Oyun Alanı Değerlendirme Ölçeği

Özet

Oyun Alanı Değerlendirme Ölçeği, 2012 yılında Ayten Merve Başbay tarafından hazırlanan bir Yüksek Lisans Tezi kapsamında Türkiye bağlamına uyarlanmış bir ölçek türüdür. Bu ölçek, özellikle Ankara il sınırları içerisindeki özel ve resmi anasınıfı ve anaokulu bahçelerinin kullanım yeterliliğini, barındırdığı unsurları ve güvenlik koşullarını sistematik bir şekilde değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Toplamda 2 bölüm ve 40 maddeden oluşan bu araç, okul öncesi eğitim kurumlarının dış mekân kalitesini ölçmeyi hedefler. Elde edilen yüksek güvenirlik katsayıları, testin tutarlı ve güvenilir bir değerlendirme aracı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Oyun alanı, okul bahçesi, değerlendirme, güvenlik, anaokulu, anasınıfı, fiziksel çevre, ölçek, uyarlama.

Yazarlar

Ayten Merve BAŞBAY

Amaç

Ölçeğin temel amacı, okul öncesi eğitim kurumlarının dış mekânlarının fiziksel yapısını, içerdiği oyun öğelerinin çeşitliliğini ve bu alanların çocukların gelişimine uygunluğunu değerlendirmektir. Ölçek, özellikle oyun alanlarının çocukların farklı oyun türleri için sunduğu imkanları ve bu alanların taşıdığı potansiyel güvenlik risklerini belirlemeye odaklanmıştır.

Bu araç, resmi ve özel okul türleri arasındaki oyun alanı kalitesi farklılıklarını ortaya koyarak, politika yapıcılar ve okul yöneticileri için iyileştirme alanlarına dair somut veriler sunmayı amaçlamaktadır. Değerlendirme, oyun alanının sunduğu materyal zenginliği ile güvenlik standartlarına uygunluğunu iki ana boyutta incelemektedir.

Yapı

Oyun Alanı Değerlendirme Ölçeği, oyun alanlarının kalitesini iki ana yapısal boyutta incelemektedir: İçerik Zenginliği ve Güvenlik Koşulları. Birinci bölüm olan “Oyun alanı neler içermektedir?” boyutu, alanın farklı oyun ihtiyaçlarını karşılayıp karşılamadığını (örneğin, sert zeminli alanlar, tekerlekli oyuncaklar için yollar) değerlendirir.

İkinci bölüm olan “Oyun alanı iyi ve güvenli koşullara sahip mi?” boyutu ise, çevresel tehlikelere (sokak, derin hendek, su vb.) karşı alınan önlemleri, koruyucu çitlerin ve kilitlenebilir kapıların varlığını inceleyerek fiziksel güvenlik standardını ölçmektedir. Ölçek, bu iki yapısal bileşen üzerinden oyun alanının genel kalitesine dair kapsamlı bir puanlama sunar.

Geçerlik

Ölçeğin Geçerlik çalışmaları, uygulanan değerlendirmelerin nesnelliğini ve tutarlılığını sağlamak üzere yürütülmüştür. Ölçeğin ilk iki bölümüne ilişkin puanlama işlemleri, öncelikle araştırmacı Ayten Merve Başbay tarafından yapılmış, ardından bir mimar tarafından bağımsız olarak puanlanmış ve sonuçlar karşılaştırılmıştır. Bu süreç, gözlemsel verilerin uzman görüşü ile desteklenerek yapısal geçerlik kanıtı sunmayı amaçlamıştır.

Toplanan verilerin analizinde, SPSS 16.00 programı kullanılarak, resmi ve özel okul türleri için ayrı ayrı karşılaştırmalar yapılmıştır. Her bir soru maddesinin okul türlerinde görülme sıklığı ve yüzdesi hesaplanmış ve tablo haline getirilmiştir. Bu istatistiksel analizler, ölçek maddelerinin farklı bağlamlardaki ayırt ediciliğini ve ölçülmek istenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini göstermiştir.

Güvenirlik

Oyun Alanı Değerlendirme Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık (Internal Consistency) yöntemiyle incelenmiştir. Elde edilen Cronbach’s Alpha katsayıları ölçeğin yüksek düzeyde tutarlı olduğunu kanıtlamaktadır.

• Bölüm 1 (‘Oyun alanı neler içermektedir?’) için güvenirlik katsayısı: .86

• Bölüm 2 (‘Oyun alanı iyi ve güvenli koşullara sahip mi?’) için güvenirlik katsayısı: .90

• Toplam ölçek için genel güvenirlik katsayısı: .93

Genellikle .70 üzerindeki katsayılar kabul edilebilir güvenirlik düzeyini işaret ederken, bu ölçekten elde edilen .93’lük genel katsayı, testin son derece güvenilir ve iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Kaynak içerikte doğrudan bir keşfedici veya doğrulayıcı faktör analizine dair detaylı istatistiksel bilgi bulunmamaktadır. Ancak ölçek, doğası gereği iki ana boyutta (Bölüm 1: İçerik ve Bölüm 2: Güvenlik) yapılandırılmıştır. Bu iki bölüm, ölçeğin temel faktörlerini veya alt boyutlarını temsil etmektedir. Ölçeğin 40 maddesi, bu iki teorik boyuta eşit olarak (her biri 20 madde) dağıtılmıştır, bu da ölçeğin önceden belirlenmiş bifaktöryel yapısını desteklemektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Gözlem ve Değerlendirme Ölçeği (Observation and Assessment Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Okul Öncesi Eğitim Kurumları (Anaokulu ve Anasınıfları) Fiziksel Çevreleri

Age Group: Okul Öncesi Dönem (Çocukların Kullanım Alanları Değerlendirildiği İçin Dolaylı Olarak 3-6 Yaş Grubu)

Population Details: Ankara ili sınırları içindeki özel ve resmi anasınıfı ve anaokulu bahçeleri.

Test Methodology: Gözlem yoluyla puanlama. Derecelendirme, (yok= 0 – 5 = bütün ögeler mevcut) şeklinde 6 kademeli bir Likert benzeri sistem kullanılarak yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Oyun alanı, okul bahçesi, geçerlik, güvenirlik, SPSS, okul öncesi, yüksek lisans tezi, Ankara.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Ayten Merve Başbay tarafından 2012 yılında sunulan bir Yüksek Lisans Tezi çalışması dahilinde kullanılmıştır. Ticari izinler veya kullanım ücretlerine dair spesifik bilgi kaynakta yer almamaktadır; ancak tez çalışması YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır.

Testin uygulandığı yıl 2012’dir. Ölçeğin tam metnine dair PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir.

The original PDF can be downloaded here: oyun-alani-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Başbay, A. M. (2012). Ankara ili sınırları içindeki özel ve resmi anasınıfı ve anaokulu bahçelerinin kullanım yönünden incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Tez bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Oyun Alanı Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

Ölçek Yapısı: 2 bölüm ve 40 madde

Derecelendirme: (yok= 0-5 =bütün ögeler mevcut)

• Oyun alanı neler içermektedir? (20 madde) = Değişik oyunlar için yer ve tekerlekli oyuncaklar için yollar içeren sert zeminli alan

• Oyun alanı iyi ve güvenli koşullara sahip mi? (20 madde) = Tehlikeli alanların yanında (sokak, derin hendek, su vb.) kilitlenebilir kapılı koruyucu çit