Öğretmen Adayı Demokratik Eğilim Ölçeği

Özet

Öğretmen Adayı Demokratik Eğilim Ölçeği (ÖADEO), Akbaşlı, Yanpar-Yelken ve Sünbül tarafından 2010 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, geleceğin eğitimcileri olan öğretmen adayı grubunun, demokrasiye yönelik tutum ve eğilimlerini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilme çalışması, adayların demokratik değerleri benimseme, hoşgörü, katılım ve farklılıklara saygı gibi temel demokratik prensiplere olan yatkınlıklarını ölçmeyi hedeflemektedir. Bu tür bir ölçüm, öğretmenlik mesleğinin gerektirdiği demokratik sınıf ortamını oluşturma becerilerinin değerlendirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Adayı, Demokratik Eğilim, Demokrasi, Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi, Sosyal Bilimler, Tutum Ölçeği.

Yazarlar

Sait Akbaşlı, Tuğba Yanpar-Yelken, Ömer Sünbül.

Amaç

Öğretmen Adayı Demokratik Eğilim Ölçeği’nin temel amacı, eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adayı bireylerin demokratik değerlere ne ölçüde sahip olduklarını ve bu değerleri gelecekteki meslek yaşamlarına yansıtma eğilimlerini saptamaktır. Öğretmenlerin demokratik bir sınıf kültürü oluşturabilmeleri, öğrencilere vatandaşlık bilinci kazandırabilmeleri ve farklı görüşlere saygı gösterebilmeleri, onların kişisel demokratik eğilim düzeyleriyle doğrudan ilişkilidir.

Bu araç, öğretmen yetiştirme programlarının demokratikleşme hedeflerine ulaşma düzeyini belirlemek ve eğitim reformlarına girdi sağlamak için kritik veriler sunar. Ölçek, özellikle öğretmen adaylarının hoşgörü, eleştirel düşünme, karar alma süreçlerine katılım ve bireysel haklara saygı gibi konulardaki tutumlarını derinlemesine analiz etmeyi amaçlamaktadır.

Yapı (Construct)

Öğretmen Adayı Demokratik Eğilim Ölçeği, bireyin demokrasiyi bir yaşam biçimi olarak benimseme düzeyini ifade eden psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle çok boyutlu olup, temel olarak şu bileşenleri içerir: azınlık haklarına saygı, çoğulculuk ilkesini kabul etme, farklı düşüncelere karşı tolerans gösterme ve demokratik kurallara uyma isteği.

Ölçek, öğretmen adaylarının sadece teorik bilgi düzeylerini değil, aynı zamanda demokratik prensipleri günlük yaşam ve mesleki uygulamalara aktarma konusundaki duygusal ve davranışsal eğilimlerini de hedeflemektedir. Bu nedenle, ölçülen yapı, bilişsel ve duyuşsal alanları kapsayan geniş bir tutum setini temsil eder.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Akbaşlı, Yanpar-Yelken ve Sünbül (2010) tarafından yürütülen geliştirme çalışmasının önemli bir parçasıdır. Ölçek geliştirme sürecinde, kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla uzman görüşüne başvurulmuş ve maddelerin ilgili yapı ile ne derece uyumlu olduğu değerlendirilmiştir.

Yapı geçerliği analizleri için genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen boyutlarını ampirik olarak doğrulamasını sağlamıştır. Yeterli yapı geçerliğine sahip bir ölçek, ölçmeyi amaçladığı demokratik eğilim yapısını doğru ve tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermelidir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının zamana ve koşullara bağlı olmaksızın ne kadar tutarlı olduğunu göstermektedir. Geliştirme çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri hesaplanarak ölçeğin maddelerinin ne kadar homojen olduğu belirlenmiştir.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmekte başarılı olduğunu işaret eder. Ayrıca, güvenirliğin desteklenmesi amacıyla, test-tekrar test güvenirliği veya iki yarım güvenirliği gibi ek analizler de yapılmış olabilir. Bu analizler, Öğretmen Adayı Demokratik Eğilim Ölçeği’nin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamayı amaçlamıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Bu analiz, başlangıçta oluşturulan madde havuzunun, demokratik eğilim yapısının altında yatan temel boyutları ortaya çıkarmasına yardımcı olmuştur.

Faktör analizi sonucunda, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa birden fazla alt boyuttan mı (örneğin, Hoşgörü, Katılım, Hak Bilinci) oluştuğu tespit edilmiştir. Bu boyutlandırma, ölçeğin skorlaması ve yorumlanması için temel oluşturmuştur. Elde edilen faktör yükleri ve özdeğerler, ölçeğin yapısal netliğini destekleyecek şekilde raporlanmıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Beşli Likert Tipi Derecelendirme (Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a kadar)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmen Adayları (Eğitim Fakültesi Öğrencileri)

Age Group: Genellikle 18-25 yaş aralığı (Lisans düzeyindeki üniversite öğrencileri)

Population Details: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören lisans öğrencileri.

Test Methodology: Bireysel olarak uygulanan, kendini raporlama (self-report) yöntemiyle toplanan tutum envanteri.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2010 yılında Akbaşlı, Yanpar-Yelken ve Sünbül tarafından geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı ve izinleri konusunda, sorumlu yazar Sait Akbaşlı ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar genellikle yazarların iznine tabidir. Ticari kullanım veya büyük ölçekli uygulamalar için yazarlarla doğrudan görüşülmesi önerilir.

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Kaynaklar

Akbaşlı, S., Yanpar-Yelken, T., ve Sünbül, Ö.(2010). Öğretmen Adayı Demokratik Eğilim Ölçeği geliştirme çalışması.Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 94-108.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: ogretmen-adayi-demokratik-egilim-olcegi-toad.pdf

Öğretmen Adayı Demokratik Eğilim Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Bu nedenle, ölçek maddeleri burada listelenememiştir. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen referans makalenin incelenmesi gerekmektedir.