Patient Rated Wrist/Hand Evaluation (PRWHE-T) Ölçeği

Özet

Hasta Derecelendirmeli El Bileği/El Değerlendirme (PRWHE-T) Ölçeği, uluslararası alanda tanınan Patient Rated Wrist/Hand Evaluation (PRWHE) ölçeğinin Türkçe adaptasyonudur. Bu adaptasyon, Türk popülasyonunda el bileği ve el rahatsızlıkları olan hastalarda ağrı ve sakatlığı değerlendirmek için kültürel olarak uygun ve psikometrik açıdan sağlam bir enstrüman sağlamak amacıyla geliştirilmiştir. Orijinal PRWHE, el bileği ve elini etkileyen rahatsızlıkları olan bireylerin yaşadığı ağrı ve fonksiyonel kısıtlılıkları ölçmek için yaygın olarak kullanılan bir öz bildirim anketidir. Türkçe versiyonu, Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında uygulanmasını kolaylaştırmayı, hasta sonuçlarının doğru ve güvenilir bir şekilde değerlendirilmesini sağlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

PRWHE, PRWHE-T, el bileği, el, ağrı, sakatlık, değerlendirme, Türkçe adaptasyon, geçerlilik, güvenilirlik, psikometri.

Yazarlar

Orijinal PRWHE: MacDermid, J.C., Williams, D.M., & Richards, R.S. (1998).

PRWHE-T Adaptasyonu: Öke Topcu, D.

Amaç

Hasta Derecelendirmeli El Bileği/El Değerlendirme (PRWHE-T) ölçeğinin temel amacı, el bileği ve el problemleri yaşayan bireylerdeki ağrı şiddetini ve fonksiyonel sakatlığı nicel olarak belirlemek için kapsamlı, hasta tarafından bildirilen bir değerlendirme aracı sağlamaktır. Özellikle, adapte edilmiş Türkçe versiyonu, Türkiye’deki sağlık profesyonellerinin ve araştırmacıların kırıklar, karpal tünel sendromu, osteoartrit veya romatoid artrit gibi çeşitli durumların hastanın günlük aktiviteleri ve genel yaşam kalitesi üzerindeki etkisini doğru bir şekilde ölçmelerini sağlamayı amaçlamaktadır.

Bu ölçek, müdahalelerin etkinliğini değerlendirmek, hastalığın ilerleyişini izlemek ve bilinçli klinik karar verme süreçlerini kolaylaştırmak için değerli bir sonuç ölçütü olarak hizmet vermektedir. Hastanın sübjektif deneyimini yakalayarak, PRWHE-T, el bileği ve el rahatsızlıklarının yol açtığı yükün daha bütünsel bir şekilde anlaşılmasına katkıda bulunur.

Yapı

PRWHE-T ölçeği, el bileği ve el ile ilgili iki temel psikolojik yapıyı (construct) ölçmek üzere tasarlanmıştır: ağrı ve fonksiyonel sakatlık. Ağrı bileşeni genellikle belirli aktiviteler sırasında ve istirahatte yaşanan ağrının yoğunluğunu ve sıklığını değerlendirir. Fonksiyonel sakatlık bileşeni ise bireylerin kişisel bakım, ev işleri, işle ilgili aktiviteler ve boş zaman/spor aktiviteleri dahil olmak üzere çeşitli günlük aktiviteleri gerçekleştirirken karşılaştıkları zorlukları değerlendirir.

Bu iki boyut aracılığıyla ölçek, el bileği ve el rahatsızlıklarının bireyin yaşamı üzerindeki çok yönlü etkisini yakalar ve objektif klinik ölçümlerin ötesine geçerek hastanın fonksiyonel kısıtlılıkları ve rahatsızlığı hakkındaki bakış açısını içerir. Bu hasta odaklı yaklaşım, bu durumların gerçek yükünü anlamak için kritik öneme sahiptir.

Geçerlilik

PRWHE-T’nin geçerlilik (validity) ile ilgili spesifik detaylar kısa kaynak içerikte açıkça belirtilmemiş olsa da, Öke Topcu (2014) tarafından yapılan adaptasyon çalışması, Türkçe versiyonun geçerliliğini araştırmayı açıkça hedeflemiştir. Tipik olarak, psikolojik ölçekler için kültürler arası adaptasyon çalışmaları, adapte edilmiş enstrümanın hedef popülasyonda ölçmek istediği şeyi ölçtüğünden emin olmak için çeşitli geçerlilik biçimlerini değerlendirmeyi içerir.

Bu tür ölçekler için yaygın olarak değerlendirilen geçerlilik yönleri arasında, maddelerin ilgi alanını yeterince kapsadığından emin olmak için içerik geçerliliği; teorik yapıyı doğrulamak için genellikle faktör analizi ve diğer ilgili ölçümlerle karşılaştırmalar (yakınsak/ıraksak geçerlilik) yoluyla değerlendirilen yapı geçerliliği; ve puanları harici bir kriterle ilişkilendirmeyi içeren kriter geçerliliği bulunmaktadır. Öke Topcu (2014) tarafından hazırlanan tezin, PRWHE-T’nin Türk bağlamındaki geçerliliğini destekleyen ayrıntılı psikometrik analizler sunduğu beklenmektedir.

Güvenilirlik

Geçerlilik gibi, kaynak içerik de PRWHE-T’nin güvenilirlik (reliability) ile ilgili açık sayısal veriler sağlamamaktadır. Ancak, Öke Topcu (2014) tarafından yapılan adaptasyon çalışması, özellikle Türkçe versiyonun güvenilirliğini araştırmayı amaçlamıştır. Güvenilirlik, ölçümün zaman içinde ve farklı uygulamalarda tutarlılığı ve istikrarını ifade eder.

Ölçek adaptasyon çalışmalarında tipik olarak incelenen temel güvenilirlik ölçümleri arasında, ölçek içindeki maddelerin ne kadar iyi ilişkili olduğunu belirlemek için genellikle Cronbach’s alfa katsayısı kullanılarak değerlendirilen iç tutarlılık; ve hastanın durumunda önemli bir değişiklik beklenmediği bir dönemde puanların istikrarını değerlendiren test-tekrar test güvenilirliği bulunmaktadır. Öke Topcu (2014) tarafından hazırlanan tez, PRWHE-T’nin Türk popülasyonunda tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini gösteren bu güvenilirlik yönleriyle ilgili spesifik bulguları içerecektir.

Faktör Analizi

Bir psikolojik ölçeğin yeni bir kültürel bağlama adaptasyonu, orijinal ölçeğin altında yatan teorik yapısının çevrilmiş versiyonda da korunup korunmadığını doğrulamak için kapsamlı bir faktör analizi yapılmasını gerektirir. Sağlanan kaynak parçacığında ayrıntılı olarak belirtilmese de, Öke Topcu (2014) tarafından yapılan çalışmanın faktör analitik prosedürleri içermesi oldukça olasıdır.

Keşfedici Faktör Analizi (KFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gibi bu analizler, PRWHE-T’nin boyutluluğunu doğrulamak, maddelerin amaçlandığı gibi gruplandığını (örneğin, ağrı maddelerinin bir ağrı alt ölçeği oluşturması ve sakatlık maddelerinin bir sakatlık alt ölçeği oluşturması) sağlamak için kritik öneme sahiptir. Başarılı bir faktör analizi, PRWHE-T’nin yapısal geçerliliği için güçlü kanıtlar sağlayarak, Türkçe popülasyonunda da orijinal PRWHE ile aynı yapıları ölçtüğünü gösterir.

Enstrüman

Test Tipi: Öz bildirim ölçeği, Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Likert ölçeği tabanlı (genellikle 0’dan 10’a kadar derecelendirme ile)

Mevcut Diller: Türkçe (PRWHE-T), İngilizce (Orijinal PRWHE) ve diğer dillere adapte edilmiş versiyonları.

Popülasyon Grubu: El bileği ve el bölgelerindeki ağrı ve fonksiyonel kısıtlılıkları olan yetişkin hastalar.

Yaş Grubu: Yetişkinler (genellikle 18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Türk popülasyonunda çeşitli el bileği ve el rahatsızlıkları (örn. kırıklar, karpal tünel sendromu, osteoartrit, romatoid artrit) yaşayan bireyler.

Test Metodolojisi: Hastaların el bileği ve el ağrısını ve fonksiyonel yeteneklerini belirli bir derecelendirme sistemi (genellikle 0’dan 10’a) kullanarak kendi bildirimleriyle değerlendirmesine dayanır. Ölçek, ağrı ve fonksiyon bölümlerinden oluşur ve toplam bir puan elde edilir.

Anahtar Kelimeler

El bileği ağrısı, el fonksiyonu, hasta odaklı sonuçlar, psikometri, klinik değerlendirme, rehabilitasyon.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Mevcut Değil (Adaptasyon yazarı D. Öke Topcu için)

İlişkili E-posta Adresleri: Mevcut Değil

Yazışma Adresi: Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

PRWHE ölçeğinin orijinal versiyonu genellikle akademik ve klinik araştırma amaçlı kullanım için ücretsizdir, ancak uygun atıf yapılması gerekmektedir. PRWHE-T’nin adaptasyon çalışması 2014 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı veya modifikasyonu için orijinal yazarlardan izin alınması gerekebilir. Türk popülasyonunda PRWHE-T’nin kullanımı için Öke Topcu (2014) tezine atıf yapılması önem taşımaktadır.

Referanslar

Öke Topcu, D. (2014). PRWHE (Patient rated wrist/hand evaluation)’nin Türkçe versiyonunun (PRWHE-T) Türk popülasyonunda kültürler arası adaptasyon, geçerlilik ve güvenilirliğinin çalışılması ve PRWHE’nin fizikometrik özelliklerinin ölçülmesi (Tıpta uzmanlık tezi, Başkent Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Ankara). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.

MacDermid, J.C., Williams, D.M., & Richards, R.S. (1998). Patient Rating of Wrist Pain and Disability: A Reliable and Valid Outcome Measure. The Journal of Hand Surgery, 23(6), 1091-1097.

Hasta Derecelendirmeli El Bileği/El Değerlendirme (PRWHE-T) Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Sağlanan kaynak içerikte ölçek maddeleri bulunmamaktadır. Ölçeğin maddelerine ulaşmak için Öke Topcu (2014) tarafından hazırlanan doktora tezine başvurulması gerekmektedir. Tez, YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir.