Paternalist Liderlik Ölçeği

Özet

Bu giriş, Paternalist Liderlik Ölçeği‘nin Türkçe adaptasyonunu sunmaktadır. Ölçek, Erol ve Şentürk (2018) tarafından Türk kültürel ve örgütsel bağlamına uyarlanmıştır. Çalışma, özgün Paternalist Liderlik Ölçeği‘nin psikometrik özelliklerini Türkçe konuşan popülasyon üzerinde değerlendirmeyi amaçlamıştır. Bu adaptasyon, Türk iş ve eğitim ortamlarında paternalist liderlik davranışlarının ve bu davranışların etkilerinin bilimsel olarak incelenmesine olanak tanımaktadır. Ölçek, özellikle liderlik araştırmalarında ve örgütsel psikoloji alanında kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Paternalist Liderlik, Liderlik Ölçeği, Türkçe Adaptasyon, Psikometrik Özellikler, Örgütsel Psikoloji

Yazarlar

Evrim Erol, İbrahim Şentürk

Amaç

Paternalist Liderlik Ölçeği‘nin temel amacı, paternalist liderlik davranışlarını Türk örgütsel ve kültürel bağlamında geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin kavramsal yapısının ve maddelerinin Türk toplumunun değerleri ve iş kültürü ile ne ölçüde örtüştüğünü incelemeyi hedeflemiştir. Ölçek, liderlerin astlarına karşı hem otoriter hem de iyiliksever tutumlarını bir arada sergilediği karmaşık bir liderlik stilini değerlendirmek için geliştirilmiştir.

Ölçek, araştırmacılara ve uygulayıcılara, paternalist liderlik ile çalışan performansı, iş tatmini, örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlık davranışı gibi çeşitli örgütsel sonuçlar arasındaki ilişkileri incelemede standart bir araç sağlamaktadır. Böylece, liderlik uygulamalarının anlaşılmasına ve geliştirilmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Paternalist Liderlik Ölçeği, genellikle üç temel boyutu olan paternalist liderlik yapısını ölçmeyi hedefler: otoriter liderlik, iyiliksever liderlik ve ahlaki liderlik. Otoriter liderlik boyutu, liderin astları üzerinde güçlü bir kontrol ve otorite kurmasını, kararlarını tek başına almasını ve astlarından mutlak itaat beklemesini ifade eder. İyiliksever liderlik ise liderin astlarının kişisel ve profesyonel refahına karşı duyduğu babaçana ilgiyi, onlara destek olmasını ve koruyucu bir tutum sergilemesini içerir. Ahlaki liderlik boyutu ise liderin kişisel erdem, adalet ve örnek davranış sergileyerek astlarına rol model olmasını vurgular.

Bu ölçek, bu üç boyutun birleşimini ölçerek, liderlerin astlarıyla olan ilişkilerinde hem güçlü bir hiyerarşik yapı hem de kişisel bir ilgi ve ahlaki rehberlik unsurlarını nasıl dengelediğini anlamaya çalışır. Adaptasyon çalışması, bu boyutların Türk kültürel yapısında nasıl tezahür ettiğini ve ölçülebilirliğini araştırmıştır. Ölçek, bu karmaşık yapıyı çok boyutlu bir perspektiften ele alarak, paternalist liderlik fenomenine dair kapsamlı bir değerlendirme sunar.

Geçerlik

Kaynak içerikte Paternalist Liderlik Ölçeği‘nin geçerliğine dair spesifik detaylar belirtilmemiştir. Ancak bir adaptasyon çalışması olması nedeniyle, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığını incelemek amacıyla çeşitli geçerlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır. Geçerlik, bir ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü ifade eder ve genellikle farklı türleri bulunur.

Bu tür bir çalışmada, genellikle yapı geçerliği (örneğin, doğrulayıcı faktör analizi ile boyutların doğrulanması), içerik geçerliği (maddelerin ilgili yapıyı temsil etme derecesi) ve ölçüt geçerliği (ölçeğin ilgili diğer değişkenlerle tutarlılığı) incelenir. Erol ve Şentürk (2018) tarafından yapılan adaptasyon çalışmasının, ölçeğin Türk kültürü için uygunluğunu ve orijinal kavramsal yapısını yansıttığını gösteren istatistiksel analizleri içerdiği düşünülmektedir.

Güvenirlik

Kaynak içerikte Paternalist Liderlik Ölçeği‘nin güvenirliğine dair spesifik bilgiler sunulmamıştır. Güvenirlik, bir ölçüm aracının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder; yani aynı koşullar altında tekrarlandığında benzer sonuçlar verme eğilimini gösterir. Psikometrik adaptasyon çalışmalarında güvenirlik, ölçeğin tutarlı bir ölçüm aracı olduğunu göstermek için kritik öneme sahiptir.

Genellikle güvenirlik analizleri arasında iç tutarlılık (Cronbach’s Alpha katsayısı ile maddelerin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu ölçme) ve test-tekrar test güvenirliği (farklı zamanlarda yapılan ölçümlerin tutarlılığı) yer alır. Erol ve Şentürk (2018) çalışmasında, ölçeğin Türk örnekleminde yüksek iç tutarlılık ve zamana yayılan kararlılık gösterdiği yönünde bulgulara yer verildiği varsayılmaktadır, bu da ölçeğin güvenilir bir araç olduğunu işaret eder.

Faktör Analizi

Kaynak içerikte Paternalist Liderlik Ölçeği‘nin faktör analizine ilişkin detaylı bilgi bulunmamaktadır. Ancak bir ölçek adaptasyon çalışmasında faktör analizi, ölçeğin yapı geçerliğini incelemek ve orijinal ölçeğin boyutlarının uyarlanan dilde de geçerli olup olmadığını doğrulamak için vazgeçilmez bir yöntemdir. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi alt boyutları temsil ettiğini ve bu boyutların teorik yapıyla ne kadar uyumlu olduğunu belirlemeye yardımcı olur.

Erol ve Şentürk (2018) çalışmasında, muhtemelen açımlayıcı faktör analizi (AFA) veya doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, maddeler arasındaki ilişkileri keşfederek temel boyutları belirlerken, DFA ise önceden belirlenmiş bir faktör yapısının (yani paternalist liderliğin otoriter, iyiliksever ve ahlaki boyutları gibi) veri tarafından ne ölçüde desteklendiğini test eder. Bu analizler, ölçeğin Türk örnekleminde de çok boyutlu yapısını koruduğunu ve geçerli bir ölçüm aracı olduğunu göstermek için kullanılmıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanır (örn. “Kesinlikle katılmıyorum”dan “Kesinlikle katılıyorum”a kadar 5 veya 7 noktalı bir ölçek).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Örgütsel bağlamda çalışan yetişkinler (yöneticiler ve astlar).

Yaş Grubu: Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Türk kültürü ve iş ortamlarında çalışan bireylerden oluşan örneklem üzerinde uyarlanmıştır.

Test Metodolojisi: Kendi kendine raporlama (self-report) yöntemiyle uygulanır. Katılımcılar, liderlerinin veya kendi liderlik davranışlarını değerlendiren maddelere yanıt verirler.

Anahtar Kelimeler

Liderlik Stilleri, Örgütsel Davranış, Psikolojik Test, Ölçek Geliştirme, Türk Kültürü

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi sağlanmamıştır.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Evrim Erol için)

Yazışma Adresi: Bilgi sağlanmamıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanımı için özel izinler veya ücretlendirme hakkında kaynak içerikte bilgi bulunmamaktadır. Ölçeği kullanmayı düşünen araştırmacıların ve uygulayıcıların, ölçeğin sorumlu yazarı Evrim Erol ile doğrudan iletişime geçmeleri tavsiye edilir. Ölçeğin adaptasyon çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır.

Referanslar

Erol, E., & Senturk, I. (2018). Paternalistic Leadership Scale Turkish adaptation a validity – reliability study.
International Journal of Educational Methodology, 4(4), 267-285. doi: 10.12973/ijem.4.4.267

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: paternalistic-leadership-scale-toad.pdf

Paternalist Liderlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak içerikte Paternalist Liderlik Ölçeği’nin maddeleri bulunmamaktadır. Bu nedenle, ölçek maddeleri buraya eklenememiştir. Maddelere erişim için lütfen ilgili referans kaynağına başvurunuz veya sorumlu yazarla iletişime geçiniz.