Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Genel Amaçlarına Erişim Düzey Ölçeği

Özet

Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Genel Amaçlarına Erişim Düzey Ölçeği (TOAD), lise öğrencilerinin 9, 10, 11 ve 12. sınıflarda okutulan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) dersinin genel amaçlarına ne ölçüde ulaştıklarını belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Ölçek, öğrencilerin bilgi düzeylerini, İslam algılarını, akıl yürütme becerilerini ve dini değerleri içselleştirme seviyelerini ölçen dört temel boyuttan oluşmaktadır. 2016 yılında geliştirilen bu ölçek, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları ile psikometrik açıdan sağlam temellere oturtulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Ölçek, Ortaöğretim, Eğitim Amaçları, Dini Algı, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Ahmet Çakmak, Mehmet Fatih Ay

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından belirlenen Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi genel amaçlarına öğrencilerin erişim düzeylerini objektif ve yapılandırılmış bir şekilde ölçmektir. Bu amaç, dersin pedagojik etkinliğini değerlendirmeye, müfredatın hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığını tespit etmeye ve eğitim süreçlerini iyileştirmeye yönelik kritik veriler sağlamaktadır.

TOAD, özellikle öğrencilerin din hakkındaki temel bilgilerini, dini kavramlara yönelik geliştirdikleri algıları ve bu bilgileri yaşamlarına ne derece entegre ettiklerini belirleyerek, eğitim çıktılarının kapsamlı bir değerlendirmesini sunmayı hedefler.

Yapı

Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Genel Amaçlarına Erişim Düzey Ölçeği, toplam 15 maddeden ve dört farklı boyuttan oluşan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu boyutlar, DKAB dersinin genel amaçlarını kapsayacak şekilde bilişsel ve duyuşsal alanları hedeflemektedir:

• Din Hakkında Bilgi: Öğrencilerin dinin temel prensipleri ve kavramları hakkındaki bilişsel yeterliliğini ölçen maddeler içerir. (4 madde)
• İslam Algısı: Öğrencilerin İslam dinine yönelik genel tutumlarını ve geliştirdikleri kişisel algıyı değerlendirir. (4 madde)
• Dinde Aklın Yeri: Dini metinleri ve uygulamaları eleştirel düşünce ve akıl süzgecinden geçirme yeteneğini ölçer. (4 madde)
• İçselleştirme: Öğrenilen dini ve ahlaki değerlerin bireyin kişisel yaşamına ve davranışlarına ne ölçüde entegre edildiğini, yani değerlerin benimsenme düzeyini inceler. (3 madde)

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile test edilmiştir. Dört boyutlu modelin uyumu incelenmiş ve elde edilen uyum indeksi değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu saptanmıştır. Bu durum, ölçeğin teorik olarak varsayılan dört boyutu başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Maddelerin faktör yükleri, .50 ile .76 gibi güçlü değerler arasında değişmektedir. Bu yüksek faktör yükleri, her bir maddenin ilgili alt boyutu temsil etme gücünün yüksek olduğunu ve ölçeğin yapısal olarak sağlam olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Alt boyutlara ilişkin iç tutarlılık katsayıları .63 ile .83 arasında değişen tatmin edici düzeylerdedir.

Ölçeğin toplam puanının iç tutarlılık katsayısı ise .83 olarak oldukça güvenilir bir seviyede hesaplanmıştır. Ayrıca, maddelerin ölçülen yapıya katkısını gösteren düzeltilmiş madde toplam puan korelasyon katsayıları .331 ile .586 arasında değişmektedir; bu da maddelerin genel ölçek puanıyla anlamlı ve pozitif ilişkiler sergilediğini, dolayısıyla homojen bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal uygunluğunu doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Analiz sonucunda elde edilen uyum indeksleri, dört faktörlü modelin veri ile iyi bir uyum sergilediğini kanıtlamıştır.

Elde edilen başlıca uyum indeksleri şunlardır: Ki-kare değeri (x²=136.46), serbestlik derecesi (sd=84), anlamlılık düzeyi (p=.00) ve uyum oranı (x²/sd=1.62). Özellikle x²/sd oranının 3’ün altında, hatta 2’ye yakın olması, modelin veriye mükemmel bir uyum sağladığını göstermektedir. Bu bulgular, ölçeğin dört boyutlu yapısının ampirik olarak doğrulandığını teyit etmektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: 15 madde ve 4 alt boyutlu (Din Hakkında Bilgi, İslam Algısı, Dinde Aklın Yeri, İçselleştirme) yapı.

Derecelendirme: 5’li Likert Tipi Ölçek (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum).

Kullanılabilir Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Öğrenciler.

Yaş Grubu: Ortaöğretim (Lise) öğrencileri.

Popülasyon Detayları: Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi alan lise öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Din Eğitimi, Ahlak Bilgisi, Öğrenci Başarısı, Faktör Analizi, Likert Ölçeği, İç Tutarlılık, Eğitimde Ölçme.

[quads id=5]

Yazarlar ve İletişim

Sorumlu Yazar: Ahmet Çakmak

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçek akademik araştırmalarda kullanılabilir. Ticari kullanım için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ücret bilgisi belirtilmemiştir.

Test Yılı: 2016

Referanslar

Çakmak, A. ve Ay, M. F. (2016). Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Genel Amaçlarına Erişim Düzey Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Değerler Eğitimi Dergisi, 14(31), 43-66.

Makalenin orijinal PDF’i Dergipark üzerinden erişime açıktır: ded.dem.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı ayrıca buradan indirilebilir: ortaogretim-din-kulturu-ve-ahlak-bilgisi-dersi-genel-amaclarina-erisim-duzey-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Genel Amaçlarına Erişim Düzey Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Toplam 15 madde ve 4 alt boyut:

• Din Hakkında Bilgi (4 m)
• İslam Algısı (4 m)
• Dinde Aklın Yeri (4 m)
• İçselleştirme (3 m)