Lise Öğrencileri İçin Okula Uyum Ölçeği

Özet

Lise Öğrencileri İçin Okula Uyum Ölçeği (LÖİOUÖ), ortaöğretim kurumlarına yeni başlayan 9. sınıf öğrencilerinin okula uyum süreçlerini sistematik olarak değerlendirmek amacıyla Semih Kaynak tarafından 2021 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek, öğrencilerin okula uyum düzeylerini Likert tipi derecelendirme kullanarak iki temel boyut altında ele almaktadır: Sosyal Uyum ve Akademik Uyum. Bu araç, özellikle lise geçiş döneminde öğrencilerin karşılaştığı zorlukları belirlemede ve rehberlik hizmetlerine yönelik ihtiyaçları saptamada önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Okula Uyum, Lise, 9. Sınıf, Ölçek Geliştirme, Sosyal Uyum, Akademik Uyum, Ortaöğretim.

Yazarlar

Semih Kaynak

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ortaöğretime yeni başlayan 9. sınıf öğrencilerinin okula adaptasyon düzeylerini nicel olarak ölçmektir. Bu adaptasyon, hem öğrencinin akademik beklentilere yanıt verme yeterliliğini hem de sosyal çevresiyle (akranlar ve öğretmenler) kurduğu ilişkilerin kalitesini kapsamaktadır.

Geliştirme çalışması, öğrencilerin okul ortamına entegrasyon süreçlerini derinlemesine inceleyen bir doktora tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, okullardaki psikolojik danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinin uyum sorunları yaşayan öğrencilere yönelik olarak yeniden yapılandırılmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Yapı

Lise Öğrencileri İçin Okula Uyum Ölçeği, iki ana faktörden oluşan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu iki boyut, lise düzeyindeki başarının ve iyi oluşun temelini oluşturan Sosyal Uyum ve Akademik Uyumdur.

• Sosyal Uyum: Öğrencinin arkadaş edinme, akran ilişkilerini yönetme, okul kurallarına uyum sağlama ve öğretmenlerle pozitif etkileşim kurma becerilerini ifade eder. Bu faktör 12 maddeden oluşmaktadır.
• Akademik Uyum: Öğrencinin ders çalışma alışkanlıkları, akademik motivasyonu, okulun eğitimsel gerekliliklerini yerine getirme ve okul başarısına yönelik tutumlarını kapsar. Bu faktör de 12 maddeden oluşmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliği, hem açımlayıcı faktör analizi (AFA) hem de doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak kapsamlı bir şekilde incelenmiştir.

Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin teorik olarak öngörülen iki faktörlü (Sosyal Uyum ve Akademik Uyum) yapısının veri tarafından desteklendiği tespit edilmiştir. AFA ve DFA sonuçları, maddelerin ilgili faktörlere yüksek yükler verdiğini ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstermiştir, bu da ölçeğin yapı geçerliğinin güçlü olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

LÖİOUÖ’nün iç tutarlılık güvenirlik katsayıları, psikometrik açıdan sağlam yöntemler kullanılarak hesaplanmıştır. Geleneksel olarak kullanılan Cronbach Alfa katsayısı ile birlikte, daha modern ve faktör yapısını dikkate alan Omega katsayıları da rapor edilmiştir.

Her iki güvenirlik analizi de, ölçeğin alt boyutlarının yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve ölçüm sonuçlarının güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, toplam 24 maddeden oluşmakta olup, iki bağımsız ancak ilişkili faktör altında toplanmıştır. Faktör analizi süreci, öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile madde havuzunun azaltılması ve faktör yapısının keşfedilmesiyle başlamış, ardından elde edilen yapının bağımsız bir örneklemde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmesiyle tamamlanmıştır.

Nihai iki faktörlü yapı şöyledir: Sosyal Uyum (12 madde) ve Akademik Uyum (12 madde). Bu dengeli dağılım, ölçeğin uyum kavramının hem sosyal hem de akademik yönlerini eşit ağırlıkta ele aldığını göstermektedir.

Araç

Test Türü: Ölçek Geliştirme Çalışması (Self-Report/Öz Bildirim)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (Örn: Hiç Katılmıyorum’dan Tamamen Katılıyorum’a)

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Popülasyon Grubu: Ortaöğretim Öğrencileri

Yaş Grubu: 9. Sınıf Öğrencileri (Genellikle 14-15 yaş)

Popülasyon Detayları: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde sunulan doktora tezi kapsamında çalışılan ortaöğretim 9. sınıf öğrencileri örneklemi.

Test Metodolojisi: Karma Yöntem Araştırması (Ölçek geliştirme aşaması nicel veri toplama ve analizine dayanmaktadır).

Anahtar Kelimeler

Cronbach Alfa, AFA, DFA, Güvenirlik, Ölçek, Eğitim Psikolojisi, Akademik Başarı.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

İletişim Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirildiği çalışma 2021 yılında tamamlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretler hakkında bilgi almak için sorumlu yazar Semih Kaynak ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçeğin dayanağı olan doktora tezi, Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır.

Kaynaklar

Kaynak, S. (2021). Ortaöğretim 9. sınıf öğrencilerinin okula uyum süreci: Bir karma yöntem araştırması. (Doktora tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Tezin orijinal bağlantısı: tez.yok.gov.tr

[quads id=5]

Lise Öğrencileri İçin Okula Uyum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sosyal Uyum 12 Madde
Akademik Uyum 12 Madde