışsal eğilimlerini çok boyutlu bir yaklaşımla ortaya koymak üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme süreci, tarih eğitiminin öğrencilerin dünya görüşü üzerindeki etkisini inceleme ihtiyacından doğmuştur.

Anahtar Kelimeler

Savaş, Barış, Tutum, Ölçek Geliştirme, Tarih Eğitimi, Ortaöğretim Öğrencileri, Sosyo-politik Algı

Yazarlar

Özgür Aktaş

Amaç

Savaş ve Barış Tutum Ölçeği’nin temel amacı, ortaöğretim kademesindeki öğrencilerin savaş ve barış kavramlarına karşı sergiledikleri tutumları belirlemek ve bu tutumların cinsiyet, sınıf düzeyi, sosyoekonomik durum ve tarih dersi başarısı gibi çeşitli değişkenler açısından farklılık gösterip göstermediğini analiz etmektir. Ölçek, eğitim bilimleri alanında, özellikle tarih ve sosyal bilgiler öğretiminde tutumların ölçülmesi yoluyla müfredatın etkinliğini değerlendirmeye yardımcı olmayı hedeflemektedir.

Ölçek, aynı zamanda, öğrencilerin tarihsel olaylara ve güncel çatışmalara yönelik bakış açılarının ne ölçüde barışçıl veya savaş yanlısı olduğunu tespit ederek, barış eğitimi çalışmalarına bilimsel bir dayanak sağlamayı amaçlamaktadır. Ölçek, öğrencilerin bu kritik konulardaki bilgi düzeylerini ve tutumlarını bir arada ele alarak kapsamlı bir değerlendirme sunmaktadır.

Yapı (Konstrukt)

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, bireyin savaş ve barış gibi küresel ve toplumsal olaylara karşı geliştirdiği sosyo-politik tutumdur. Bu yapı, genellikle iki veya daha fazla alt boyutta incelenmektedir: Savaş yanlısı tutumlar (militarist eğilimler, çatışmayı çözüm yolu olarak görme) ve barış yanlısı tutumlar (diplomasiye, iş birliğine ve çatışmasızlığa değer verme). Ölçek, bu iki zıt kutup arasındaki bireysel konumlanmayı belirlemeyi amaçlamaktadır.

Tutum, bilişsel (bilgi ve inançlar), duyuşsal (duygusal tepkiler) ve davranışsal (eylem eğilimleri) bileşenlerden oluşur. Savaş ve Barış Tutum Ölçeği, öğrencilerin tarihsel süreçler ve güncel olaylar hakkındaki bilgilerinin, savaşın sonuçlarına dair duygusal hassasiyetlerinin ve barışçıl çözümlere olan eğilimlerinin birleşimini temsil eden karmaşık bir yapıyı ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal çalışmasında (Aktaş, 2012) geçerlik analizlerine dair detaylar tez metninde yer almaktadır. Tipik bir ölçek geliştirme sürecinde, yapı geçerliği (faktör analizi ile), kapsam geçerliği (uzman görüşleri ile) ve ölçüt geçerliği (benzer ölçeklerle korelasyon) incelenmiştir. Özellikle kapsam geçerliği için, ölçek maddelerinin tarih eğitimi ve sosyal psikoloji alanındaki uzmanlar tarafından değerlendirilmiş olması beklenmektedir. Okuyucuların, detaylı psikometrik geçerlik bulgularına tez metninden ulaşmaları tavsiye edilmektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik bilgileri kaynakçada doğrudan belirtilmemiş olsa da, ölçek geliştirme çalışmalarında yaygın olarak kullanılan iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmış olmalıdır. Bu katsayı, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, test-tekrar test güvenilirliği gibi yöntemler de ölçeğin zaman içindeki kararlılığını incelemek için kullanılmış olabilir. Detaylı güvenirlik katsayıları, ölçeğin akademik kaynağı olan Yüksek Lisans Tezi içerisinde sunulmuştur.

Faktör Analizi

Savaş ve Barış Tutum Ölçeği’nin yapısal geçerliğini ortaya koymak amacıyla faktör analizi yönteminin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin teorik olarak beklenen alt boyutlar altında toplanıp toplanmadığını gösterir. Bir tutum ölçeği olduğu için, büyük olasılıkla Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ile madde havuzu azaltılmış ve temel boyutlar belirlenmiştir. Bu boyutlar genellikle “Savaşa Destek” ve “Barışa Destek” gibi ana faktörleri içerebilir. Faktör yükleri, öz değerler ve açıklanan varyans oranları gibi kritik psikometrik veriler, tezin metodoloji bölümünde yer almaktadır.

Enstrüman (Ölçek Yapısı)

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir ölçek geliştirme çalışmasıdır.)

Format: Beşli veya yedili Likert tipi derecelendirme formatında olması muhtemeldir (Örneğin, “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Nüfus Grubu: Eğitim alanında çalışan araştırmacılar ve öğretmenler için tasarlanmıştır. Uygulama grubu ortaöğretim öğrencileridir.

Yaş Grubu: Ortaöğretim öğrencileri (Genellikle 14-18 yaş aralığı).

Nüfus Detayları: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’ne bağlı olarak Ankara’daki ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) envanteri. Öğrencilerin kendi tutumlarını beyan etmeleri esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Tutum Ölçeği, Eğitim Psikolojisi, Sosyal Tutum, Aktaş (2012), Savaş, Barış

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor (Tezde belirtilmemiştir.)

Kurum E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara, Türkiye (Tezin yapıldığı kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2012 yılında Özgür Aktaş’ın Yüksek Lisans Tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari olmayan akademik çalışmalarda kullanımı için tezin yazarı ve ilgili üniversiteden izin alınması gerekebilir. Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: savas-ve-barisa-karsi-tutum-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• Aktaş, Ö. (2012). Tarih eğitiminde savaş ve barış: Ortaöğretim öğrencilerinin savaş ve barış konularıyla ilgili bilgilerinin ve tutumlarının çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

• Tez Kaynağı (YÖK Ulusal Tez Merkezi): tez.yok.gov.tr

• Ölçek PDF Dosyası: savas-ve-barisa-karsi-tutum-olcegi-toad.pdf

Savaş ve Barış Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal çalışmadan alınan içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen yukarıda belirtilen Yüksek Lisans Tezi kaynağına başvurunuz.