OXFORD Doğum Endişesi Ölçeği (OWLS)

Özet

OXFORD Doğum Endişesi Ölçeği (OWLS), bireylerin gebelik ve doğum sürecine ilişkin yaşadıkları kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması, 2014 yılında Yasemin Erkal Aksoy tarafından yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle doğum öncesi dönemde annelerin veya ebeveynlerin yaşadığı yaygın ve yoğun Doğum Endişesi (Tokofobi) düzeyini belirlemek için kullanılmaktadır. Ölçeğin Türkçe uyarlama formu, yüksek iç tutarlılık güvenirlik katsayısı (Cronbach Alfa=0.83) göstererek, ilgili popülasyonda güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamıştır.

Ölçek, toplamda 61 maddeden oluşmakta olup, dörtlü Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılarak puanlanmaktadır. Uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel olarak Türk popülasyonuna uygunluğunu ve psikometrik standartları karşıladığını ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

OXFORD Doğum Endişesi Ölçeği, OWLS, Doğum Endişesi, Anksiyete, Gebelik, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometri.

Yazarlar

Yasemin Erkal Aksoy (Uyarlayan)

[quads id=5]

Amaç

OXFORD Doğum Endişesi Ölçeği (OWLS), gebelik ve doğum süreçleriyle ilgili olarak bireylerin (özellikle hamile kadınların) deneyimlediği spesifik endişe ve kaygı düzeylerini nicel olarak ölçmek amacıyla hazırlanmıştır. Ölçeğin temel amacı, klinik ve araştırma ortamlarında yüksek düzeyde doğum kaygısı yaşayan bireyleri erken dönemde tespit ederek, gerekli psikolojik veya tıbbi müdahalelerin yapılmasını sağlamaktır.

Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasının amacı ise, orijinal İngilizce formun psikometrik özelliklerini koruyarak, ölçeği Türk kültürüne ve diline uyarlamak ve böylece Türkiye’deki sağlık profesyonelleri ve araştırmacılar için güvenilir bir değerlendirme aracı sunmaktır.

Yapı

Ölçek, doğumla ilgili çeşitli endişe boyutlarını kapsayacak şekilde tasarlanmıştır. Türkçe uyarlama formu toplam 61 maddeden oluşmaktadır. Bu maddeler, bireylerin doğum eylemi, bebeğin sağlığı, tıbbi prosedürler, kontrol kaybı ve ağrı gibi konularda yaşadıkları bilişsel, duygusal ve fiziksel kaygıları değerlendirmektedir. Ölçek, doğum endişesinin geniş spektrumunu yakalamayı hedefleyen çok boyutlu bir yapıya sahiptir.

Ölçeğin maddeleri, katılımcının endişe düzeyini yansıtacak şekilde dörtlü Likert tipi bir derecelendirme kullanılarak yanıtlanmaktadır. Bu yapı, doğum endişesi şiddetinin hassas bir şekilde ölçülmesine olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik analizleri, öncelikle uzman görüşüne dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Uzman görüşüne dayalı yapılan analizlerde, Oxford Doğum Endişesi Ölçeği toplam puan ortalaması 94.8±3.7 (minimum=87.5, maksimum=100.00) olarak saptanmıştır.

Maddelerin kültürel ve dilsel uygunluğu açısından uzman görüşleri arasındaki uyum, Kendall’s W iyi uyuşum analizi ile değerlendirilmiştir. Bu analiz sonucunda elde edilen değer 0.208 (p=0.091) olup, uzmanlar arasındaki uyumun istatistiksel olarak anlamlılık sınırına yakın olduğu gözlemlenmiştir. Bu sonuçlar, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı temsil etme yeterliliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

OXFORD Doğum Endişesi Ölçeği Türkçe formunun güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı ve madde-toplam puan korelasyonları üzerinden incelenmiştir. İç tutarlılık güvenirlik katsayısı değerlendirildiğinde, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa Güvenirlik Katsayısı α=0.83 olarak saptanmıştır.

Bu sonuç (0.80≤α<1.00 aralığında olması nedeniyle), ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve Türkçe formunun güvenilir olduğunu işaret etmektedir. Ayrıca, ölçekte yer alan maddelerin Madde ve Toplam Puan Korelasyon Katsayıları (Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu) değerlendirilmiştir. Korelasyon güvenirlik katsayılarının r=0.50 ile 0.69 arasında olduğu (p=0.000) saptanmıştır. Bu değerler (0.30’un üzerinde ve 0.70’in altında), her bir maddenin ölçeğin ölçtüğü genel yapıyla güçlü ve tutarlı bir ilişkiye sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin orijinal yapısının faktör analizine ilişkin detaylı bilgiler yüksek lisans tezi içerisinde yer almaktadır. Türkçe uyarlama çalışmasında, genel olarak maddelerin iç tutarlılık ve toplam puanla korelasyonları yüksek bulunmuştur. Bu durum, ölçeğin uyarlanan kültürde de tek bir genel doğum endişesi yapısını veya orijinal ölçeğin alt boyutlarını başarıyla temsil ettiğini düşündürmektedir. Ancak, bu özet içeriğinde spesifik faktör yükleri veya döndürülmüş matris sonuçları sunulmamıştır.

Araç

Test Type:

Uyarlama (Adaptasyon) Ölçeği

Format:

61 maddeden oluşan öz bildirim ölçeği.

Language Available:

Türkçe (Orijinal İngilizce)

Population Group:

Gebeler, gebelik dönemindeki kadınlar.

Age Group:

Yetişkin

Population Details:

Doğum endişesi yaşayan veya bu riski taşıyan gebeler.

Test Methodology:

Dörtlü Likert Tipi Derecelendirme. Katılımcılardan kendilerini en iyi tanımlayan seçeneği işaretlemeleri beklenir.

Anahtar Kelimeler

OWLS, Doğum Endişesi, Cronbach Alfa, Psikometri, Güvenilirlik, Doğum Korkusu, Gebelik Kaygısı.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses:

[email protected]

Correspondence Address:

Yasemin Erkal Aksoy (Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir, Türkiye – 2014 Çalışması)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2014 yılında tamamlanmıştır. Kullanım izinleri ve telif hakları, ölçeğin orijinal geliştiricileri ile uyarlayan yazar (Yasemin Erkal Aksoy) arasında yapılan anlaşmalara tabidir. Akademik çalışmalarda kullanımı için yazarla iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

• Erkal, Y. (2014). OXFORD doğum endişesi ölçeği (OWLS) Türkçe geçerlik güvenirlik (Yüksek lisans tezi, Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.
• Tezin tam metnine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: oxford-dogum-endisesi-olcegi-owls-toad.pdf

[quads id=5]

OXFORD Doğum Endişesi Ölçeği (OWLS) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin 61 maddesinin tam metni kaynak içerikte yer almamaktadır. Ancak, derecelendirme (puanlama) sistemi aşağıdaki gibidir:

Derecelendirme Sistemi:

1. (1) Çok endişeliydim
2. (2) Oldukça endişeliydim
3. (3) Çok endişeli değildim
4. (4) Hiç endişeli değildim