Etik Liderlik Ölçeği

Özet

Etik Liderlik Ölçeği, eğitim kurumları bağlamında okul müdürlerinin etik davranışlarını ve bu davranışlara yönelik beklentileri ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Abdurrahman İlğan ve Mustafa Ekiz tarafından 2020 yılında yürütülen çalışma, ölçeğin yapısal geçerliğini ve iç tutarlılığını sağlamayı hedeflemiştir. Bu ölçek, özellikle eğitim yöneticilerinin karar alma süreçlerinde ve personel ilişkilerinde sergilediği ahlaki ve etik ilkeleri değerlendirmede kritik bir rol oynamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, Türk eğitim sistemindeki etik liderlik uygulamalarının bilimsel olarak incelenmesine olanak tanımıştır.

Anahtar Kelimeler

Etik Liderlik, Okul Müdürleri, Etik Beklenti, Geçerlik, Güvenirlik, Eğitim Yönetimi, İş Ahlakı, Psikometrik Geliştirme.

Yazarlar

Abdurrahman İlğan, Mustafa Ekiz

Amaç

Etik Liderlik Ölçeği’nin temel amacı, eğitim kurumlarında görev yapan okul müdürlerinin sergilediği etik liderlik davranışlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçebilecek standart bir araç sunmaktır. Bu geliştirme çalışması, yöneticilerin etik davranışlarının hem çalışanlar hem de kurum üzerindeki etkilerini analiz edebilmek için sağlam bir temel oluşturmayı hedeflemiştir.

Ölçek, liderlerin dürüstlük, adalet, şeffaflık ve rol model olma gibi temel etik boyutlardaki yeterliliklerini değerlendirerek, etik dışı davranışların önlenmesine yönelik stratejiler geliştirmeye katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Bu ölçek aracılığıyla elde edilen veriler, eğitim yöneticilerinin mesleki gelişim programlarının etik odaklı olarak yeniden yapılandırılmasına rehberlik edebilir.

Yapı

Ölçek, Etik Liderlik yapısını ölçmektedir. Etik liderlik, sadece yasalara uygun davranmayı değil, aynı zamanda ahlaki açıdan doğru olanı yapmayı, adil olmayı ve çalışanlara saygıyla yaklaşmayı içeren geniş bir kavramdır. Bu yapı, liderin kişisel etik değerlerini, karar alma süreçlerindeki şeffaflığını ve organizasyon içinde etik standartları teşvik etme yeteneğini kapsamaktadır.

Ölçeğin maddeleri, genellikle liderin personel ilişkilerinde sergilediği adalet, dürüstlük, güvenilirlik ve etik değerlere bağlılık gibi temel boyutlar etrafında toplanmıştır. Bu çok boyutlu yapı, etik liderliğin karmaşık doğasını yakalamayı ve yöneticilerin farklı etik sorumluluk alanlarındaki performanslarını ayrıştırmayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Etik Liderlik Ölçeği’nin Geçerlik çalışması, ölçeğin geliştirildiği orijinal makalede (İlğan & Ekiz, 2020) detaylı olarak sunulmuştur. Geliştirme çalışması, ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemlerini kullanmıştır.

Faktör analizleri, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen etik liderlik yapısını ne ölçüde temsil ettiğini göstermiştir. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin etik liderlik yapısını tutarlı ve güçlü bir şekilde ölçtüğünü destekleyen istatistiksel kanıtlar elde edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin amaca uygun olarak kullanılabileceğine dair önemli bir güvence sağlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin Güvenirlik analizi de geçerlik çalışmasıyla birlikte aynı makalede rapor edilmiştir. Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek üzere Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı temel yapıyı ölçtüğünü göstermektedir. Bu yüksek iç tutarlılık, ölçeğin farklı zamanlarda ve farklı örneklemlerde uygulandığında benzer sonuçlar verme potansiyelini artırmakta, böylece ölçme aracının istikrarını kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Etik Liderlik Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla yürütülen Faktör Analizi, ölçeğin boyutlarını belirlemede merkezi bir rol oynamıştır. Çalışmada öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak maddelerin hangi faktörler altında toplandığı keşfedilmiştir. Bu aşama, ölçeğin nihai yapısını oluşturmuştur.

AFA sonuçlarının ardından, elde edilen faktör yapısının farklı bir örneklemde de doğrulandığını göstermek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, kabul edilebilir uyum indeksleri sunarak, ölçeğin faktör yapısının kuramsal beklentilere uygun olduğunu ve sağlam bir yapıya sahip olduğunu istatistiksel olarak teyit etmiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Development)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal makalede detayları bulunmaktadır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim Yöneticileri ve Öğretmenler (Okul müdürleri ve etik beklentilerini değerlendiren personel).

Yaş Grubu: Yetişkinler (Eğitim sektöründe çalışan profesyoneller).

Popülasyon Detayları: Ölçek, özellikle Türkiye’deki ilk ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan okul müdürlerinin etik liderlik davranışlarını ve bu davranışlara dair algıları ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim ve/veya Gözlemci Bildirimi (Okul müdürlerinin etik davranışlarının başkaları tarafından değerlendirilmesi).

Anahtar Kelimeler

Eğitim Liderliği, Ahlaki Yönetim, Okul Yönetimi, Liderlik Davranışları, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: ORCID bilgisi kaynakta belirtilmemiştir. (Orijinal makaleden kontrol edilmelidir.)

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Sorumlu yazarın kurumsal adresi (İnönü Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Malatya, Türkiye).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020 (Yayın yılına göre).

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazar(lar) ile iletişime geçilmesi önerilir. Detaylı kullanım koşulları orijinal makalede veya yazar(lar)dan öğrenilebilir.

Orijinal makalenin DOI bağlantısı: http://dx.doi.org/10.12711/tjbe.2020.13.2.0159

Referanslar

İlğan, A., ve Ekiz, M. (2020). Okul Müdürleri Etik Beklenti Ölçeği ile Etik Liderlik Ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İş Ahlakı Dergisi, 13(2), 38-81. DOI: 10.12711/tjbe.2020.13.2.0159

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: etik-liderlik-olcegi-toad.pdf

Etik Liderlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte yer almadığından, bu kısım boş bırakılmıştır. Maddelerin tamamına, yukarıda referansı verilen İlğan ve Ekiz (2020) makalesinden veya sağlanan PDF dosyasından ulaşılabilir.