Pekiştireç Kullanmayla İlgili Tutum Ölçeği

Özet

Pekiştireç Kullanmayla İlgili Tutum Ölçeği, 1998 yılında Gülsen Özcan tarafından ilköğretim okullarının birinci sınıflarında görevli sınıf öğretmenlerinin pekiştireç kullanımına yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, 52 maddeden oluşan 5’li Likert tipi bir ölçme aracıdır. Psikometrik özellikleri, yüksek iç tutarlılık güvenirliği (Cronbach’s alpha = 0.90, iki yarım güvenirliği = 0.87) ve madde-toplam puan korelasyonlarına dayalı kabul edilebilir geçerliği olduğunu göstermektedir. Bu ölçek, eğitim psikolojisi alanında öğretmenlerin davranış yönetimi stratejilerine ilişkin yaklaşımlarını anlamak için değerli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Pekiştireç, tutum, öğretmen, ilköğretim, psikolojik ölçek, güvenirlik, geçerlik, eğitim psikolojisi.

Yazarlar

Gülsen Özcan

[quads id=5]

Amaç

Pekiştireç Kullanmayla İlgili Tutum Ölçeği‘nin temel amacı, ilköğretim okullarının birinci sınıflarında görev yapan sınıf öğretmenlerinin, eğitim sürecinde pekiştireç kullanımına ilişkin tutumlarını sistematik olarak değerlendirmek ve nicelleştirmektir. Öğretmenlerin pekiştireç uygulamalarına yönelik inançlarını, algılarını ve eğilimlerini anlamak, etkili öğretim metodolojilerini geliştirmek ve öğretmenlere yönelik mesleki gelişim programlarını tasarlamak açısından büyük önem taşımaktadır.

Bu ölçek, öğretmenlerin sınıf içinde öğrenci davranışlarını ve akademik başarılarını şekillendirmede temel olan pekiştireç tekniklerini (sözel övgü, ödüller, olumlu geri bildirim gibi) kullanmaya yönelik algılarını, inançlarını ve hazırlık düzeylerini ölçmek için yapılandırılmış bir araç sağlamaktadır. Böylece, eğitim bağlamında davranışsal psikoloji prensiplerinin nasıl algılandığına dair değerli bilgiler sunulmaktadır.

Yapı

Ölçek, “pekiştireç kullanmayla ilgili tutumlar” şeklinde tanımlanan psikolojik yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu tutumlar, bir öğretmenin pekiştireç kavramına ve eğitimsel bir araç olarak pratik uygulamasına yönelik genel değerlendirici duruşunu – olumlu veya olumsuz – içermektedir.

Ölçek, öğretmenlerin birinci sınıf düzeyinde öğrenci davranışlarını ve akademik performansını şekillendirmek için çeşitli pekiştireç biçimlerini (örneğin, sözel övgü, ödüller, olumlu geri bildirim) kullanmanın etkinliği, uygunluğu ve etik sonuçları hakkındaki inançlarını yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, öncelikli olarak madde-toplam puan korelasyonları hesaplanarak yürütülmüştür. Başlangıçta 72 madde için yapılan bu analizlerde, maddelerin toplam puanla korelasyon değerlerinin -0.06 ile 0.68 arasında değiştiği gözlemlenmiştir.

Bu analizlere dayanarak, maddeler belirli kriterlere göre seçilmiş veya çıkarılmıştır: korelasyon değeri 0.20’den büyük olan ve 0.05 düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı olan maddeler ölçekte tutulmuştur. Sonuç olarak, korelasyon değeri 0.20’nin altında olan 17 madde ile korelasyon değeri 0.20’den büyük olmasına rağmen 0.05 anlamlılık düzeyini karşılamayan 3 madde ölçekten çıkarılmıştır. Bu titiz madde seçimi süreci, ölçeğin iç tutarlılığını ve yapısal geçerliğini artırarak 52 maddelik nihai formunun oluşturulmasını sağlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, yaygın olarak kabul görmüş iki psikometrik yöntem kullanılarak değerlendirilmiştir. İlk olarak, iç tutarlılık katsayısı Cronbach’s alpha hesaplanmış ve bu değer 0.90 olarak bulunmuştur. Bu yüksek değer, ölçek maddeleri arasında mükemmel bir iç tutarlılık olduğunu, yani maddelerin aynı temel yapıyı güvenilir bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

İkinci olarak, iki yarım güvenirliği (Split-half reliability) yöntemi kullanılmış ve “r” değeri 0.87 olarak elde edilmiştir. Hem Cronbach’s alpha hem de iki yarım güvenirliği katsayıları, ölçeğin yüksek düzeyde bir istikrar ve tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamakta, böylece öğretmenlerin pekiştireç kullanımına yönelik tutumlarını ölçmede yüksek güvenirliğe sahip olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Sağlanan kaynak içeriği, madde seçimi ve arıtma için kapsamlı bir madde-toplam korelasyon süreci detaylandırmasına rağmen, açıkça bir faktör analizi çalışmasından bahsetmemektedir. Madde azaltma süreci, istatistiksel anlamlılık ve korelasyon eşiklerine dayanmakta olup, bu durum örtük olarak tek boyutlu veya yüksek derecede tutarlı bir temel yapıyı desteklemektedir.

Gelecekteki araştırmalar, “Pekiştireç Kullanmayla İlgili Tutum” yapısının altında yatan gizil yapıyı ampirik olarak doğrulamak amacıyla keşfedici veya doğrulayıcı faktör analizleri yapmayı içerebilir. Bu tür analizler, ölçeğin boyutluluğu hakkında daha derinlemesine bilgiler sağlayabilir.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Biçim: 52 maddeden oluşan, 5’li Likert Ölçeği (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlköğretim okullarının birinci sınıflarında görevli sınıf öğretmenleri.

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Yetişkin öğretmenler olduğu varsayılmaktadır).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ilköğretim okullarının birinci sınıflarında aktif olarak görev yapan sınıf öğretmenleri.

Test Metodolojisi: Katılımcıların kendilerini değerlendirdiği bir öz bildirim anketidir. Her madde için 5’li Likert ölçeği üzerinden yanıt vermeleri beklenmektedir. Ölçek, öğretmenlerin pekiştireç kullanımıyla ilgili tutumlarını belirlemek amacıyla tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen tutumları, davranış yönetimi, ilköğretim, psikometrik özellikler, eğitimde pekiştireç, öz bildirim ölçeği.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Belirtilmemiş

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Belirtilmemiş

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek 1998 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için izinler ve olası ücretler hakkında bilgi almak amacıyla doğrudan sorumlu yazar Gülsen Özcan ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ticari veya araştırma amaçlı kullanımlar için yazarın onayının alınması önemlidir.

Kaynaklar

• Özcan, G. (1998). İlköğretim okullarının birinci sınıflarında görevli sınıf öğretmenlerinin pekiştireç kullanmayla ilgili tutumları (Yüksek lisans tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
• Tezin YÖK Ulusal Tez Merkezi’ndeki bağlantısı: tez.yok.gov.tr
• Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: pekistirec-kullanmayla-ilgili-tutum-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Pekiştireç Kullanmayla İlgili Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri orijinal kaynakta açıkça belirtilmemiştir.