Örgütsel Dedikodu Ölçeği

Özet

Örgütsel Dedikodu Ölçeği (ÖDÖ), Han ve Dağlı (2018) tarafından Türkçe konuşulan bağlamlarda örgütsel dedikodu davranışlarını ve algılarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek geliştirme çalışması, aracın yapısal geçerliğini ve iç tutarlılığını incelemeyi amaçlamıştır. 24 maddeden oluşan bu ölçek, çalışanların iş yerindeki gayri resmi bilgi akışına, dedikoduya katılım düzeylerine ve dedikodunun örgütsel etkilerine yönelik tutumlarını değerlendirmektedir. Ölçek, özellikle eğitim bilimleri ve yönetim alanlarında, çalışma ortamı dinamiklerini ve iletişim süreçlerini analiz etmek için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel dedikodu, örgütsel iletişim, ölçek geliştirme, geçerlik, güvenirlik, Likert Ölçeği, psikometri.

Yazarlar

Bünyamin Han, Adem Dağlı

Amaç

Örgütsel Dedikodu Ölçeği’nin temel amacı, iş yerlerindeki yaygın ancak zor ölçülen bir olgu olan örgütsel dedikoduyu bilimsel yöntemlerle, geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek standart bir araç oluşturmaktır. Bu araç sayesinde araştırmacılar, dedikodunun çalışan performansı, örgütsel bağlılık, iş tatmini ve çalışma kültürü üzerindeki etkilerini daha sistematik olarak inceleyebilmektedir.

Ölçek geliştirme süreci, Türk kültürüne özgü örgütsel dinamikleri dikkate alarak, dedikodunun hem olumlu (bilgi paylaşımı, sosyal bağ kurma) hem de olumsuz (itibar zedeleme, çatışma) boyutlarını kapsamayı hedeflemiştir. Bu bağlamda, ölçek, örgütsel dedikodunun çok boyutlu yapısını ortaya koyarak, yönetim bilimleri alanındaki literatüre katkı sağlamaktadır.

Yapı

Örgütsel Dedikodu Ölçeği, örgütsel dedikodu yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle iş arkadaşları hakkında gayri resmi, doğrulanmamış veya özel bilgilerin sözel olarak aktarılması eylemini ifade eder. Örgütsel dedikodu, tek boyutlu bir olgu olmaktan ziyade, bilgi alışverişi, sosyal etkileşim ve kişisel değerlendirme gibi alt boyutları içerebilen karmaşık bir sosyal süreçtir.

ÖDÖ, dedikodunun sıklığını, türünü (negatif veya pozitif) ve bireyin bu süreçlere katılım istekliliğini değerlendirerek, örgütsel ortamdaki gayri resmi iletişim ağlarının yoğunluğunu ve niteliğini belirlemeye yardımcı olur. Ölçeğin 24 maddesi, bu çok boyutlu yapıyı temsil edecek şekilde tasarlanmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında, yapısal geçerlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Han ve Dağlı (2018) tarafından yürütülen çalışma, ölçeğin teorik olarak varsayılan yapıyı ölçtüğünü doğrulamak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tekniklerini kullanmıştır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin ilgili faktörlere yüksek yükler verdiğini ve kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu göstermiştir.

Kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin ilgili yapıyı yeterince temsil edip etmediği değerlendirilmiştir. Bu kapsamlı geçerlik çalışmaları, Örgütsel Dedikodu Ölçeği’nin Türk örnekleminde örgütsel dedikodu kavramını geçerli bir şekilde ölçebildiğini ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı, güvenirlik analizleri ile test edilmiştir. Çalışmada, ölçeğin genel ve alt boyutlarının Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayıları hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü işaret etmektedir.

Geliştirme makalesinde belirtilen bulgulara göre, ÖDÖ’nün iç tutarlılık katsayılarının kabul edilebilir düzeyin üzerinde olduğu rapor edilmiştir, bu da ölçeğin farklı bireylerden alınan yanıtlar arasında tutarlı sonuçlar üretebildiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Örgütsel Dedikodu Ölçeği’nin yapı geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen faktör analizi, 24 maddenin belirli alt boyutlar altında toplandığını göstermiştir. Geliştiriciler, örgütsel dedikodunun çok boyutlu doğasını yansıtan bir faktör yapısı elde etmiştir.

Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçları, ölçeğin iyi bir model uyumuna sahip olduğunu ve kuramsal beklentilerle tutarlı olduğunu desteklemektedir. Bu faktör yapısı, araştırmacıların dedikoduyu sadece tek bir değişken olarak değil, farklı işlevlere sahip boyutlar olarak incelemesine olanak tanımaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çalışanlar, Örgüt Üyeleri

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışma hayatındaki bireyler)

Popülasyon Detayları: Ölçek geliştirme çalışması genellikle çeşitli sektörlerdeki veya belirli bir kurumdaki çalışanlar üzerinde yürütülmüştür. Amaç, genel olarak işleyen bir organizasyon içindeki bireyleri hedeflemektir.

Test Metodolojisi: 24 maddeden oluşan ve 5’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilen bir araçtır. Derecelendirme seçenekleri genellikle “Kesinlikle Katılmıyorum”dan “Kesinlikle Katılıyorum”a kadar uzanır.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel davranış, personel yönetimi, işyeri iletişimi, ölçek, psikometrik özellikler, Türk araştırmaları.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Makale referansında belirtilen akademik kurumlar.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Han ve Dağlı tarafından 2018 yılında yayınlanmıştır. Akademik amaçlı kullanımlar için genellikle yazarlarla iletişime geçilmesi veya orijinal makaleye atıf yapılması gerekmektedir. Ticari kullanım ve büyük ölçekli uygulamalar için yazarlardan izin alınması tavsiye edilir. Ölçeğin kullanımına dair spesifik ücret bilgisi mevcut değildir.

Referanslar

Han, B. ve Dağlı, A. (2018). Organizational Gossip Scale: Validity and reliability study. Turkish Studies Educational Sciences, 13(27), 829-846. doi: 10.7827/TurkishStudies.14374.

Orijinal makalenin bağlantısı: Turkish Studies Educational Sciences.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: orgutsel-dedikodu-olcegi-toad.pdf

Örgütsel Dedikodu Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek 24 maddeden oluşmaktadır ancak orijinal kaynakta maddelerin listesi verilmemiştir. Maddelerin tam listesi için lütfen orijinal makaleye (Han & Dağlı, 2018) başvurunuz.

Ölçek, 5’li Likert Ölçeği üzerinden yanıtlanmaktadır (1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum).

• Madde içeriği, orijinal kaynakta açıkça belirtilmediği için burada listelenmemiştir.