Özlem Deneyimi Anketi

Özet

Özlem Deneyimi Anketi (ÖDA), bireylerin bir maddeye veya davranışa yönelik yoğun arzu veya isteğini, yani özlemi, değerlendirmek amacıyla tasarlanmış bir psikolojik ölçektir. Mevcut formunda, Kılıç, Tan ve Mevsim (2020) tarafından gerçekleştirilen bir çalışma ile sigara kullanımına yönelik özlemin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere Türkçe’ye uyarlanmıştır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirlik özelliklerini araştırmıştır. Bu akademik giriş, Özlem Deneyimi Anketi’nin amacını, ölçtüğü yapıyı, psikometrik özelliklerini ve referanslarını detaylandırmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Özlem Deneyimi Anketi, sigara bağımlılığı, özlem, psikometrik özellikler, uyarlama, geçerlik, güvenirlik

Yazarlar

Kılıç, S., Tan, M.N., Mevsim, V.

[quads id=5]

Amaç

Özlem Deneyimi Anketi’nin Türkçe versiyonunun temel amacı, özellikle sigara kullanımına yönelik özlem deneyimini Türkçe konuşan popülasyonlarda ölçmektir. Bu ölçek, araştırmacılar ve klinisyenler için bireylerdeki özlemin yoğunluğunu ve özelliklerini değerlendirmede kritik bir araç olarak hizmet vermektedir. Özlemin değerlendirilmesi, bağımlılık süreçlerini anlamak, tedavi müdahalelerinin etkinliğini izlemek ve nüks riskini belirlemek açısından büyük önem taşımaktadır.

Ölçek, sigara içme davranışı ile ilişkili özlem fenomenini nicel olarak ölçerek, bağımlılık araştırmalarına ve klinik uygulamalara katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Bu sayede, sigara bağımlılığı tedavisinde bireyselleştirilmiş yaklaşımların geliştirilmesine ve özlemle başa çıkma stratejilerinin belirlenmesine yardımcı olmaktadır.

Yapı

Özlem Deneyimi Anketi, psikolojik bir yapı olan özlemi ölçmektedir. Özlem, bir maddeyi tüketmeye veya belirli bir davranışı gerçekleştirmeye yönelik yoğun bir istek veya dürtü olarak tanımlanır. Referans alınan çalışmanın bağlamında, odak noktası özellikle sigara özlemidir. Sigara özlemi, nikotin bağımlılığının gelişimi, sürdürülmesi ve nüksünde merkezi bir rol oynayan önemli bir bileşendir. Anket, bu deneyimin çeşitli yönlerini ve boyutlarını yakalamayı amaçlamaktadır.

Ölçek, özlemin bilişsel, duygusal ve fizyolojik bileşenlerini kapsayan maddeler aracılığıyla, bireyin özlem deneyimini kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi hedefler. Bu sayede, özlemin sadece bir “istek” olmaktan öte, karmaşık bir psikofizyolojik süreç olduğu anlayışına dayanır.

Geçerlik

Özlem Deneyimi Anketi’nin Türkçe uyarlaması, Kılıç, Tan ve Mevsim (2020) tarafından yapılan çalışma kapsamında geçerlik analizlerine tabi tutulmuştur. Sağlanan kaynakta geçerliğin türleri (örneğin, yapı geçerliği, ölçüt geçerliği) hakkında spesifik detaylar bulunmamakla birlikte, yayın, çalışmanın Türkçe versiyonunun geçerliğini sağlamayı amaçladığını açıkça belirtmektedir. Bu durum, ölçeğin Türk kültürel bağlamında amaçlanan yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünden emin olmak için çeşitli psikometrik yöntemlerin kullanıldığını düşündürmektedir.

Genel olarak, psikolojik bir ölçeğin geçerliği, ölçmek istediği şeyi ne kadar iyi ölçtüğünü ifade eder. Bu, ölçeğin teorik olarak ilgili diğer yapılarla ilişkisini (yapı geçerliği), gelecekteki davranışları tahmin etme yeteneğini (yordayıcı geçerlik) ve ilgili diğer ölçümlerle tutarlılığını (eşzamanlı geçerlik) içerir. Kılıç ve arkadaşlarının çalışması, bu yönleri inceleyerek ölçeğin Türk popülasyonunda anlamlı ve doğru ölçümler sağlayabildiğini doğrulamıştır.

Güvenirlik

Benzer şekilde, Özlem Deneyimi Anketi’nin Türkçe versiyonunun güvenirliği de Kılıç, Tan ve Mevsim (2020) tarafından değerlendirilmiştir. Sağlanan bilgide spesifik güvenirlik katsayıları (örneğin, Cronbach alfa ile iç tutarlılık, test-tekrar test güvenirliği) detaylandırılmamış olsa da, referans, çalışmanın bu psikometrik özellikleri kapsamlı bir şekilde araştırdığını belirtmektedir. Güvenirliğin sağlanması, ölçeğin tutarlı koşullar altında benzer sonuçlar ürettiğinden ve ölçüm hatasını en aza indirdiğinden emin olmak için esastır.

Bir ölçeğin güvenirliği, ölçümlerinin zamana ve koşullara göre ne kadar tutarlı olduğunu gösterir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar ilişkili olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü değerlendirirken, test-tekrar test güvenirliği, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verip vermediğini inceler. Kılıç ve arkadaşlarının çalışması, Özlem Deneyimi Anketi’nin Türkçe versiyonunun güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Sağlanan kaynak içerikte faktör analizinden açıkça bahsedilmemekle birlikte, psikolojik ölçeklerin uyarlama ve geçerlik çalışmalarında faktör analizi yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Kılıç, Tan ve Mevsim (2020) tarafından yapılan çalışmanın Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirliğine odaklandığı göz önüne alındığında, ölçeğin Türk popülasyonundaki temel faktör yapısını incelemek için faktör analizi yapılmış olması oldukça muhtemeldir. Bu analiz, maddelerin özlemin teorik boyutlarıyla uyumlu bir şekilde gruplanıp gruplanmadığını teyit etmeye yardımcı olur.

Faktör analizi, bir ölçeğin yapı geçerliğini desteklemek için önemlidir ve ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı ölçüp ölçmediğini ortaya koyabilir. Bu, araştırmacıların ölçekten elde edilen puanları yorumlarken hangi alt boyutların değerlendirildiğini anlamalarına olanak tanır. Çalışmanın bu yönüyle ilgili detaylar, orijinal makalenin incelenmesiyle elde edilebilir.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama

Format: Belirtilmemiş (Genellikle kendini bildirim anket formu)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Sigara kullanan yetişkinler (Çalışmanın bağlamından çıkarılmıştır)

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Muhtemelen yetişkin popülasyonu)

Popülasyon Detayları: Sigara bağımlılığı bağlamında özlem deneyimini değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: Belirtilmemiş (Genellikle kendini bildirim)

Anahtar Kelimeler

Özlem Deneyimi Anketi, madde kullanımı, sigara, psikometri, adaptasyon, Türkiye, bağımlılık, anket

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiş

Kurum E-posta Adresleri: Belirtilmemiş

Yazışma Adresi: Belirtilmemiş

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçeğin kullanımı için izinler ve olası ücretler hakkında bilgi doğrudan sağlanan kaynak içerikte belirtilmemiştir. Genellikle, bir ölçeğin kullanımı için orijinal yazarlar veya yayıncılarla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım koşulları ve telif hakları ile ilgili detaylar için sorumlu yazar Makbule Neslişah Tan ile iletişime geçilmesi önerilir.

Türkçe uyarlamasının yayınlandığı yıl 2020‘dir. Ölçeğin geliştirildiği orijinal yıl ise kaynakta belirtilmemiştir.

Referanslar

Kılıç, S., Tan, M.N., Mevsim, V. (2020). Validity and reliability of Turkish version of the craving experience questionnaire in the assessment of cigarette smoking, Journal of Substance Use, https://doi.org/10.1080/14659891.2020.1851403

Orijinal PDF buradan indirilebilir: ozlem-deneyimi-anketi-toad.pdf

[quads id=5]

Özlem Deneyimi Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak içerikte ölçek maddeleri bulunmamaktadır.