Pediatrik Uyku Ölçeği

Özet

Pediatrik Uyku Ölçeği (PSQ), çocuklarda uyku ile ilişkili solunum bozukluklarını ve diğer uyku problemlerini taramak amacıyla geliştirilmiş kapsamlı bir araçtır. Bu ölçeğin Türkçe adaptasyonu, Yüksel, Söğüt, Yılmaz ve Kutluay tarafından 2011 yılında gerçekleştirilmiştir. Türkçe versiyonu, çocuklarda uyku ile ilişkili solunum bozukluklarının tahmininde ve genel uyku bozukluklarının değerlendirilmesinde geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Bu adaptasyon çalışması, ölçeğin Türk popülasyonunda psikometrik özelliklerini araştırmayı hedeflemiştir. Ölçek, çocukların uyku alışkanlıkları, horlama, apne ve gündüz uyku hali gibi çeşitli uyku parametrelerini ebeveyn bildirimleri aracılığıyla değerlendirir.

Anahtar Kelimeler

Pediatrik Uyku Ölçeği, uyku bozukluğu, çocuk, güvenirlik, geçerlik, uyarlama, solunum bozukluğu, anket.

Yazarlar

Hasan Yüksel, Ahmet Söğüt, Onur Yılmaz, Elif Kutluay

Amaç

Pediatrik Uyku Ölçeği‘nin (PSQ) birincil amacı, çocuklarda uyku ile ilişkili solunum bozukluklarını (UYİSB) ve diğer yaygın uyku sorunlarını taramak ve değerlendirmektir. Bu ölçek, klinik pratikte ve araştırmalarda çocukların uyku sağlığı hakkında hızlı ve etkili bir şekilde bilgi toplamayı hedefler. Türk popülasyonuna yönelik yapılan uyarlama çalışması ise, orijinal İngilizce versiyonun Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sağlayarak, Türkiye’deki çocuklarda uyku bozukluklarının teşhis ve takibinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç sunmayı amaçlamıştır.

Ölçek, ebeveynlerin çocuklarının uyku alışkanlıkları ve uyku sırasındaki davranışları hakkında detaylı bilgi vermesini sağlayarak, uyku apnesi, horlama ve gündüz aşırı uyku hali gibi belirtilerin erken tespitine yardımcı olmayı hedefler. Bu sayede, potansiyel uyku sorunları olan çocukların daha ileri düzeyde değerlendirme ve müdahale için yönlendirilmesine olanak tanır.

Yapı

Pediatrik Uyku Ölçeği, çocukların uyku ile ilişkili solunum bozuklukları ve diğer uyku problemlerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı değerlendirir. Ölçek, genellikle horlama, apne, gündüz uyku hali, uyku alışkanlıkları ve huzursuz uyku gibi alt ölçeklerden oluşur. Bu alt ölçekler, çocukluk çağı uyku bozukluklarının geniş spektrumunu kapsayacak şekilde tasarlanmıştır.

Ölçek, ebeveynlerin çocuklarının uyku davranışlarını gözlemlemelerine dayanır ve bu gözlemler aracılığıyla çocuklardaki uyku kalitesini, uykuya dalma ve sürdürme güçlüklerini, uyku sırasındaki solunum anormalliklerini ve gündüz işlevselliği üzerindeki etkilerini değerlendirir. Bu yapısal özellikler, ölçeğin uyku bozukluğu belirtilerini kapsamlı bir şekilde ele almasını sağlar.

Geçerlik

Yüksel ve arkadaşları (2011) tarafından yapılan Türkçe uyarlama çalışmasında, Pediatrik Uyku Ölçeği‘nin geçerlik özellikleri incelenmiştir. Çalışmanın başlığı “Reliability and validity of the Turkish version of the Pediatric Sleep Questionnaire: a tool for prediction of sleep related breathing disorder” (Pediatrik Uyku Ölçeği’nin Türkçe Versiyonunun Güvenirliği ve Geçerliği: Uyku ile İlişkili Solunum Bozukluğunu Tahmin Etmek İçin Bir Araç) ölçeğin Türk popülasyonunda geçerli olduğunu belirtmektedir.

Genellikle psikometrik çalışmalarda geçerlik; yapı geçerliği, içerik geçerliği ve ölçüt geçerliği gibi farklı boyutlarda değerlendirilir. Türkçe versiyonun geçerliği, uyku ile ilişkili solunum bozuklukları olan ve olmayan çocuklar arasında ayırt edici gücünü göstererek, klinik kullanım için uygunluğunu desteklemiştir. Bu bulgular, ölçeğin Türk çocuklarında uyku bozukluklarını doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Yüksel ve arkadaşları (2011) tarafından gerçekleştirilen çalışmada, Pediatrik Uyku Ölçeği‘nin Türkçe versiyonunun güvenirlik özellikleri de detaylı olarak incelenmiştir. Çalışmanın başlığı, ölçeğin Türk popülasyonunda güvenilir olduğunu açıkça belirtmektedir. Güvenirlik, bir ölçüm aracının tutarlılık ve istikrarlılık derecesini ifade eder.

Güvenirlik genellikle iç tutarlılık (Cronbach alfa katsayısı gibi) ve test-tekrar test güvenirliği gibi yöntemlerle değerlendirilir. Çalışma, ölçeğin farklı zamanlarda benzer sonuçlar verdiğini ve maddelerinin birbirleriyle tutarlı olduğunu göstererek, Türkçe Pediatrik Uyku Ölçeği’nin yüksek bir güvenirliğe sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgular, ölçeğin tekrar tekrar kullanıldığında istikrarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Yüksel ve arkadaşları (2011) tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, Pediatrik Uyku Ölçeği‘nin yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla faktör analizi tekniklerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Faktör analizi, ölçek maddelerinin hangi temel psikolojik yapıları ölçtüğünü ve bu maddelerin kaç alt boyutta toplandığını ortaya koymak için kullanılan istatistiksel bir yöntemdir. Bu analiz, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle ne kadar uyumlu olduğunu gösterir.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin orijinal yapısını destekleyebilir veya Türk popülasyonuna özgü yeni alt boyutların ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu analiz, ölçeğin yapı geçerliğine katkıda bulunarak, ölçtüğü kavramların netliğini ve ayrışabilirliğini sağlamıştır. Bu sayede, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında doğru bir şekilde yorumlanmasına zemin hazırlanmıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Orijinal Pediatrik Uyku Ölçeği’nin Türkçe versiyonu)

Format: Ebeveyn tarafından doldurulan anket

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinali İngilizce)

Popülasyon Grubu: Çocuklar (Pediatrik popülasyon)

Yaş Grubu: Genellikle 2-18 yaş arası çocuklar için uygundur.

Popülasyon Detayları: Uyku ile ilişkili solunum bozuklukları şüphesi olan veya genel uyku problemleri yaşayan çocuklar.

Test Metodolojisi: Ebeveynler, çocuklarının uyku alışkanlıkları ve uyku sırasındaki davranışları hakkında belirli maddeleri değerlendirir ve yanıtlar. Ölçek, çocuklarda uyku sorunlarının taranması ve değerlendirilmesi için kullanılır.

Anahtar Kelimeler

Pediatrik Uyku Ölçeği, uyku bozukluğu, çocuk sağlığı, psikometri, solunum bozukluğu, güvenirlik, geçerlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Mevcut Değil

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Pediatrik Uyku Ölçeği‘nin kullanımı için belirli izinler veya ücretler hakkında kaynakta doğrudan bilgi bulunmamaktadır. Genellikle adaptasyon çalışmalarının referans gösterilmesi ve orijinal yazarlara atıf yapılması beklenir. Ticari kullanım için orijinal ölçek geliştiricileriyle iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı: Türkçe versiyonun güvenirlik ve geçerlik çalışması 2011 yılında yayınlanmıştır. Orijinal ölçek daha önceki bir tarihte geliştirilmiştir.

Referanslar

Yüksel, H., Söğüt, A., Yılmaz, O., & Kutluay, E. (2011). Reliability and validity of the Turkish version of the Pediatric Sleep Questionnaire: a tool for prediction of sleep related breathing disorder. Tuberk Toraks, 59(3), 236-241.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: pediatric-sleep-questionnaire-toad.pdf

Pediatrik Uyku Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte Pediatrik Uyku Ölçeği‘nin maddeleri bulunmamaktadır.