Ortaokul Matematik Okuryazarlık Öz Yeterlik Ölçeği

Özet

Ortaokul Matematik Okuryazarlık Öz Yeterlik Ölçeği, Baypınar ve Tarım (2019) tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, ortaokul öğrencilerinin öz yeterlik algılarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle bireylerin matematiksel bilgiyi günlük yaşamda kullanma ve anlama yetenekleri olan matematik okuryazarlığı konularındaki inançlarını ölçmektedir. 30 maddeden oluşan envanter, dört temel boyutta yapılandırılmıştır: Matematiksel Beceri, Kişisel Deneyim, Bilimsel Modelleme ve Sosyal Bağlam. Yapılan analizler, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir ve geçerli olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Matematik Okuryazarlığı, Öz Yeterlik, Ortaokul, Ölçek Geliştirme, Faktör Analizi, Cronbach Alfa, Psikometri.

Yazarlar

Kemal Baypınar, Kürşat Tarım.

Amaç

Ortaokul Matematik Okuryazarlık Öz Yeterlik Ölçeği’nin temel amacı, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin matematik okuryazarlığına yönelik öz yeterlik algılarını güvenilir ve geçerli bir şekilde nicel olarak ölçmektir. Bu ölçüm aracı, öğrencilerin matematiksel görevleri başarıyla tamamlama yeteneklerine olan inançlarını belirleyerek, eğitim araştırmacılarına ve uygulayıcılara önemli veriler sunar.

Ölçek, öğrencilerin matematiksel kavramları anlama, günlük yaşam problemlerini çözme ve bilimsel süreçlerde matematiksel düşünceyi kullanma yeteneklerine dair kişisel değerlendirmelerini ortaya koymak üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, öğrencilerin akademik başarıları üzerindeki önemli bir yordayıcı olan öz yeterlik düzeylerinin belirlenmesi hedeflenmiştir.

Yapı

Ölçek, bireyin matematik okuryazarlığı hakkındaki öz yeterlik algılarını değerlendirmek üzere geliştirilmiştir. Toplamda 30 maddeden oluşan bu envanter, 5’li Likert tipi bir yapıyı benimser ve bu maddelerin 6 tanesi olumsuz ifade içermektedir. Ölçek, matematik okuryazarlığı öz yeterliğini dört temel alt boyutta incelemektedir:

• Matematiksel Beceri: Temel matematiksel işlemler ve dil bilgisi ile ilgili yeterlik algısı.
• Kişisel Deneyim: Matematiksel görevlerle başa çıkma konusunda geçmiş deneyimlerden kaynaklanan yeterlik inançları.
• Bilimsel Modelleme: Gerçek dünya durumlarını matematiksel modeller (grafik, tablo, örüntü) kullanarak temsil etme ve analiz etme yeterlik algısı.
• Sosyal Bağlam: Matematiksel bilgiyi sosyal ve günlük yaşam bağlamlarında kullanma ve kararlar verme yeterlik algısı.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Baypınar ve Tarım tarafından yürütülen AFA sonuçları, faktör yüklerinin yeterince yüksek olduğunu ve ölçeğin toplam varyansın %48,34’ünü açıkladığını göstermiştir. Bu oran, ölçeğin yapısal olarak güçlü olduğunu kanıtlamaktadır.

Ayrıca, ölçeğin yapısal modelini test etmek amacıyla gerçekleştirilen Doğrulayıcı Faktör Analizi neticesinde ise modelin veri ile iyi bir uyum gösterdiği belirlenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin teorik olarak öngörülen dört boyutlu yapısının ampirik verilerle tutarlı olduğunu ve dolayısıyla ölçeğin geçerli bir ölçüm aracı olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Yapılan güvenirlik analizi sonucunda ölçeğin genel Cronbach Alfa iç tutarlık katsayısı değeri .925 olarak bulunmuştur. Bu değer, psikometrik açıdan mükemmel düzeyde bir iç tutarlılığa işaret etmektedir.

Ek olarak, madde-toplam puan korelasyonları .35 ile .68 aralığında değişmektedir ki bu da maddelerin ölçeğin genel yapısına anlamlı katkılar sağladığını göstermektedir. Güvenirlik çalışması ayrıca, ölçeğin alt %27’lik ve üst %27’lik gruplar arasındaki ayırt edicilik gücünün de yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Bu yüksek ayırt edicilik gücü, ölçeğin matematik okuryazarlığı öz yeterliği düşük ve yüksek olan bireyleri başarılı bir şekilde ayırabildiğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ortaokul Matematik Okuryazarlık Öz Yeterlik Ölçeği’nin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. AFA, ölçeğin dört faktörlü bir yapıya sahip olduğunu ortaya çıkarmış ve bu dört faktörün toplam varyansın %48,34’ünü açıkladığı tespit edilmiştir.

DFA aşaması, elde edilen dört faktörlü yapının (Matematiksel Beceri, Kişisel Deneyim, Bilimsel Modelleme ve Sosyal Bağlam) teorik beklentilerle uyumlu olduğunu ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu doğrulamıştır. Bu faktör yapısı, matematik okuryazarlığı kavramının multidisipliner yapısını başarıyla temsil etmektedir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Öz Yeterlik Envanteri)

Format: 30 maddelik, 5’li Likert tipi envanter.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Ortaokul öğrencileri.

Yaş Grubu: Ortaokul düzeyine uygun yaş grupları (yaklaşık 10-14 yaş).

Popülasyon Detayları: Ölçek, ortaokul öğrencilerinin matematik okuryazarlığı bağlamındaki öz yeterlik inançlarını değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: Maddeler, olumlu ve olumsuz ifadeler içermektedir. Derecelendirme sistemi şu şekildedir:

• Olumlu Maddeler: 5=Tamamen Katılıyorum (Strongly Agree) ile 1=Hiç Katılmıyorum (Strongly Disagree).
• Olumsuz Maddeler (Ters Puanlanan): 5=Hiç Katılmıyorum (Strongly Disagree) ile 1=Tamamen Katılıyorum (Strongly Agree).

Anahtar Kelimeler

Matematiksel Beceri, Kişisel Deneyim, Bilimsel Modelleme, Sosyal Bağlam, Yapı Geçerliği, Güvenirlik Analizi, Ortaöğretim.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Kemal Baypınar.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek Geliştirme Yılı: 2019

İzinler ve Kullanım Ücreti: Akademik araştırmalarda kullanım için yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Orijinal Kaynak Bağlantısı: Makaleye Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.org.tr

Ölçek Dokümanları: Ölçeğin orijinal PDF ve DOCX dosyalarına aşağıdaki bağlantılardan ulaşılabilir:

• DOCX Dosyası: ortaokul-matematik-okuryazarlik-oz-yeterlik-olcegi-toad.docx
• PDF Dosyası: ortaokul-matematik-okuryazarlik-oz-yeterlik-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Baypınar, K. ve Tarım, K. (2019). The development of Mathematical Literacy Self-Efficacy Scale for Middle School: A reliability and validity study. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 48 (1), 878-909. DOI: 10.14812/cufej.415291.

Ortaokul Matematik Okuryazarlık Öz Yeterlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Verilen bir ifadeyi matematiksel dili kullanarak açıklayabilirim.
• Günlük yaşantımdaki bir olayı veya durumu test ederken örüntü, tablo ya da grafik gibi matematiksel model kurabilirim.
• Problem çözerken yanlış yapıyorum duygusu taşırım.
• Günlük yaşantımda matematiğe ihtiyaç duymayacağıma inanırım.
• Karşılaştığım grafikleri okumakta zorlanmam.
• Bilgiye dayalı kararlar verirken verilen bilgileri analiz edebilirim.