Örgütsel Vatandaşlık Ölçeği

Öz

Örgütsel Vatandaşlık Ölçeği, Taştan ve Yılmaz (2008) tarafından Türkçe’ye uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, çalışanların resmi görev tanımlarının ötesine geçen, gönüllü ve yapıcı davranışlarını, yani Örgütsel Vatandaşlık Davranışlarını (ÖVD) ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne ve dil yapısına uygunluğunu test ederek, örgütsel psikoloji alanında güvenilir veri toplama imkanı sunmayı hedeflemiştir. Çalışma aynı zamanda Örgütsel Adalet ölçeğinin de uyarlamasını içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Vatandaşlık Ölçeği, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, Örgütsel Adalet, Ölçek Uyarlama, Taştan, Yılmaz, Psikometri.

Yazarlar

Murat Taştan, Kâmil Yılmaz.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, orijinal olarak İngilizce konuşulan bağlamlarda geliştirilmiş olan Örgütsel Vatandaşlık Davranışı yapısının geçerli ve güvenilir bir şekilde Türk çalışma ortamlarında ölçülmesini sağlamaktır. Uyarlama çalışması, özellikle eğitim ve bilim alanındaki araştırmacılara, çalışanların gönüllü katkılarını ve örgütsel performansa etkilerini inceleyebilecekleri standart bir ölçüm aracı sunmayı amaçlamıştır.

Bu araç sayesinde, yöneticiler ve araştırmacılar çalışanların örgütsel refahı artırmaya yönelik ekstra çabalarını değerlendirebilir ve bu davranışları teşvik eden örgütsel faktörleri (örneğin, örgütsel adalet algısı) daha iyi anlayabilirler.

Yapı

Örgütsel Vatandaşlık Ölçeği, çalışanların organizasyona olan kişisel katkılarını ve iş arkadaşlarını destekleme eğilimlerini kapsayan çok boyutlu bir psikolojik yapı olan Örgütsel Vatandaşlık Davranışını (ÖVD) ölçmektedir. Orijinal ÖVD yapısı genellikle özgecilik (altruism), nezaket (courtesy), sportmenlik (sportsmanship), vicdanlılık (conscientiousness) ve sivil erdem (civic virtue) gibi boyutları içerir.

Ölçek, bireyin resmi beklentilerin ötesine geçerek, iş arkadaşlarına yardım etme, kurallara titizlikle uyma ve organizasyonun imajını koruma gibi gönüllü davranışlarını değerlendirir. Bu yapının ölçülmesi, örgütsel etkinliğin ve verimliliğin anlaşılması açısından kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerliğe ilişkin spesifik istatistiksel değerler sunulmamış olsa da, bir uyarlama çalışmasının doğası gereği kapsamlı geçerlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler genellikle yapı geçerliği (faktör analizi ile boyutların doğrulanması) ve eş zamanlı/ayrışan geçerlik (ilgili diğer ölçeklerle korelasyonların incelenmesi) çalışmalarını içerir.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de korunduğunu göstermek amacıyla istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Bu, ölçek maddelerinin gerçekten Örgütsel Vatandaşlık Davranışı yapısını ölçtüğünün kanıtlanması için zorunludur.

Güvenirlik

Güvenirliğe dair sayısal veriler kaynakta belirtilmemiştir. Ancak, Taştan ve Yılmaz’ın (2008) çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını (Cronbach’s Alpha katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenirliğini inceleyen analizler gerçekleştirilmiştir. Yüksek güvenilirlik katsayıları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar ürettiğini gösterir.

Uyarlama sürecinde elde edilen güvenilirlik değerleri, ölçeğin Türk popülasyonunda bilimsel araştırmalarda kullanılabilmesi için gerekli olan minimum eşiği karşıladığını göstermelidir.

Faktör Analizi

Ölçeğin uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin boyutlarının Türk örnekleminde de korunup korunmadığını belirlemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Genellikle Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanır.

Bu analizler, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını ve bu boyutların teorik Örgütsel Vatandaşlık yapısıyla ne ölçüde örtüştüğünü ortaya koyar. Faktör yüklerinin yeterli düzeyde olması ve faktör yapısının orijinal modele uyması, ölçeğin yapısal geçerliğinin önemli bir kanıtıdır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Derecelendirme (Likert Tipi Ölçek olduğu varsayılmaktadır, ancak derecelendirme basamak sayısı kaynakta belirtilmemiştir.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Örgütsel bağlamda çalışan yetişkinler.

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, Türkiye’deki çeşitli kurumlarda çalışan bireyler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Envanteri. Katılımcılar, Örgütsel Vatandaşlık davranışlarını ne sıklıkta sergilediklerini belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Davranış, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Geçerlilik, Güvenilirlik, Eğitim ve Bilim, Çalışan Performansı.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Murat Taştan

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresleri: Bilinmiyor

İletişim Adresi: Taştan ile iletişim için e-posta adresi mevcuttur: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2008 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı ve izin şartları hakkında spesifik bir bilgi sunulmamıştır; ancak akademik araştırmalar için kullanım genellikle yayın referans gösterilerek mümkündür. İzinler için Sorumlu Yazar Murat Taştan ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Taştan, M. & Yılmaz, K. (2008). Organizational Citizenship and Organizational Justice Scales adaptation to Turkish . Eğitim ve Bilim, 33 (150).

Örgütsel Vatandaşlık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte doğrudan sağlanmamıştır. Maddeler, Taştan ve Yılmaz (2008) tarafından yayınlanan makalede veya aşağıdaki PDF dosyasında bulunmaktadır. Orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: orgutsel-vatandaslik-olcegi-toad.pdf