Medya Okuryazarlığı Dereceli Puanlama Anahtarı

Özet

Medya Okuryazarlığı Dereceli Puanlama Anahtarı, 2018 yılında Halil Erdem Çocuk ve Nuray Bahar Uzun tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu araç, bireylerin Medya Okuryazarlığı düzeylerini kapsamlı bir şekilde değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme süreci, özellikle psikometrik özelliklerinin incelenmesine odaklanmış olup, güvenirlik analizi için ileri bir yöntem olan Genellenebilirlik Kuramı (G Kuramı) kullanılmıştır. Bu yaklaşım, dereceli puanlama anahtarlarının kullanımında ortaya çıkabilecek farklı hata kaynaklarının (gözlemci, madde, zaman vb.) etkilerini ayrıştırmayı ve daha hassas bir güvenirlik tahmini yapmayı sağlamıştır.

Ölçek, eğitim ve iletişim bilimleri alanlarında öğrencilerin medya içeriklerini analiz etme, değerlendirme ve üretme becerilerini objektif kriterlere göre puanlamak için önemli bir araç sunmaktadır. Geliştirme çalışması, ölçeğin geçerli ve güvenilir bir biçimde kullanılabileceğini göstermeyi hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Medya Okuryazarlığı, Dereceli Puanlama Anahtarı, Ölçek Geliştirme, Genellenebilirlik Kuramı, Psikometri, Eğitim Değerlendirme.

Yazarlar

Halil Erdem Çocuk, Nuray Bahar Uzun.

Amaç

Bu aracın temel amacı, bireylerin (özellikle öğrencilerin) medya okuryazarlığı yeterliliklerini standart ve objektif bir biçimde ölçmek ve değerlendirmektir. Geleneksel anket tipi ölçeklerin aksine, bir Dereceli Puanlama Anahtarı olarak tasarlanması, kullanıcıların belirli performans görevleri veya ürünler üzerindeki medya okuryazarlığı becerilerini detaylı kriter setleri üzerinden puanlamasına olanak tanır.

Geliştirme çalışmasının özel bir amacı, ölçeğin psikometrik kalitesini, Genellenebilirlik Kuramı çerçevesinde inceleyerek, farklı değerlendirme koşulları altında bile tutarlı sonuçlar üretip üretmediğini belirlemektir. Bu, ölçeğin farklı bağlamlarda ve farklı gözlemciler tarafından güvenle kullanılabilirliğini kanıtlamak için kritik bir adımdır.

Yapı

Ölçek, temel psikolojik ve pedagojik yapı olarak Medya Okuryazarlığı becerilerini ölçmektedir. Medya okuryazarlığı, genellikle medya mesajlarına erişim, bu mesajları eleştirel bir gözle analiz etme, değerlendirme ve farklı medya formatlarında içerik üretme yeteneklerinin bir bütünü olarak tanımlanır.

Medya Okuryazarlığı, çok boyutlu bir yapı olduğu için, bu dereceli puanlama anahtarının muhtemelen medya içeriklerinin altında yatan ideolojik mesajları anlama, medya sahipliği ve ekonomisi hakkında bilgi sahibi olma gibi farklı alt boyutları değerlendirdiği varsayılmaktadır. Ölçeğin formatı, bu karmaşık yapıyı parçalara ayırarak her bir bileşenin gözlemlenebilir davranışlar üzerinden değerlendirilmesine imkan tanır.

Geçerlik

Kaynak verilerde ölçeğin geçerlik (Geçerlik) detayları açıkça belirtilmemiştir. Ancak, geliştirme çalışmalarının doğası gereği, ölçeğin geçerliğinin incelendiği kabul edilmelidir. Geçerlik çalışmaları, genellikle içerik geçerliği (maddelerin ölçülmek istenen yapıyı ne kadar temsil ettiği) ve yapı geçerliği (ölçeğin teorik yapıyla ne kadar uyumlu olduğu) üzerine odaklanmıştır.

Bir dereceli puanlama anahtarı için geçerlik, puanlama kriterlerinin ölçülmek istenen medya okuryazarlığı becerilerini doğru ve tam olarak yansıtıp yansıtmadığı ile yakından ilişkilidir. Detaylı geçerlik katsayıları ve istatistiksel sonuçlar, orijinal araştırma makalesinde (Çocuk & Uzun, 2018) mevcuttur.

Güvenirlik

Bu ölçeğin güvenirlik (Güvenirlik) çalışması, geleneksel yöntemlerden farklı olarak Genellenebilirlik Kuramı (G Kuramı) kullanılarak yapılmıştır. G Kuramı, ölçümdeki varyansın kaynaklarını (gözlemci, madde, denek, etkileşimler) sistematik olarak ayırmayı ve böylece ölçümün hatasızlık derecesini daha kesin bir şekilde belirlemeyi sağlar.

Çalışmada, G Kuramı kullanılarak hem G katsayısı (mutlak puanların güvenirliği) hem de Phi katsayısı (göreli puanların güvenirliği) hesaplanmıştır. Bu katsayılar, dereceli puanlama anahtarının farklı puanlayıcılar tarafından kullanıldığında veya farklı görevlerde uygulandığında dahi tutarlı sonuçlar verdiğini desteklemektedir. Güvenirlik katsayılarının spesifik değerleri, makalenin metodoloji ve bulgular bölümlerinde ayrıntılı olarak sunulmuştur.

Faktör Analizi

Dereceli puanlama anahtarının yapısal bütünlüğünü incelemek amacıyla standart bir Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi yapılıp yapılmadığı kaynak içerikte belirtilmemiştir. Ancak, Genellenebilirlik Kuramı’nın kullanılması, ölçeğin yapısal tutarlılığının ve madde-faset etkileşimlerinin analiz edilmesinde ileri düzeyde bir yaklaşım benimsendiğini göstermektedir.

G Kuramı, farklı fasetler (örneğin, puanlayıcılar veya maddeler) arasındaki varyans bileşenlerini analiz ederek, ölçeğin boyutluluğu hakkında dolaylı çıkarımlar yapılmasını sağlar. Bu nedenle, G Kuramı analizi, faktör analizi gibi yapısal kanıt sağlamaya yönelik karmaşık bir değerlendirme metodolojisinin parçası olarak kabul edilebilir.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Developmental)

Format: Dereceli Puanlama Anahtarı (Rubric/Graded Scoring Key)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim alanında Medya Okuryazarlığı becerisi ölçülmek istenen bireyler.

Yaş Grubu: Orijinal çalışmanın hedef kitlesi makalede belirtilmektedir, genellikle lise veya üniversite öğrencileri gibi medya tüketimi ve eleştirel düşünme becerileri gelişmiş gruplardır.

Popülasyon Detayları: Detaylı örneklem bilgisi için orijinal makaleye başvurulmalıdır. Çalışma, Kastamonu Eğitim Dergisi’nde yayımlanmıştır.

Test Metodolojisi: Uygulama, katılımcıların medya ile ilgili belirli görevleri yerine getirmesi veya medya ürünleri oluşturması sonrasında, bu performansın önceden belirlenmiş kriterler ve düzeyler (Dereceli Puanlama Anahtarı) kullanılarak puanlanması şeklinde gerçekleşir.

Anahtar Kelimeler

Psikometrik Analiz, G Kuramı, Eğitimsel Ölçme, Güvenirlik, Geçerlik, Kastamonu Eğitim Dergisi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresleri: Halil Erdem Çocuk: [email protected]

Yazışma Adresi: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir dergide yayımlanan bir geliştirme çalışmasının ürünüdür. Genellikle akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için izin alınması gerekebilir. Ölçeğin ticari kullanımı hakkında bilgi için sorumlu yazar ile iletişime geçilmelidir.

Testin Geliştirildiği Yıl: 2018 (Makale Yayın Yılı).

Ücret: Akademik kullanımlar için genellikle ücretsizdir, ancak kullanım koşulları sorumlu yazar tarafından belirlenir.

Orijinal makale, DergiPark üzerinden açık erişim ile indirilebilmektedir: dergipark.gov.tr.

Kaynaklar

Çocuk, H.E., ve Uzun, N.B. (2018). Medya okuryazarlığı dereceli puanlama anahtarının genellenebilirlik kuramıyla güvenirliğinin incelenmesi. Kastamonu Education Journal, 26(4), 995-1006. doi:10.24106/kefdergi.364686

Bu ölçeğe ait orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: medya-okuryazarligi-dereceli-puanlama-anahtari-toad.pdf

Medya Okuryazarlığı Dereceli Puanlama Anahtarı Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu dereceli puanlama anahtarının maddeleri (öğeleri) ve puanlama kriterleri, sağlanan kaynak içeriğinde mevcut değildir. Maddelerin tamamına erişmek için yukarıda belirtilen akademik makalenin incelenmesi gerekmektedir.