Penn Etkileşimli Akran Oyunu Ölçeği

Özet

Penn Etkileşimli Akran Oyunu Ölçeği (Penn Interactive Peer Play Scale), çocukların akranlarıyla olan sosyal etkileşimlerini, oyun sırasında yaşanan aksaklıkları ve oyundan kopukluk durumlarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, Aslı Camgöz tarafından 2010 yılında Ankara örnekleminde, 60-72 aylık düşük sosyoekonomik düzeydeki çocukların ebeveyn ve öğretmenlerine yönelik olarak Türkçe’ye uyarlanmıştır. Ölçeğin uyarlama çalışması, çocukların oyun davranışlarını farklı perspektiflerden, özellikle de gelişimsel dönemlerindeki akran ilişkilerini anlamak için önemli bir araç sağlamaktadır.

Uyarlanan ölçek, 33 maddeden ve üç ana alt boyuttan oluşmaktadır: Oyun Etkileşimi, Oyun Aksaması ve Oyun Kopukluğu. Ölçek, 4’lü Likert ölçeği formatında derecelendirilmiştir (1=Hiçbir zaman – 4=Her zaman). Yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ölçeğin Türk kültürüne ve hedef yaş grubuna uygun psikometrik özelliklere sahip olduğunu göstermektedir. Bu uyarlama, erken çocukluk dönemindeki çocukların akran etkileşimlerini değerlendirmede öğretmen ve ebeveyn görüşlerine dayalı kapsamlı bir araç sunar.

Anahtar Kelimeler

akran oyunu, sosyal etkileşim, ölçek uyarlama, çocuk gelişimi, psikometrik özellikler, oyun aksaması, oyun kopukluğu, okul öncesi eğitim

Yazarlar

Aslı CAMGÖZ

Amaç

Penn Etkileşimli Akran Oyunu Ölçeği’nin temel amacı, okul öncesi dönemdeki çocukların akranlarıyla olan oyun etkileşimlerini kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Bu uyarlama çalışması özelinde, ölçeğin amacı, Türkiye’deki 60-72 aylık, özellikle düşük sosyoekonomik düzeyden gelen çocukların akran oyunu davranışlarını ebeveyn ve öğretmenlerin gözlemleri aracılığıyla ölçmektir. Bu, çocukların sosyal gelişimlerindeki olası güçlükleri veya olumlu yönleri belirlemeye yardımcı olur.

Ölçek, çocukların oyun ortamındaki sosyal becerilerini, etkileşim kalitelerini, oyun sırasında ortaya çıkan sorunları ve oyuna katılım düzeylerini objektif bir şekilde değerlendirerek, erken müdahale programları veya eğitim stratejileri için değerli bilgiler sağlamayı hedefler. Ölçeğin Türk kültürüne uyarlanması, kültürel farklılıkların akran etkileşimleri üzerindeki etkilerini anlamak için de bir zemin oluşturmaktadır.

Yapı

Penn Etkileşimli Akran Oyunu Ölçeği, çocukların akran oyunu davranışlarını üç temel alt boyut üzerinden ölçen 33 maddelik bir yapıdır. Bu alt boyutlar, çocukların oyun sırasındaki farklı davranışsal özelliklerini yansıtmaktadır.

• Oyun Etkileşimi (9 madde): Bu alt boyut, çocukların akranlarıyla olumlu ve yapıcı etkileşim kurma, işbirliği yapma, paylaşma ve ortak oyun aktivitelerine katılma becerilerini değerlendirir.
• Oyun Aksaması (14 madde): Bu alt boyut, oyun sırasında ortaya çıkan olumsuz davranışları, çatışmaları, saldırganlık eğilimlerini, kurallara uymama veya oyunun akışını bozan diğer davranışları ölçer.
• Oyun Kopukluğu (10 madde): Bu alt boyut ise çocukların oyuna katılmaktan kaçınma, yalnız kalma eğilimi, sosyal geri çekilme veya akran etkileşimlerinden uzak durma gibi davranışlarını yansıtır.

Geçerlik

Penn Etkileşimli Akran Oyunu Ölçeği (Penn Interactive Peer Play Scale)-Öğretmen Görüşü’nün geçerlik çalışmaları kapsamında, ölçeğin alt boyutlarına ilişkin madde analizleri ve t Testi uygulanmıştır. Bu analizler, maddelerin ölçmek istedikleri yapıyı ne derece doğru temsil ettiğini değerlendirmek için kritik öneme sahiptir.

Yapılan madde analizi sürecinde, ölçeğin alt ve üst %27’lik dilimlerinde maddelerin ayırıcılığı incelenmiştir. Bu analizde, her üç alt boyutta da maddelerin yeterli düzeyde ayırıcılığa sahip olduğu gözlenmiştir. Maddelerin yüksek ve düşük puan alan grupları birbirinden ayırt edebilmesi, ölçeğin yapı geçerliğinin önemli bir göstergesi olarak kabul edilmiştir. Bu sonuçlar, ölçek maddelerinin ilgili yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve geçerli olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliğini değerlendirmek amacıyla, öğretmenlere yönelik olarak test-tekrar test yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem, ölçeğin farklı zamanlarda aynı bireylere uygulandığında benzer sonuçlar verme tutarlılığını ölçer. Ön test ve son test puanları arasındaki korelasyon katsayısı incelenmiştir.

Yapılan analizler sonucunda, ön test puanları ile son test puanları arasındaki korelasyon katsayısı 0,774 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, psikometrik açıdan yüksek bir güvenirlik katsayısı olarak kabul edilmektedir. Elde edilen bu test-tekrar test sonuçları, Penn Etkileşimli Akran Oyunu Ölçeği’nin zaman içinde tutarlı ölçümler yapabildiğini ve dolayısıyla güvenilir bir araç olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Faktör Analizi

Penn Etkileşimli Akran Oyunu Ölçeği, yapısal olarak 33 madde ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar (Oyun Etkileşimi, Oyun Aksaması ve Oyun Kopukluğu), ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı ölçtüğünü göstermektedir. Uyarlama çalışmasında doğrudan bir faktör analizi sonucundan bahsedilmese de, alt boyutların belirtilmesi, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de benzer bir faktör yapısına sahip olduğunun kabul edildiğini ima etmektedir.

Genellikle bu tür uyarlama çalışmalarında, orijinal ölçeğin faktör yapısının hedef kültüre uygunluğunu değerlendirmek için doğrulayıcı faktör analizi yapılır. Mevcut bilgiler, ölçeğin çocukların akran oyunu davranışlarının üç farklı, ancak ilişkili boyutunu ölçtüğünü desteklemektedir. Bu boyutlar, çocukların sosyal etkileşimlerini daha derinlemesine anlamak için önemlidir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 4’lü Likert (1=Hiçbir zaman – 4=Her zaman)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ebeveyn ve öğretmenler tarafından değerlendirilen çocuklar.

Yaş Grubu: 60-72 aylık çocuklar.

Popülasyon Detayları: Ankara örnekleminde düşük sosyoekonomik düzeydeki çocuklar.

Test Metodolojisi: Ebeveyn ve öğretmen görüşlerine dayalı değerlendirme (informant report).

Anahtar Kelimeler

akran ilişkileri, sosyal gelişim, okul öncesi çocuklar, oyun davranışları, değerlendirme ölçeği, ebeveyn raporu, öğretmen raporu

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi Yok

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi Yok

Yazışma Adresi: Bilgi Yok

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Penn Etkileşimli Akran Oyunu Ölçeği’nin Türkiye’ye uyarlanması Aslı Camgöz tarafından 2010 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin kullanımına ilişkin spesifik izinler ve ücret bilgileri sunulan kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Genellikle akademik tezlerde uyarlanan ölçeklerin kullanımı için orijinal ölçeğin yazarlarından veya yayıncılarından izin alınması gerekebilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli araştırmalar için ilgili yazarla iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Camgöz, A. (2010). Ankara örnekleminde Penn Etkileşimli Akran Oyunu ölçeğinin 60-72 aylık düşük sosyoekonomik düzeydeki çocukların ebeveyn ve öğretmenlerine uyarlanması (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Bu teze Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: penn-etkilesimli-akran-oyunu-olcegi-toad.pdf

Penn Etkileşimli Akran Oyunu Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

33 madde ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır.
Oyun Etkileşimi(9 m)
Oyun Aksaması(14)
Oyun Kopukluğu(10 m)