Ortaokul Öğrencileri için Matematiğe Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Ortaokul Öğrencileri için Matematiğe Yönelik Tutum Ölçeği, matematik dersine ilişkin öğrencilerin duyuşsal eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama çalışmasıdır. Özgür Şen tarafından 2019 yılında Türkçe’ye uyarlanan bu ölçek, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin matematiksel öz benliklerini, matematiğin algılanan kullanışlılığını ve matematik dersine yönelik ilgilerini değerlendirmeyi hedefler. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda, ölçeğin 18 maddeden ve orijinal yapısıyla tutarlı üç faktörden oluştuğu kanıtlanmıştır. Bu çalışma, ölçeğin Türk kültüründe geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Ölçek, beşli Likert derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır ve psikometrik özellikleri yüksek düzeyde iç tutarlılık sergilemektedir. Bu ölçek, eğitim araştırmacıları ve uygulayıcılar için öğrencilerin matematiğe yönelik tutumlarını derinlemesine inceleme fırsatı sunar.

Anahtar Kelimeler

Matematiğe Yönelik Tutum, Ortaokul Öğrencileri, Faktör Analizi, Ölçek Uyarlama, Öz Benlik, Güvenirlik, Geçerlik, Matematik Eğitimi

Yazarlar

Özgür Şen

Amaç

Ortaokul Öğrencileri için Matematiğe Yönelik Tutum Ölçeği (OÖMTÖ), ortaokul düzeyinde öğrenim görmekte olan öğrencilerin matematik dersine karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri, yani tutumları, güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmek amacıyla uyarlanmıştır.

Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin matematik öğrenimine karşı motivasyonlarını, öz yeterlilik inançlarını ve dersin günlük yaşamdaki önemine dair algılarını belirlemektir. Bu veriler, eğitimcilerin ve politika yapıcıların matematik öğretim yöntemlerini ve müfredatını öğrencilerin ihtiyaçlarına göre optimize etmelerine yardımcı olmak için kritik öneme sahiptir.

Yapı

OÖMTÖ, öğrencilerin matematiğe yönelik tutumlarını çok boyutlu bir yapı içinde ele almaktadır. Ölçek, toplam 18 madde ile ölçülen, özgün yapısıyla tutarlı üç temel faktörden oluşmaktadır. Bu faktörler, tutumun farklı veçhelerini temsil eder:

• Öz Benlik (7 madde): Öğrencilerin matematiksel yeteneklerine ve başarılı olma kapasitelerine dair inançlarını ifade eden matematik öz yeterliliği boyutunu ölçer.
• Matematiğin Algılanan Kullanışlılığı (5 madde): Öğrencilerin matematiğin okul dışındaki yaşamda, kariyerde veya diğer derslerde ne kadar önemli ve faydalı olduğunu algılama derecesini ölçer.
• İlgi (6 madde): Öğrencilerin matematik dersine veya matematiksel aktivitelere karşı duydukları merak, heyecan ve genel pozitif duygusal tepkileri değerlendirir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliği, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanarak titizlikle incelenmiştir. Analizler başlangıçta yer alan 1 maddenin çıkarılmasına ve ölçeğin Türkçe uyarlamasının 18 maddede sabitlenmesine yol açmıştır. DFA sonuçları, oluşturulan 3 faktörlü modelin (Öz benlik, Matematiğin algılanan kullanışlılığı, İlgi) literatürde beklenen uyum indekslerini sağladığını göstermiştir.

Bu sonuçlar, ölçeğin teorik olarak öngörülen üç boyutlu yapıyı Türk kültüründeki ortaokul öğrencileri örnekleminde başarılı bir şekilde temsil ettiğini ve yapı geçerliliğinin sağlandığını kanıtlamaktadır. Ölçeğin faktör yapısı, orijinal yapıyla yüksek düzeyde tutarlılık göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa ile hesaplanmıştır. Elde edilen değerler, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir bir araç olduğunu ortaya koymaktadır.

• Ölçeğin tamamı için hesaplanan Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı .91 olarak bulunmuştur. Bu değer, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösteren mükemmel bir sonuçtur.
• Ölçeğin alt boyutları için hesaplanan Cronbach Alfa katsayıları ise sırasıyla şöyledir:
  • Öz Benlik: .89
  • Matematiğin Algılanan Kullanışlılığı: .87
  • İlgi: .89

Alt boyut katsayılarının da .87 ve üzeri olması, her bir faktörün kendi içinde yüksek düzeyde tutarlılığa sahip olduğunu ve bu nedenle güvenilir bir şekilde kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin kültürel ve dilsel uygunluğunu sağlamak amacıyla hem keşfedici hem de doğrulayıcı faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. AFA, veri setindeki faktör yapısını keşfetmek için uygulanmış; DFA ise elde edilen 3 faktörlü yapının (öz benlik, matematiğin algılanan kullanışlılığı, ilgi) teorik modelle ne kadar uyumlu olduğunu test etmek için kullanılmıştır.

Yapılan analizler neticesinde, orijinal ölçekten 1 madde çıkarılarak Türkçe versiyonu 18 maddeye indirilmiştir. Bu 18 madde, beklenen 3 faktör altında toplanmış ve faktör yükleri kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur. DFA sonuçları (uyum indeksleri), bu 3 faktörlü modelin yapısal olarak geçerli ve güçlü olduğunu doğrulamıştır. Bu faktör yapısı, öğrencilerin matematiğe yönelik tutumlarının değerlendirilmesinde sağlam bir temel sunmaktadır.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Kağıt-kalem uygulaması için tasarlanmış, çok boyutlu tutum ölçeği.

Derecelendirme: 5’li Likert Ölçeği (Kesinlikle Katılmıyorum’dan Kesinlikle Katılıyorum’a kadar uzanan derecelendirme).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama çalışması)

Popülasyon Grubu: Ortaokul Öğrencileri

Yaş Grubu: Ortaokul seviyesindeki öğrencilerin yaş aralığı (Genellikle 10-14 yaş).

Popülasyon Detayları: Türkiye’de öğrenim gören ortaokul öğrencileri üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Psikometrik açıdan güçlü bir yapıya sahip olan ölçek, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı ve Faktör Analizi yöntemleriyle test edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Özgür Şen, Tutum Ölçeği, Matematik Tutumu, Öz Benlik, Kullanışlılık Algısı, İç Tutarlılık, Uyarlama Çalışması, Eğitim Psikolojisi

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Özgür Şen

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanmamıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019 (Uyarlama çalışmasının yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Özgür Şen ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari olmayan, akademik araştırmalar için kullanım genellikle yazardan izin alınması şartına bağlıdır.

Kaynaklar

Şen, Ö. (2019). Ortaokul Öğrencileri için Matematiğe Yönelik Tutum Ölçeğini Türkçe’ye uyarlama çalışması. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(11), 62-74. doi:10.20860/ijoses.486630

Ortaokul Öğrencileri için Matematiğe Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

Ölçek, toplam 18 maddeden ve üç alt boyuttan oluşmaktadır. Maddeler 5’li Likert formatında (Kesinlikle Katılmıyorum’dan Kesinlikle Katılıyorum’a) derecelendirilmektedir.

Alt Boyutlar ve Madde Sayıları:

• Öz benlik (7 madde)
• Matematiğin algılanan kullanışlılığı (5 madde)
• İlgi (6 madde)

Ölçek maddelerinin tam metni bu kaynakta sağlanmamıştır. Orijinal çalışmanın PDF dosyası aşağıda yer almaktadır:

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ortaokul-ogrencileri-icin-matematige-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf