Özel Ders Eğilim Ölçeği

Özet

Özel Ders Eğilim Ölçeği, ortaöğretim öğrencilerinin özel derse yönelik eğilimlerini, motivasyonlarını ve algılarını ölçmek amacıyla 2018 yılında Azmi Türkan ve Nuri Çeliköz tarafından geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, öğrencilerin akademik başarılarını artırma, sınavlara hazırlanma veya okul derslerindeki eksikliklerini giderme gibi çeşitli nedenlerle özel ders alma yönündeki tutumlarını ve davranışsal eğilimlerini değerlendirmeyi hedefler. Geliştirme çalışması, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik özelliklerini ortaya koyarak eğitim psikolojisi alanında önemli bir katkı sağlamıştır. Ölçek, özel ders olgusunun eğitim sistemi üzerindeki etkilerini ve öğrenci profillerini anlamak için araştırmacılara ve eğitimcilere değerli veriler sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Özel ders eğilimi, ortaöğretim öğrencileri, psikometrik özellikler, geçerlik, güvenirlik, ölçek geliştirme, eğitim psikolojisi.

Yazarlar

Azmi Türkan, Nuri Çeliköz

Amaç

Özel Ders Eğilim Ölçeği’nin temel amacı, ortaöğretim öğrencilerinin özel ders alma konusundaki eğilimlerini, bu eğilimin altında yatan nedenleri ve özel derse yükledikleri anlamları bilimsel bir yaklaşımla ölçmektir. Türkiye’de ve birçok ülkede özel dersin yaygın bir eğitim pratiği haline gelmesi, bu olgunun öğrencilerin akademik süreçleri, motivasyonları ve genel eğitim deneyimleri üzerindeki etkilerini anlamayı kritik kılmaktadır. Ölçek, öğrencilerin özel derse olan ihtiyaç algılarını, ebeveyn beklentilerini, akran etkileşimlerini ve akademik kaygılarını değerlendirerek, özel ders eğiliminin çok boyutlu yapısını ortaya koymayı hedeflemektedir.

Bu ölçek sayesinde eğitim politikası yapıcıları, rehberlik uzmanları ve veliler, öğrencilerin özel derse yönelme dinamiklerini daha iyi anlayabilir ve bu bilgilere dayanarak daha etkili eğitim stratejileri veya destek sistemleri geliştirebilirler. Ölçek, özel dersin yalnızca bir akademik tamamlama aracı mı, yoksa başka psikolojik ve sosyal faktörlerle mi ilişkili olduğunu belirlemede önemli bir rol oynar.

Yapı

Özel Ders Eğilim Ölçeği, öğrencilerin özel derse karşı geliştirdikleri bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimleri ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, genellikle öğrencilerin özel dersin gerekliliğine olan inançları, özel dersin akademik başarıya katkısı hakkındaki düşünceleri, özel ders alma motivasyonları (örneğin, sınav başarısı, okul derslerindeki eksiklikler, sosyal baskı), özel ders maliyetine ilişkin algıları ve özel ders deneyimlerinden elde ettikleri fayda algıları gibi alt boyutlardan oluşabilir. Ölçek, öğrencilerin kişisel motivasyonları ile dışsal faktörlerin (ebeveyn beklentileri, akran etkisi) özel ders eğilimi üzerindeki etkileşimini de değerlendirebilir.

Ölçeğin temel yapı geçerliği, faktör analizi yöntemleriyle belirlenmiş olup, özel ders eğiliminin altında yatan temel faktörlerin tanımlanmasına yardımcı olmuştur. Bu faktörler, öğrencilerin özel derse yönelme kararlarını etkileyen farklı psikolojik ve sosyal dinamikleri temsil eder. Ölçek, bu karmaşık yapıyı sistematik bir şekilde ölçerek, özel ders olgusuna dair daha derinlemesine bir anlayış sunar.

Geçerlik

Özel Ders Eğilim Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten özel ders eğilimini ölçüp ölçmediğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Her ne kadar bu özet metinde spesifik geçerlik türlerine ilişkin detaylar bulunmasa da, “geçerlik ve güvenirlik çalışması” başlığı altında yayınlanan referans makale, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyici bulgular sunmuştur. Bu genellikle Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gibi istatistiksel yöntemlerle gerçekleştirilir. Bu analizler, ölçek maddelerinin beklenen teorik yapıyla uyumlu olup olmadığını ve ölçülmek istenen yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini gösterir.

Geçerlik çalışmaları ayrıca, ölçeğin içeriğinin ilgili alanı yeterince kapsayıp kapsamadığını (içerik geçerliği) ve diğer ilgili yapılarla beklenen yönde ilişkili olup olmadığını (ölçüt geçerliği) incelemiş olabilir. Ölçeğin geçerli kabul edilmesi için, özel ders eğilimi gibi karmaşık bir yapıyı doğru ve tutarlı bir şekilde ölçtüğüne dair yeterli kanıt sunması gerekmektedir. Detaylı geçerlik bulguları için orijinal referans makalesine başvurulması önerilir.

Güvenirlik

Özel Ders Eğilim Ölçeği’nin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin ölçtüğü özelliği ne kadar tutarlı ve kararlı bir şekilde ölçtüğünü değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Bu özet metinde spesifik güvenirlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, yayınlanan referans makale ölçeğin güvenirlik düzeylerini analiz etmiştir. Genellikle ölçek geliştirme çalışmalarında iç tutarlılık katsayıları, özellikle de Cronbach Alfa katsayısı, yaygın olarak kullanılır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek için test-tekrar test güvenirliği de incelenmiş olabilir. Bu yöntem, aynı kişilere farklı zamanlarda uygulanan ölçekten elde edilen puanların tutarlılığını değerlendirir. Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin ölçümlerinin hatadan arındırılmış ve tekrarlanabilir olduğunu garanti ederek, elde edilen sonuçların güvenilirliğini destekler. Güvenirliğe ilişkin ayrıntılı istatistiksel değerler için orijinal bilimsel makalenin incelenmesi önemlidir.

Faktör Analizi

Özel Ders Eğilim Ölçeği’nin geliştirme sürecinde, ölçeğin altında yatan yapısal boyutları belirlemek ve yapı geçerliğini desteklemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analiz, ölçekteki maddelerin hangi temel faktörler altında toplandığını ve özel ders eğiliminin kaç farklı boyuttan oluştuğunu ortaya koymuştur. Genellikle Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçeğin potansiyel boyutları keşfedilir ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu boyutların teorik modele ne kadar uyumlu olduğu test edilir.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin maddelerinin özel ders eğiliminin farklı yönlerini (örneğin, kişisel motivasyon, sosyal etki, akademik baskı) ne kadar iyi temsil ettiğini gösterir. Bu analizler, ölçeğin teorik temellerini güçlendirir ve araştırmacılara ölçeği kullanırken hangi alt boyutları dikkate almaları gerektiği konusunda rehberlik eder. Detaylı faktör yükleri, özdeğerler ve açıklanan varyans oranları gibi bilgiler orijinal makalede yer almaktadır.

Araç

Test Türü:

Geliştirme (Psikometrik Ölçek Geliştirme)

Format:

Ölçek, büyük olasılıkla katılımcıların belirli ifadelere yönelik onay veya ret düzeylerini belirttiği Likert tipi bir ölçek formatında hazırlanmıştır. Derecelendirme bilgisi doğrudan sağlanmamış olsa da, bu tür sosyal bilimler ölçeklerinde 3’lü, 4’lü veya 5’li derecelendirme seçenekleri (örneğin, “Kesinlikle Katılmıyorum”dan “Kesinlikle Katılıyorum”a) yaygın olarak kullanılır. Detaylı bilgi için orijinal makalenin incelenmesi tavsiye edilir.

Mevcut Dil:

Türkçe

Popülasyon Grubu:

Ortaöğretim öğrencileri

Yaş Grubu:

Genellikle ortaöğretim kademesindeki öğrenciler için 14-18 yaş aralığına denk gelmektedir.

Popülasyon Detayları:

Türkiye’deki devlet ve özel ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören, farklı sosyoekonomik ve kültürel geçmişlere sahip öğrenciler. Ölçek, geniş bir öğrenci kitlesi üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılarak genellenebilirlik düzeyi artırılmaya çalışılmıştır.

Test Metodolojisi:

Ölçek, genellikle grup ortamında, kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanan bir öz bildirim anketidir. Uygulama esnasında öğrencilere yönergeler verilir ve maddeleri dikkatlice okuyarak kendilerine en uygun seçeneği işaretlemeleri istenir. Uygulama süresi, madde sayısına bağlı olarak değişiklik göstermekle birlikte, genellikle kısa sürede tamamlanabilir.

Anahtar Kelimeler

Özel ders, öğrenci eğilimi, eğitim psikolojisi, akademik başarı, psikometrik ölçüm, ortaöğretim, eğitim araştırmaları.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı:

Bilgi Yok

İlgili Kurum E-posta Adresleri:

[email protected] (Azmi Türkan)

Yazışma Adresi:

Bilgi Yok

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler:

Özel Ders Eğilim Ölçeği, akademik ve bilimsel araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarlardan izin alınarak ücretsiz olarak kullanılabilir. Ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarlar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret:

Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için herhangi bir ücret talep edilmediği varsayılmaktadır.

Test Yılı:

2018 (Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yayınlandığı yıl).

Kaynaklar

• Türkan, A. & Çeliköz, N. (2018). Ortaöğretim öğrencilerine yönelik Özel Ders Eğilim Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 3(2), 398-410. doi: 10.21733/ibad.421220

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına buradan ulaşabilirsiniz: ozel-ders-egilim-olcegi-toad.pdf

Özel Ders Eğilim Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak içeriğinde Özel Ders Eğilim Ölçeği’ne ait maddeler bulunmamaktadır. Ölçek maddelerine ulaşmak için lütfen yukarıda belirtilen orijinal bilimsel makaleye başvurunuz.