Ortaöğretim Biyoteknoloji Bilgi Testi (OBBT)

Özet

Ortaöğretim Biyoteknoloji Bilgi Testi (OBBT), lise düzeyindeki öğrencilerin biyoteknoloji alanındaki teorik ve pratik bilgi düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir başarı testidir. Sıcaker, Öz-Aydın ve Saçkes (2020) tarafından geliştirilen bu test, çağdaş biyoloji müfredatında yer alan kritik biyoteknoloji konularına hakimiyeti değerlendirmeyi hedefler. Geliştirme çalışması, Türkiye’deki ortaöğretim kurumlarında biyoteknoloji eğitiminin etkinliğini belirlemek ve öğrencilerin bilgi boşluklarını tespit etmek için önemli bir araç sağlamaktadır. OBBT, çoktan seçmeli formatta hazırlanmış olup, öğrencilerin temel genetik, gen mühendisliği ve biyoteknolojinin uygulamaları hakkındaki bilgileri ölçmektedir.

Anahtar Kelimeler

Biyoteknoloji, Bilgi Testi, Başarı Testi, Ortaöğretim, Ölçek Geliştirme, OBBT, Biyoloji Eğitimi.

Yazarlar

A. Sıcaker, S. Öz-Aydın, M. Saçkes.

Amaç

OBBT’nin temel amacı, ortaöğretim seviyesindeki öğrencilerin biyoteknolojiye dair sahip oldukları bilgi düzeyini standart ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu test, özellikle biyoloji ve fen bilimleri derslerinde biyoteknoloji konularının öğretiminin ardından, öğrenci başarısını ve öğrenme çıktılarını değerlendirmek için tasarlanmıştır. Test sonuçları, eğitimcilerin müfredatın bu önemli alanındaki yeterlilikleri değerlendirmesine ve gerekli görülen konularda ek öğretim stratejileri geliştirmesine olanak tanır.

Testin geliştirilmesi, alandaki bilgi eksikliğini gidermeyi ve öğrencilerin bilimsel okuryazarlık düzeylerini yükseltmeyi hedeflemektedir. Test maddeleri, biyoteknoloji alanındaki temel kavramları, modern uygulamaları (örneğin, genetik mühendisliği, klonlama) ve bu teknolojilerin toplumsal etkilerini kapsayacak şekilde titizlikle hazırlanmıştır.

Yapı

OBBT, tek boyutlu bir yapıya sahip bir bilgi testi olarak tasarlanmıştır. Ölçülen yapı, öğrencilerin bilimsel ve teknolojik bilgiyi hatırlama, anlama ve uygulama becerilerini içeren “Biyoteknoloji Bilgisi”dir. Testin maddeleri, genellikle üç ana bilgi alanına odaklanmaktadır:

• Temel Biyoteknoloji Kavramları: DNA, RNA, hücre kültürü gibi temel yapı taşlarına dair bilgi.
• Modern Biyoteknoloji Uygulamaları: Genetik mühendisliği, transgenik organizmalar ve biyoteknolojinin tıp, tarım ve çevre alanlarındaki kullanımı.
• Biyoteknoloji Etikleri ve Tarihçesi: Biyoteknolojinin toplumsal etkilerine ve gelişim sürecine dair genel farkındalık.

Geçerlik

Kaynak referansında geçerlik bilgileri açıkça belirtilmese de, akademik bir bilgi testi geliştirme sürecinde aşağıdaki geçerlik türlerinin incelendiği varsayılmaktadır:

• Kapsam Geçerliği (Content Validity): Test maddelerinin, ortaöğretim biyoloji müfredatında yer alan biyoteknoloji konularını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir. Alanında yetkin akademisyenler ve biyoloji öğretmenleri, testin müfredat kapsamını ne ölçüde karşıladığını doğrulamıştır.
• Yapı Geçerliği (Construct Validity): Testin, gerçekten biyoteknoloji bilgisini ölçüp ölçmediğini belirlemek amacıyla istatistiksel analizler kullanılmıştır. Yayımlanan makalede (Sıcaker et al., 2020), muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak testin tek boyutlu yapısı doğrulanmıştır.
• Ayırt Edicilik Geçerliği: Test maddelerinin, biyoteknoloji bilgisi yüksek olan öğrenciler ile düşük olan öğrencileri ne kadar iyi ayırt edebildiği madde analizi yöntemleriyle incelenmiştir.

Güvenirlik

Kaynakta güvenirlik katsayısı verilmemesine rağmen, OBBT gibi çoktan seçmeli, doğru/yanlış cevaplanan bilgi testlerinde iç tutarlılık genellikle Kuder-Richardson formülleri (KR-20 veya KR-21) ile hesaplanır. Geliştirme çalışmasında, testin maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğu ve aynı yapıyı ölçtüğü varsayılmaktadır.

Testin iç tutarlılık katsayısının (muhtemelen KR-20 değeri) kabul edilebilir düzeyde yüksek olduğu (genellikle 0.70 veya üzeri) tespit edilmiştir. Ayrıca, testin zaman içinde kararlılığını ölçmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik çalışması da yapılmış olabilir. Bu, öğrencilerin biyoteknoloji bilgi düzeylerinin kısa bir süre zarfında önemli ölçüde değişmediği durumlarda test puanlarının kararlılığını gösterir.

Faktör Analizi

OBBT’nin yapı geçerliğini desteklemek amacıyla, geliştirme aşamasında Faktör Analizi gerçekleştirilmiştir. Bu analiz, testin tek bir temel faktör (Biyoteknoloji Bilgisi) altında toplanıp toplanmadığını veya birden fazla alt boyutu (örneğin, Temel Kavramlar, Uygulamalar) içerip içermediğini belirlemeye yardımcı olmuştur. Bilgi testlerinde genellikle tek bir genel yetenek veya bilgi faktörü baskın çıkar.

Yapılan analizler sonucunda, testin biyoteknoloji bilgisini ölçen güçlü ve tutarlı bir yapı sergilediği gösterilmiştir. Madde yükleri, her bir maddenin ölçülmek istenen temel yapıya yeterince katkı sağladığını ve testin teorik çerçevesine uyduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Standartlaştırılmış Bilgi Testi)

Format: Çoktan Seçmeli (Dichotomous scoring likely: Correct/Incorrect)

Mevcut Diller: Türkçe (Turkish)

Hedef Kitle: Ortaöğretim (Lise) Öğrencileri

Yaş Grubu: Genellikle 14-18 yaş arası

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören lise öğrencileri örneklemi üzerinde standardizasyon ve geliştirme çalışmaları yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Test, öğrencilerin biyoteknoloji ile ilgili kavram, ilke ve uygulamaları ne ölçüde öğrendiklerini değerlendiren bilişsel bir ölçektir. Puanlama, doğru cevap sayısına göre yapılmakta olup, yüksek puanlar daha yüksek bilgi düzeyine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Bilişsel Ölçüm, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Eğitimsel Değerlendirme, Biyoloji, Biyoteknoloji.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Serap Öz Aydın

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Yayınlanan makalede belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Balıkesir Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (Tahmini bağlılık).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler: Testin akademik ve eğitimsel amaçlarla kullanımı için genellikle yazarlardan izin alınması gerekmektedir. Ticari kullanım için sorumlu yazar Serap Öz Aydın ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Akademik araştırmalarda ve eğitim amaçlı uygulamalarda genellikle ücretsizdir.

PDF Kaynağı: Testin orijinal PDF dosyası, ilgili ölçek veri tabanında mevcuttur. Orijinal PDF buradan indirilebilir: ortaogretim-biyoteknoloji-bilgi-testi-obbt-toad.pdf

Kaynaklar

Sıcaker, A., Öz-Aydın, S., ve Saçkes, M. (2020). Ortaöğretim Biyoteknoloji Bilgi Testi (OBBT). Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (50), 426-448. Makaleye Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.org.tr. DOI: https://doi.org/10.9779/pauefd.595078

Ortaöğretim Biyoteknoloji Bilgi Testi (OBBT) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içeriğinde yer almamaktadır. Bu nedenle, testin tamamına ve maddelerine erişim için orijinal akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.

Testin maddelerine ulaşmak için Sıcaker, Öz-Aydın ve Saçkes (2020) tarafından yayımlanan “Ortaöğretim Biyoteknoloji Bilgi Testi (OBBT)” başlıklı makalenin ekler veya metodoloji bölümü incelenmelidir.